(618 S. K. m. 15) (YHGK 14.02.1986 T. 1984/11-582 E. 1986/135 K.)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Denizcilik İhtisas Mahkemesi'nce verilen 02.06.2005 tarih ve 2005/98 - 2005/140 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi D.Ç. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, Bolivya bayraklı OLGA isimli geminin 27.07.2000 İzmit Limanı çıkış ve aynı tarihli Çanakkale Boğazı çıkış seferleri sebebiyle tahakkuk ettirilen toplam 8.378.410.678 TL fener ücreti alacaklarının Fener ve Tahlisiye Ücretleri Tarifesinin 15. maddesine göre gemi donatanı ve acentesi tarafından ödenmediğini ileri sürerek bu meblağın dava tarihinden itibaren %7 ilave ücret ve masraflarıyla birlikte davalıdan tahsiline, bu alacak nedeniyle gemi üzerinde kanuni rehin hakkı tanınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı İstanbul 34 Vapur Hizm. ve Deniz İŞİ-TİC. Ltd. Şti. vekili, dava konusu geminin 2002 yılı Nisan ayında icra yoluyla satıldığını, davacının alacağının satışın kesinleşmesinden sonra doğması nedeniyle satış bedeli üzerinde kanuni rehin hakkı tanınmasının istenemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı acentenin ihbarı üzerine davalı yanında fer'i müdahil olarak davaya katılan Öge Gemi Söküm İth. İhr. San. ve TİC. A.Ş. vekili, geminin son maliki olduklarını, hurdaya çıkan geminin dava konusu seferleri çekici ile çekilerek yaptığı için davacının fener ücreti alacağı bulunmadığını, zaten davacının 29.07.2002 tarihinde 53.360.318 TL hurda gemi fener ücreti aldığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece toplanan delillere göre, dava dilekçesinde gemi donatanının kim olduğu belirtilmemişse de, gemiyi icrada satın alan şirketin Alemdar Shipping Ltd. Şti. olduğu bu şirketin gemiyi 27.07.2000 tarihinde müdahale talebinde bulunan şirkete sattığı, aynı tarihte adı geçen geminin Sheba isimli römorkör eşliğinde çekilerek boğaz geçişi sırasında dava konusu fener ücretinin tahakkuk ettirildiği, bu nedenle öncelikle husumet hususunun çözümlenmesi gerektiği, HGK'nun 14.02.1986 gün ve 1984/11-582 E., 1986/135 K. sayılı içtihadında da belirtildiği üzere acente aleyhine açılan bu davada acente hakkında değil müvekkili hakkında karar verilmesi gerektiği, gemi donatanının Alemdar Shipping Ltd. Şti. olduğu hususunda ihtilaf bulunmadığı, davacı vekilinin son celsede bu konudaki beyanını imzasıyla tasdik ettiği, ancak dava konusu seferler sırasında ise gemi sahibinin müdahil şirket olduğu, ıslah suretiyle dahi hasım değiştirilemeyeceğinden davacının son malik olan müdahil şirket aleyhine dava açma hakkı bulunduğu, bu nedenle davalının pasif husumet ehliyeti bulunmadığı, her ne kadar davacı kurumun Fener ve Tahlisiye Ücretleri Tarifesinin 15. maddesinde bu ücret ve cezalardan donatan, kaptan ve acentenin müteselsilen sorumlu olduğu belirtilmekte ise de, 618 sayılı Limanlar Kanunu'nda fener ücretlerinden acentelerin sorumlu olduğu şeklinde bir düzenleme bulunmadığı, yasada bulunmayan hususlarda tarife ile özel düzenleme yapılıp HGK göre hakkında karar verilmesi mümkün olmayan davalı acentenin sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davalıya husumet tevcihi mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, Olga Gemisi'nin 27.07.2000 tarihli İzmit Limanı ve Çanakkale Boğazı çıkış seferlerinden kaynaklanan fener ücreti alacağının donatana izafeten ve kendisine asaleten davalı acenteden tahsili ve kanuni rehin hakkı tanınması istemine ilişkindir. Mahkemece bu seferler sırasında geminin malikinin müdahil şirket olduğu, davalının bu şirketin acentesi olmadığı, acente hakkında değil ancak müvekkili hakkında hüküm kurulabileceği, 618 sayılı Limanlar Kanunu'nun 15. maddesinde fener ücreti alacağından acentelerin sorumlu olduğuna dair hüküm bulunmadığı, yasada bulunmayan hususlar hakkında tarife ile özel düzenleme yapılamayacağı gerekçesiyle davalı hakkındaki dava pasif husumet nedeniyle reddedilmiştir. Dairemizin yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, davacı kurumun Fener ve Tahlisiye Ücretleri Tarifesinin 15. maddesi gereğince fener ve tahlisiye ücreti alacaklarından ve cezalardan kaptan, donatan ve acenteler müteselsilen sorumludurlar. Dosyadaki Denizcilik Müsteşarlığı İstanbul Bölge Müdürlüğü'nün 10.11.2003 tarihli ve Çanakkale Bölge Müdürlüğü'nün 03.11.2003 tarihli cevabi yazılarından dava konusu (römorkör yedeğindeki) seferler sırasında Olga Gemisi'nin acentesinin davalı İstanbul 34 Vapur Hizm. ve Deniz İşl. Tic. Ltd. Şti. olduğu anlaşılmıştır.
Gemiyi 17.07.2002 tarihinde kesinleşen ihale ile icradan satın alan Alemdar Shipping Ltd., 27.07.2002 tarihinde müdahil şirkete sattığı, dosyadaki gümrük beyannamesine göre satışın CIF olarak yapıldığı ve teslim yerinin Aliağa olduğu, 27.07.2002 tarihli römork çekim anlaşmasının Alemdar Shipping Ltd. ile dava dışı Med Marine Denizcilik ve Römorkat ve Escort Ltd. Şti. arasında yapıldığı , çekim bedeli faturasını bu şirketin ödediği, geminin 28.07.2002tarihinde sökülmek üzere müdahil şirkete teslim edilmek üzere Yunanistan'ın Limni Limanı'ndan Aliağa'ya gönderildiği görülmüştür. Bu delillere göre, dava konusu seferler sırasında gemi malikinin Alemdar Shipping Ltd. olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece, dava konusu seferler sırasında geminin donatanının davalının acentesi olduğu Alemdar Shipping Ltd. olduğu, ayrıca acentenin de iptal edilmeyen tarife hükmü gereğince fener ücretinden donatanla birlikte müteselsilen sorumlu olduğu, dolayısıyla davalıya donatana izafeten ve kendisine asaleten husumet yöneltilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı ve işin esasına girilmesi gerektiği gözetilmeksizin davalı hakkındaki davanın yazılı gerekçelerle reddedilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklandığı üzere davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 20.11.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy