(1086 S. K. m. 188)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Pazarcık Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 29.03.2005 tarih ve 2004/594-2005/290 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalılardan Axa Oyak Sigorta A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi Abdullah Turgut tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin oto korkuluklarına, davalılardan Mehmet Tahir Damar'ın sürücüsü, Halil Elmas'ın maliki, Güneş Sigorta A.Ş'nin ZMSS'sı ve Axa Oyak Sigorta A.Ş'nin İMSS'sı olduğu aracın tam kusurla çarpması sonucu oluşan 2.818.118.000 TL hasar bedelinin 1.200.000.000 TL'lık kısmını davalılardan Güneş Sigorta A.Ş'nin 04.10.2002 tarihinde ödediğini ileri sürerek, bakiye 1.628.118.000 TL'nın, davalılardan olay tarihinden itibaren temerrüt faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalılardan Güneş Sigorta A.Ş. vekili, davanın reddini istemiştir.
Diğer davalılar, davaya yanıt vermemişlerdir.
Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davalılardan Güneş Sigorta A.Ş'nin sigorta limiti dahilinde 1.200.000.000 TL ödemede bulunduğu gerekçesiyle, bu davalı yönünden davanın reddine, diğer davalılara ilişkin olarak ise, davanın kabulü ile 1.628.118.000 TL'nın olay tarihinden itibaren temerrüt faiziyle tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalılardan Axa Oyak Sigorta A.Ş. vekili temyiz etmiştir.
Dava, maddi hasarlı trafik kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
HUMK. nun 188. maddesinin 2. cümlesinde hakimin resen nazarı dikkate alması kanunen iktiza eden hususlar deyimi ile dava şartlarının kastedildiği ve bu nedenle dava şartlarının mahkemece kendiliğinden gözetileceği hususu öğretide de kabul edilmektedir. (Prof. Dr. Baki Kuru Hukuk Muhakemeleri Usulü 1990 1 cilt sh 900 vd. Prof. Dr. Saim Üstündağ Medeni Yargılama Hukuku Cilt HI-İst-1997 sh. 280, 871). O halde, dava hakkının varlığının veya düşmüş bulunmasının incelenmesi, doğrudan hakime verilmiş ödevlerden olduğundan, Yargıtay dahi önceden ileri sürülmemiş olsa bile temyiz aşamasında dava şartının tamam olup olmadığını, kendiliğinden gözetebilir.
Somut olayda, trafik kazası sonrasında oluşan hasar bedeli toplamı 2.828.118.000.-TL olup, davadan önce davalılardan İMS Sigortacısı Axa Oyak Sigorta A.Ş. 18.10.2002 tarihinde 828.000.000.-TL, ZMM Sigortacısı Güneş Sigorta A.Ş. 08.08.2002 tarihinde 1.200.000.000.-TL ödeme yapmış, davalılardan işleten Halil Elmas 05.05.2004 tarihinde 800.150.000.-TL ödeme yapmıştır.
Davalılardan Güneş Sigorta A.Ş.'nin yapmış olduğu ödemeyi dikkate alan davacı vekili, bu davalının yaptığı ödemeyi toplam tazminat miktarından düşerek davalılardan bakiye 1.628.118.000.-TL'nın tahsilini istemiştir. Diğer davalıların yaptıkları ödemelere ilişkin belgeler yargılama aşamasında mahkemeye sunulmamış, temyiz eden davalı tarafından temyiz dilekçesine eklenerek Yargıtay'a gönderilmiştir.
Davanın hukuksal niteliği ve somut olayın özelliği gereği, az yukarıda açıklananlardan, temyiz eden davalı temyiz aşamasında dava konusu borcu söndüren nitelikte bir belge (makbuz) vermişse, bu belge üzerinde gerekli inceleme yapılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekir. Diğer bir anlatımla, yargılama aşaması henüz tamamlanmamış olduğundan, borcu itfa eden belgenin değerlendirilmeye alınması gereklidir.
Bu durumda, mahkemece, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda, davalıların yaptıkları ödemeler dikkate alınarak karar verilmesi gerekli olduğundan, kararın bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılardan Axa Oyak Sigorta A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle, kararın bu davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 28.11.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy