(CMR m. 7, 11, 32)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 8. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 17.02.2004 tarih ve 2000/1035 - 2004/160 sayılı kararın Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi davalılardan Çukurova San. İşlt. T.A.Ş. vekili tarafından istenmiş bazı noksanlıkların ikmali için dosya mahalline gönderilmişti. Bu noksanlıkların giderilerek dosyanın gönderildiği anlaşılmakla, duruşma için belirlenen 17.01.2006 gününde davacı avukatı Cemal Gönül ile davalılardan Çukurova San. İşletmeleri T.A.Ş. avukatı Murat Tezel gelip, diğer davalı EGS Ege Giyim San. ve Tic. A.Ş. avukatı tebligata rağmen gelmediğinden, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ahmet Susoy tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalıların Ukrayna merkezli olduğunu beyan ettikleri Gold Moon firmasına bir kısım mal sattıklarını, nakliyenin müvekkili şirket araçlarıyla gerçekleştirildiğini ve tamamlandığını, daha sonra Ukrayna Gümrük makamlarının, malın Ukrayna gümrük mevzuatına göre gümrüklemediği ve evraklarda sahte mühür kullanıldığını tespit ettikleri, Ukrayna gümrük makamlarının müvekkili şirkete 262.437 USD ceza kesip, IRU vasıtasıyla müvekkilinden 50.000 USD istendiğini fakat bu bedellerin yatırılamadığını, bunun üzerine TOBB'nin müvekkili şirketin TIR karnesi kullanımını 09.12.1999 tarihinde durdurması nedeniyle, müvekkilinin uluslar arası nakliyecilik yapmasının engellendiğini, davalıların alıcı olarak gösterdikleri firmanın hiç mevcut olmamasının Ukrayna gümrük kurallarının ihlali sonucunu doğurduğunu, müvekkili şirkete bağlı olan araçların bekleme süreleri, diğer bir anlatımla eylemli zararlarının özmal araçları için (161.800.000.000.-) TL, kiralık araçlar için (58.575.000.000.-) TL.ye ulaştığını ileri sürerek, bu miktarlarda bekleme ücreti alacağı ile (50.000.000.000.-) TL kardan yoksun kalma zararının dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama aşamasında kardan yoksun kalma zararının tazminine yönelik talebini atiye terk etmiştir.
Davalı Çukurova Sanayii İşletmeleri T.A.Ş. vekili, müvekkili şirket ikametgahının Tarova'da bulunması nedeniyle yetkisizlik itirazında bulunmuş, talebin zamanaşımına uğradığını belirterek, müvekkili ile davacı şirket arasında hiçbir akit bulunmadığını, taşımacılık işinin tedarikçi firma olan Tem Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yaptırıldığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, diğer davalıyla aralarında hiçbir ortaklık ilişkisi bulunmadığını, faturanın tedarikçi firma tarafından FOB olarak düzenlenmesi nedeniyle, müvekkiline taşımadan dolayı sorumluluk yüklenemeyeceğini, nakliyecinin düzenlemesi gereken belgelerdeki yanlış ve noksanlığın sorumlusunun davacı şirketin kendisi olacağı, kesilen cezanın müvekkili şirketin sevkiyatı ile ilgili olmayıp, diğer davalının mallarına yönelik olarak düzenlendiğini, davacının malı nerede, kime teslim ettiğini kanıtlamasının gerektiğini, zararın afaki olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir.
Davalı EGS Ege Giyim San. ve Dış Tic. A.Ş. vekili, davacının yüklediği malı Ukrayna makamlarının gösterdiği gümrüğe sokarak burada Ukrayna Gümrük mevzuatının gereklerini yerine getirdikten sonra malı alıcısına teslim etmesi gerekirken, bu sorumluluğu hiçe sayarak malı Ukrayna gümrüklerinden geçirmeden geçirmiş gibi TIR karnesini sahte mühürlerle, kaşeleterek Ukrayna Gümrük idaresinin bilgisinin dışında işlem yapılmış olması nedeniyle bilahare Ukrayna gümrüklerinde yapılan bir tespite dayanılarak verilen para cezası ve bu cezanın davacı tarafından ödenmemesi sebebiyle TIR karnesinin iptal edilmesinden, sorumlu tutulamayacaklarını, müvekkilinin sektörel dış ticaret şirketi olup, müvekkiline yönelemeyeceğini, satışın FOB satış olup, nakliyenin ithalatçıya ait olduğunu, davacının mal alıcısı firmanın hayali olduğunu iddia etmesi karşısında, davacının malı kime ve neden teslim ettiğini açıklamasının gerektiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, iddia, savunma, dosyadaki kanıtlar ve bilirkişi raporlarına nazaran, davalıların gönderen olup, taşıma sözleşmesinin tarafı oldukları, CMR Konvansiyonu'nun 7 nci maddesi gereğince göndericinin taşıyıcıya aktarılan bilgilerin hatalı ve yetersiz oluşundan sorumlu olacağı, mal faturalarının satışın FOB satış olduğunu gösterse de, gümrük beyannamelerinde mal mukabili satıldığının kayıtlı olduğu davalıların mal bedelini henüz almadıklarından mal üzerindeki menfaat ilişkisinin sona ermemiş olduğu, EGS şirketinin malı kendi adına sigorta ettirdiği gibi, taşıma senedinin 2 nci nüshasının alıcı eline geçmediğinden tasarruf hakkının davalılarda bulunup, sorumluluğun da davalılarda olmasının gerektiği, ancak, davacının varlığı bilinebilecek risk karşısında yeterince tedbirli davranmayarak müterafik kusurunun bulunduğu, ayrıca, fiilen araçların bakım/onarım, işletme kayıpları sebebiyle %5 oranında bir indirim yapılmasının gerektiği, bilirkişi raporlarında belirtilmişse de, davalıların Ukrayna'da olmayan bir alıcıya mal göndermek suretiyle usulsüz işlemlerin başlamasına neden oldukları, CMR Konvansiyonu'nun 11.2 nci maddesi gereğince gümrük işlemleri için verilmesi gereken lüzumlu belgeleri "göndericinin" taşımacıya vereceği, taşıyıcının bu belgelerdeki bilgilerin doğruluğunu ve yeterliliğini incelemek zorunda olmadığı, tüm sorumluluğun davalılara ait olduğu gerekçeleriyle, davanın kısmen kabulü ile (220.375.000.000.-) TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
Karar, davalılardan Çukurova San.İşlt.A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, mümeyyiz davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2- Ancak, davalılardan Çukurova Sanayi İşletmeleri T.A.Ş. vekili tarafından davaya konu alacağın CMR Konvansiyonu'nun 32 nci maddesi uyarınca zamanaşımına uğradığı ileri sürüldüğü halde, davalı vekilinin zamanaşımı defi hakkında olumlu-olumsuz bir karar verilmiş değildir. Mahkemece, mümeyyiz davalının bu savunması üzerinde durulup, karar yerinde değerlendirilip tartışıldıktan sonra, oluşacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerektiğinden, bu husus üzerinde hiç durulmaksızın verilen kararın açıklanan nedenle mümeyyiz davalı yararına bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerden dolayı mümeyyiz davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı Çukurova Sanayi İşletmeleri A.Ş. vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle kararın adı geçen davalı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 450.00 YTL duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalılardan Çukurova Sanayi İşletmeleri A.Ş.'ne verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 17.01.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy