(CMR m. 23, 27, 30) (6762 S. K. m. 117, 808, 809) (3095 S. K. m. 4/A)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 3. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 10.06.2004 tarih ve 2000/435-2004/700 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı ve katılma yoluyla davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 11.04.2006 günde davacı avukatı İsmail Bağcış ile davalı avukatı Ercan Demir gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Yaşar Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, Almanya'da mukim müvekkilinin Türkiye'deki bir firmaya imal ettirdiği noel ve yılbaşı giysilerinin taşınmasının davalı şirketçe üstlenildiğini, taşımanın taahhüt edilen ve mutad süre olan (4) gün yerine (13) günde yapılması nedeniyle teslim tarihi 17.12.1999'a nazaran giysilerin satış şansının kalmadığını, siparişlerin iptal edildiğini, müşterilerin tazminat talebinde bulunduklarını, depolama giderine yol açıldığını ileri sürerek, şimdilik (158.675) DM.nin teslimin gerektiği 21.12.1999 tarihinden itibaren faiziyle davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, müvekkilinin taşımayı üstlenen veya ifa eden durumunda olmadığından husumet yöneltilemeyeceğini, taşımayı dava dışı Almanya'da mukim Schenker BTL'nin üstlendiğini, dava dışı Tarım Trans şirketinin fiilen ifa ettiğini, müvekkilinin sadece alt taşıyana malların teslimi için aracı/acente olarak hareket ettiğini, CMR Konvansiyonu'nun 30/3 maddesince öngörülen (21) gün içinde yazılı talepte bulunulmadığından tazminat istenemeyeceğini, 23/5 maddesine uygun taşımadan doğan zararın iddia edilmediğini, faizin 27 nci maddesi uyarınca %5'i aşamayacağını savunmuştur.
Mahkemece, mübrez belgelere ve bilirkişi raporlarına dayanılarak, taşıma senedinde davalının gönderen dava dışı Schenker BTL'nin ihbar adresi olarak yer aldığı, davalıya komisyoncu sıfatı ile TTK. nun 808 ve 809 uncu maddeleri uyarınca husumet yöneltilebileceği, ayrıca davalının TTK.nun 117/3 üncü maddesi anlamında üst taşıyanın acentesi olarak davrandığı, CMR 19 uncu maddede belirtilen sürede teslimin gerçekleşmediği, davacının taşıma senedine gecikme nedeniyle ihtirazi kayıt koyup CMR 30/3 üncü maddesindeki sürede davalıdan tazminat istediği, alt taşıyanın ÖKO belgesini bulundurmamasından doğan taşıyan kusuruna bağlı gecikmede 23/5 maddesindeki navlun miktarına ilişkin sınırlı sorumluluğun uygulanamayacağı, davacının tazminat hakkının malın sipariş değerinden fiili satış bedelinin tenzili ile ortaya çıkan (108.890,20) DM.den ibaret bulunduğu gerekçesiyle anılan meblağın 03.01.2000 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanununun 4/a maddesine göre faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Karar, davalı vekili ve katılma yolu ile davacı vekilince temyiz edilmiştir.
1- Dava, davacının Türkiye'den FOB olarak ithal ettiği giyim eşyalarının geç taşınmasından doğan zararın taşıyan olduğu ileri sürülen davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Davalı tarafın, taşıyan sıfatı bulunmadığı, davalının sadece dava dışı üst taşıyan Schenker BTL.nin Türkiye acentesi sıfatı ile verilen talimat doğrultusunda emtiayı alt taşıyana teslim işini ifa ettiği, acentelik ilişkisi dışında taşıma rolü ilişkisi üstlenmediği, davanın husumetten reddi gerektiği savunmaları mahkemece yerinde bulunmayarak davalıya taşıma işleri komisyoncusu sıfatı ile husumet yöneltilebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
TTK. nun 808 inci maddesi uyarınca, ücret karşılığında kendi namına ve bir müvekkil hesabına eşya taşıtmayı meslek-uğraş edinenlere taşıma işleri komisyoncusu denir. Davalının uyuşmazlığı doğuran taşıma ilişkisinde böyle bir işler yürüttüğü iddia edilmediği gibi bu yolda bulgu ve kanıt da bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık konusu taşıma işi, davacı Alman ithalatçı firmasının dava dışı Almanya'da mukim üst taşıyanla taşıma anlaşması yapması, üst taşıyanın dava dışı alt taşıyan Tarım Transport firmasını görevlendirmesinden sonra eşyanın yüklenmesi-teslimi ve gereken belgelerin düzenlenmesi konusunda davalı acentesine verdiği talimat doğrultusunda davalının bu işlemleri ikmali ile taşımanın başlaması ve (12) günde tamamlanması ile gerçekleşmiştir.
Taşımadan dolayı davacı navlunu dava dışı üst taşıyana ödemiş, alt taşıyanın ücretini ise üst taşıyan ödemiş bulunmaktadır.
Davacı bu davadan ayrı olarak üst taşıyana da aynı istemlerle Almanya'da dava ikame etmiş olup, o dava henüz sonuçlanmamıştır. Böyle bir dava mevcut iken aynı iddia ve istemlerle üst taşıyanın acentesi olan davalıya karşı açılan davanın reddi gerekir.
Esasen, mahkemece de, gerekçeli kararın 3 üncü sahifesinin ikinci paragrafında, bir üstteki paragrafı ile tamamen çelişik biçimde davalının taşıyıcı veya taşıma işleri komisyoncusu olmadığı, sadece üst taşıyanı temsilen koordinasyonu sağladığı, eşyaların depolanması ve yüklenmesini icra ettiği, bu işlemlerin acentelik kapsamında kaldığı belirtilerek davalının taşımadaki işleri doğru olarak saptanmış, ancak yanlış sonuca varılmıştır.
Mahkemece, pasif husumet yokluğundan reddi gereken davanın esasına girilerek kabulü doğru olmamıştır.
2- Bozma içeriğine göre, davalı vekilinin diğer ve davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentteki nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, davalı vekilinin diğer ve davacının tüm temyiz itirazlarının şimdilik incelenmemesine, takdir edilen 450.00 YTL. duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 13.04.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy