(5846 S. K. m. 1, 5, 68, 80)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nce verilen 16.03.2004 gün ve 2002/919-2004/123 sayılı kararı bozan Daire'nin 05.05.2005 gün ve 2004/7213-2005/4690 sayılı kararı aleyhinde davalı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunulmuş ve karar düzeltme dilekçesinin süresi içinde verildiği de anlaşılmış olmakla, dosya için düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili şirket ile Türkiye Futbol Federasyonu arasında imzalanan 29.05.1996 tarihli sözleşme gereği Türkiye 1. Liginde yer alan profesyonel futbol kulüplerinin oynayacakları futbol maçlarının televizyon yayın haklarının 3 yıl süre ile müvekkili şirkete ait olduğunu, buna rağmen davalı şirketin sahibi olduğu Kanal D televizyonunda, yayın hakları müvekkili şirkete ait maç görüntülerinin 43 saniye süre ile izinsiz ve ücreti ödenmeden yayınlandığını, müvekkili şirketin davalının bu haksız eylemi nedeniyle 1433 USD zarara uğradığını, müvekkili şirketin futbol maçları üzerinde eser sahibinin haklarına komşu hakkı bulunduğunu, bu nedenle davalı tarafın FSEK'nun 68. maddesi uyarınca uğranılan zararın üç katını ödemesi gerektiğini ileri sürerek hesaplanan 4299 USD alacağın tahsil tarihindeki cari kur üzerinden ve haksız eylem tarihinden itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece davanın kısmen kabulüne ilişkin olarak verilen karar, taraf vekillerinin temyizi üzerine Dairemizce bozulmuştur.
1- Yargıtay ilamında benimsenen gerektirici sebeplere ve Radyo ve TV kuruluşlarınca gerçekleştirilen naklen yayınların niteliği itibariyle bu yayınlardan yapılacak iktibas serbestisi sınırlarının dar yorumlanması gerektiğine kaldı ki, davacının belirli bir bedel ödeyerek uyuşmazlık konusu futbol maçlarının naklen yayın hakkını devraldığı Türkiye Futbol Federasyonu ile yaptığı sözleşmede, özet görüntülerin başka yayın kuruluşları tarafından hangi sınırlar dahilinde alınacağının ve karşılığında ne miktar ücret ödemeleri gerektiğinin kararlaştırılmış bulunmasına, Türkiye Futbol Federasyonu'nun yasa ve talimatlara dayalı olarak tarafı olduğu sözleşmedeki bu hükümlerin davacıya, sözleşmenin tarafı olmayan diğer yayın kuruluşlarından ücret talep etme hakkı vereceğinin kabulü gerekmesine göre, davalı vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan karar düzeltme istemlerinin reddine,
2- Ancak, Dairemizin 05.05.2005 tarih ve 7213/4690 sayılı kararının 2. bendinin ikinci sayfası 5 ila 10. satırlarında; futbol maçları fikir ve sanat eseri niteliğinde değilse de, davacı tarafından yayımlanan futbol maçı görüntülerinin oynanan maçların naklen yayınlanması için nitelikli çalışma sonucu ortaya çıkması nedeniyle eser niteliğinde olduğu, davalının bu görüntülerin bir kısmını izinsiz yayınlamasının davacının eser sahipliğinden doğan haklarına tecavüz oluşturduğu, bu bakımdan davacının FSEK 68. maddesi uyarınca üç katı tazminat isteminin reddedilmesinin doğru olmadığı belirtilmiş ise de;
Futbol maçı gibi günlük spor olaylarını tespit eden filmlerin, 5846 sayılı FSEK'nun 5. maddesine göre sinema eseri olabilmesi için; aynı yasanın 1. maddesi uyarınca sahibinin hususiyetini taşıması gereklidir.
Hususiyet kendisini anlatım biçiminde gösterir ve yaratıcısının fikri çabasını yansıtarak kendisini tanıtma yeteneğini ifade eder. Her ne kadar, maç görüntülerinin tespiti ve naklen yayını nitelikli bir çalışmanın ürünü olsa da, bir teknik ekip (yayın ve görüntü yönetmeni, kameraman, naklen yayını gerçekleştiren teknik personel v.b.) tarafından yapılan bu faaliyet esas olarak; TV seyircisine iletilen maç görüntülerinin elde edilmesi ve yayın kalitesine yöneliktir. Bu kişi veya kişilerin faaliyetleri esnasında, özgün bir anlatım biçimleri olduğu ve mesleki bilgi ve becerileri ile gerçekleştirdikleri yayın üzerinde ayrıca, yaratıcısının fikri çabasını da yansıtacak bir şekilde hakimiyet ve etkileri bulunduğu söylenemez. Bu nedenle, bir futbol maçı görüntülerinin tespiti ve naklen yayımında hususiyetinin varlığından söz edilemeyeceğinden gerçekleştirilen yayının da eser olduğu kabul edilemez.
Yukarıda açıklandığı üzere dava konusu yayın FSEK'nun 1. ve 5/2. maddesi kapsamında bir sinema eseri değildir.
Ancak, davacı yayın kuruluşunun gerçekleştirdiği dava konusu futbol maçı yayını üzerinde FSEK 80.maddesi uyarınca komşu hak sahipliği bulunmaktadır. Radyo ve TV kuruluşunun eser sahibine komşu hakkının doğumu için söz konusu yayını gerçekleştirmiş olması yeterli olup, FSEK kapsamında koruma elde edilmesi için yayın konusunun mutlaka eser olması gerekmez.
Yine, bu yayının eser niteliğine sahip olmaması davacı TV kuruluşunun yayın hakkının ihlali halinde FSEK'nun 68. maddesi uyarınca zararının üç katını talep etmesine de engel değildir. Çünkü, FSEK'nun 80. maddesinin sondan ikinci fıkrasına göre komşu hak sahipleri de eser sahipleri gibi tecavüzün ref'i, tecavüzün men'i ve tazminat davası haklarından faydalanabilirler. FSEK'nun 68. maddesine göre mali haklara tecavüz halinde oluşan zararın tazmininin istenmesi de tecavüzün ref'i davası nevi olduğundan komşu hak sahibi olan davacı FSEK'nun 80. maddesi yoluyla aynı yasanın 68/1. maddesi uyarınca zararının üç katını talep edebilir.
Bu bakımdan davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin bozma kararının 2 nolu bendinin kaldırılarak yerel mahkeme kararının yukarıda açıklanan gerekçe ile bozulmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklandığı üzere, 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair karar düzeltme isteminin reddine, davalı vekilinin karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 05.05.2005 tarih ve 7213/4690 sayılı ilamının 2 nolu bendinin kaldırılarak hükmün yukarıdaki 2 nolu bentte açıklanan gerekçe ile BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin, temyiz ilam ve karar düzeltme harçlarının isteği halinde karar düzeltme isteyene iadesine, 23.12.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy