(6762 S. K. m. 599)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Ankara Asliye 7. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 23.09.2004 gün ve 2003/483-535 sayılı kararı reddeden Dairenin 30.05.2005 gün ve 2005/6687-2005/5703 sayılı kararı aleyhinde davacı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili kooperatif eski yöneticileri tarafından keşide edilen 28.04.2003 tarih 5.600.000.000 TL. bedelli, hamiline yazılı çekin, davalı tarafından bankaya ibraz edilerek arkasının yazdırıldığını, alınan ihtiyati haciz kararının infazı esnasında 1.000.000.000 TL. ödenmek zorunda kalındığını, çek hamili gözüken davalı ile kooperatifin hiçbir ticari ilişkisinin bulunmadığını, kooperatif kayıtlarında da söz konusu çeke ilişkin bir kayıtın yer almadığını ileri sürerek, müvekkili aleyhine girişilen icra takibinin iptali ile haciz baskısı altında yapılan ödeme tutarı olan 1.000.000.000 TL. nin faiziyle birlikte istirdadına, %40 tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, dosyadaki kanıtlar ve bilirkişi raporuna nazaran, dava konusu çekle ilgili olarak, kooperatif defter ve kayıtlarında bir bilgi bulunmadığı, çekin hamiline yazılı olup, arkasında davalı ismi üzerinde "İdris'ten geçme" şeklinde kayıt bulunduğu, davalının kural olarak yetkili ve iyi niyetli hamil konumunda bulunup, davacı tarafın TTK. nun 599. maddesi gereğince davalının bile bile kooperatif zararına hareket ettiğini kanıtlayamadığı gerekçeleriyle, davanın reddine karar verilmiş, kararın davacı vekilince temyizi üzerine, Dairemizce HUMK. nun 432/4 üncü maddesi uyarınca temyiz isteminin reddine karar verilmiştir.
Davacı vekili, karar düzeltme isteminde bulunmuştur.
1- Dava, 5.600.000.000 TL. bedelli çeke istinaden girişilen takip nedeniyle borçlu bulunulmadığının tespiti ve istirdat istemine ilişkin olduğundan ve karar tarihi itibariyle miktar itibariyle kesin bir karar söz konusu olmadığından davacı tarafın karar düzeltme itirazının kabulüyle Dairemizin 6687 Esas, 5703 Karar ve 30.05.2005 tarihli miktar itibariyle temyiz isteminin reddine ilişkin kararının ortadan kaldırılarak davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine karar vermek gerekmiştir.
2- Yukarıda da belirtildiği üzere dava, davacı tarafın keşidecisi bulunduğu hamiline yazılı çeke dayalı menfi tespit ve istirdat istemine ilişkin olup, davacı taraf çekin karşılıksız olduğunu, yanlar arasında çekin düzenlenmesini gerektirecek herhangi bir ilişkinin bulunmadığını ileri sürerek, işbu davayı açmıştır. Yukarıda da belirtildiği üzere çek hamiline yazılı olup, çek arkasında da sadece davalının bankaya ibraz cirosu mevcuttur. Her ne kadar çekin hamiline yazılı olması sebebiyle bu husus tek başına çek lehtarının davalı olduğunu göstermez ise de, davacı tarafça dosyaya ibraz olunan Sanayi ve Ticaret Bakanlığı raporundan eski kooperatif yöneticilerinin çekin alınan borç para karşılığında verildiğini ifade ettikleri anlaşılmakta olduğu gibi, davalı da anılan rapor ekindeki ifadesinde eski kooperatif başkanı Bayram Can'ın işçilere para ödeyeceğini söyleyerek kendisinden 5.600.000.000 TL. borç para aldığını ve bilahare de bu borç karşılığında çeki verdiğini beyan etmiştir. Bu durumda davalının anılan harici ikrarı karşısında davalının çekin hamili olduğundan söz edilemez. Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan raporda kooperatif kayıtlarında dava konusu çekle ilgili herhangi bir kayda rastlanmamış ve mahkemece bu husus aynen kabul edilmesine rağmen davalı tarafın gerekçe bakımından kararı temyiz etmemesi sebebiyle de ayrıca davacı yararına usulü müktesep hak oluşmuş ise de, davalının savunmasının tamamın karşılanması bakımından davalının belirttiği tarihlerde kasa durumu itibariyle kooperatifin böyle bir borç paraya ihtiyacı olup olmadığı ve anılan tarihte veya sonrasında belirtilen miktarda işçi ücreti ödenip ödenmediği ve ödenmişse hangi kaynaktan ödendiği tespit edilerek, neticesine göre bir karar verilmek gerekirken, anılan hususlar gözden kaçırılarak yazılı gerekçe ile davalının çek lehtarı olmayıp, son hamili olduğu kabul edilmek suretiyle davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, hükmün bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin karar düzeltme itirazının kabulüyle Dairemizin 30.05.2005 tarih ve 2005/6687 esas, 2005/5703 karar sayılı ilamının ortadan kaldırılmasına, 2 nolu bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin, temyiz ilam ve karar düzeltme harçlarının isteği halinde karar düzeltme isteyene iadesine, 22.11.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy