(6762 S. K. m. 4, 34, 35, 36)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Ordu Asliye 2. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 18.07.2005 tarih ve 2005/215-225 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Berkant Şengel tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili Çamsan Ağaç San ve Tic. A.Ş'nin 1.07.2005 tarihinde olağanüstü genel kurul toplantısının yapıldığını, yönetim ve genel kurulunun seçimine ilişkin karar alındığını, davalının, bu kararın geçici olarak tesciline karar verdiğini, böyle bir işlem yapmasının hukuka aykırı bulunduğunu, mahkeme nezdinde itiraz ettiklerini, tedbir kararı verildiğini, istemin ret edildiğini, tedbir kararının kaldırılması müzekkeresinin ibrazı sonucu davalının geçici tescili ilan ettiğini, bu işlemin usulsüz olduğunu, oysa kararın kesinleşmesin bekleyip tescil kararı vermesi veya vermemesi gerekirken bunu yapmadığını ileri sürerek, geçici tescilin sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, davacıların daha önce Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak tescile ilişkin işlemlerin durdurulmasını, tescilin yapılmamasını ve TTK. nun 35/3 üncü maddesi uyarınca ret edilmesini ve tescilin yapılmamasının ticaret sicil memurluğuna emredilmesine karar verilmesini talep ettikleri, bu isteğin ret edildiği, daha önceden davalının tescil işlemini yaptığı, TTK. nun 34 üncü maddesinde ticaret sicil memurluğunun hangi koşullarda tescil işleminde bulunabileceğinin açıklandığı, ayrıca tereddüt ve ilgililerin imtina talebi bulunduğu takdirde bağlı bulunduğu mahkemeden talepte bulunabileceği, mahkemenin sicil memuruna emir verebileceği gibi, bu istemi ret edebileceği, bu nedenle davacıların sıfatının bulunmadığı, istemlerinin ret edildiği, davacıların itirazlarının TTK. nun 35/3, 4 ve 36 ncı maddelerine uygun bir itiraz görülmediği, esasen davacıların itirazların farklı şekilde de olsa daha önce açtıkları davayla yaptıkları, ticaret sicil memurluğunun tescil işleminde bulunduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.
Dava, anonim şirket yönetim ve denetim kurulunun seçiminin ticaret siciline geçici tescilinin terkini istemine ilişkindir. Davacıların, dava dışı Çamsan A.Ş'nin yöneticileri ve ortakları bulundukları, anılan şirketin 01.07.2005 tarihinde yapılan olağanüstü genel kurul toplantısında aralarında bir kısım davacının da bulunduğu yeni yönetim ve denetim kurulu üyelerinin seçildiği, yönetim kurulu üyelerinden bazılarının yönetim ve denetim kurulu üyelerinin seçiminin tescilini davalı ticaret sicil memurluğundan talep ettikleri hususları uyuşmazlık konusu değildir. Davacılar, 08.07.2005 tarihli dilekçeleriyle davalı memurluğa başvurarak genel kurulda usulsüzlükler yapıldığını, yasaya aykırı durumların olduğunu, TTK. nun 34/II, TSN 24 ve 28 nci maddeleri uyarınca bildirimde bulunduklarını açıklayarak tescilden imtina edildiğini, TTK. nun 35/III üncü maddesi uyarınca işlem yapılarak talebin görevli Asliye Hukuk mahkemesine gönderilmesini ve sonucuna göre işlem yapılmasını istemişlerdir. Aynı gerekçelerle 11.07.2005 tarihinde Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurmuşlar, ihtiyati tedbir talepli olarak tescilin yapılmamasını dava etmişlerdir. Tedbir kararın infazıyla ilgili olarak davalı tarafından verilen cevapta seçimin, geçici tescilinin 11.07.2005 tarihi itibariyle yapıldığı, tedbir kararı uyarınca ilan edilmesinin durdurulmasına karar verildiği açıklanmıştır. Davacıların istemi, Ordu 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 13.07.2005 tarih ve 2005/40 D.İş ve 2005/40 müt. sayılı kararı ile ret edilmiştir. Davacılar vekilleri, 15.07.2005 tarihli dilekçeleriyle de bu defa geçici tescil işleminin sicilden terkinine karar verilmesini istemişlerdir. Mahkemece yazılı gerekçeyle istemin reddine karar verilmiştir. Ancak, yargılama hukukunda olayları açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme ise yargıca aittir. Temyize konu bu dava, davacıların 11.07.2005 tarihli isteminden farklı ve tamamen yeni bir durum olan geçici tescilin yapılmasına yönelik bir itirazdır. Geçici tescil, TTK. nun 34/4 ve TSN'nin 91/1 inci maddelerinde düzenlenmiş olup, halli bir mahkemenin hükmüne bağlı bulunan veya sicil memuru tarafından tescilinde tereddüt edilen hususları öğrenen ilgililerin geçici tescil isteminde bulunabilecekleri ifade edilmiştir. Bahse konu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere geçici tescil için, öncelikle ilgililerin talebi şarttır. Öte yandan, TTK. nun 36 ncı maddesinde ilgililerin, vuku bulacak tescil veya tadil yahut terkin talepleri üzerine sicil memurluğunca verilecek kararlara karşı, tebliğ tarihinden itibaren sekiz gün içinde sicilin bağlı olduğu mahkemeye dilekçeyle itiraz edebilecekleri hükme bağlanmıştır. Aynı maddede itirazın inceleme usulü de düzenlenmiştir. İtiraz evrak üzerinden incelenmekle birlikte itiraz dilekçesinin davalı ticaret sicil memurluğuna tebliği zorunludur. Aksi halde, kararın infazında tereddütler çıkabilir. Mahkemenin kabulünün aksine bu itirazın incelenebilmesi için, daha önce ticaret sicil memurluğunun mahkemeye başvurmasının ve mahkemenin de sicil memurluğuna emir vermesine gerek bulunmamaktadır. İtiraz hakkı, sicil memuruna tescil için başvuruda bulunan ilgililere aittir. Ancak, sicil memurunun karar ve işlemiyle hukuki yararları etkilenen ilgililerin de mahkemeye başvurmalarına engel bir hal bulunmamaktadır. Bu durum karşısında, itiraz dilekçesinin davalı ticaret sicil memurluğuna tebliğinin sağlanıp, taraf teşkili yapılıp, işlemin dayanakları getirtilip, davacıların istemlerini TTK. nun 36 ncı maddesine dayandırdıkları dikkate alınıp, öncelikle davacıların aktif dava ehliyetlerinin bulunup bulunmadıklarının belirlenmesi, işin esasına girildiği takdirde işlemin, geçici tescil olduğu da dikkate alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiş, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacılar yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz eden iadesine, 04.12.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy