(4721 S. K. m. 2)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Ümraniye Asliye 1.Hukuk Mahkemesi'nce verilen 23.09.2004 tarih ve 2002/973-2004/659 sayılı kararın Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 11.04.2006 gününde davacı avukatı Kaya Tunç ile davalı Gazi Petrol Akaryakıt Ür. San. Tic.Ltd. Şti. avukatı Hakan Sarıtaş gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Yaşar Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, müvekkili şirkete ait (2354) m2 taşınmazın 01.01.1998 tarihli sözleşmeyle aylık (30.000.000.) TL bedelle (181) aylığına davalılardan Şükrü ve Tamer'e kiraya verildiğini, anılan davalılarca da davalı şirkete kiralandığını, Ocak 2002 tarihinde kira bedelinin (3.000.000.000.) TL+KDV olması konusunda davalı alt kiracıyla sözlü mutabakata varıldığı halde bu konuda muaraza çıkarıldığını, şartların olağanüstü değişmesiyle edimler arasındaki dengenin müvekkilleri aleyhine katlanılmayacak derecede bozulduğunu ileri sürerek, aylık kira bedelinin (6.000.000.000.) TL+KDV olarak uyarlanmasını talep etmiş, daha sonra üst kiracılar yönünden davayı atiye terk etmiştir.
Davalı şirket vekili, mecurun dere yatağı ve boş arsa olarak kiralandığını, müvekkilince daha sonra akaryakıt istasyonu kurulduğunu, sözleşmede kira parası artışının öngörülmediğini, kararlaştırılan aylık kira bedeli (383.500.000.) TL+KDV'nin davacılarca kabul edilmemesi üzerine ödeme yeri tayin kararı alındığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, sunulan kanıtlara, yapılan keşfe ve benimsenen ikinci bilirkişi raporuna dayanılarak, sözleşmede kira artışı hükmünün bulunmamasının böyle bir davanın açılmasına engel oluşturmayacağı, sözleşmenin aynı şartlarla devamının BK.nun 117 nci maddesi uyarınca davacı tarafın ekonomik çöküntüsüne yol açacağı, emsal kira bedellerine döviz kurlarındaki, TEFE ve TÜFE artış oranlarına, kiralananın emlak beyannamesi değerine nazaran 01.01.2002 tarihinden itibaren aylık kira bedelinin talepten fazla olabileceği gerekçesiyle aylık kira bedelinin 01.01.2002 tarihinden itibaren KDV hariç 6.000.000.000. TL olarak uyarlanmasına ve tespitine karar verilmiştir.
Kararı, davalı şirket vekili temyiz etmiştir.
1- Dava, davacı Eksan Endüstri A.Ş. tarafından 01.01.1998 başlangıç tarihli sözleşmeyle akaryakıt satış istasyonu olarak kullanılmak üzere aylık (30.000.000.) TL kira bedeli karşılığında (181) ay süreyle davalı şirkete boş arsa halinde kiraya verilen, daha sonra davalının kurduğu tesislerle kullanım amacına uygun olarak faaliyet gösterdiği mecurun kira bedelinin şartların beklenmedik derecede değişerek edimlerarası dengenin davacı kiralayan aleyhine katlanılmayacak derecede bozulduğu iddiası ile (6.000.000.000.) TL+KDV olarak uyarlanması istemine ilişkindir.
Mahkemece, kiralananın kiraya verildiğindeki arsa niteliği, sözleşme yapılırken var olan sosyo-ekonomik durum, enflasyon olgusu, davacının tacir olmasından doğan basiretli davranış özen yükümlülüğü davaya kadar geçen süre boyunca kira konusu arsanın kiralanma amacına etki eden faktörlerde meydana gelen değişiklikler, emsal kira ilişkilerinde tesislerden ari olarak salt arsa biçiminde mevki ve alan itibariyle böyle bir mecurun ortalama kira bedelinin ne olabileceği, uyarlamayı haklı kılan beklenmedik gelişme ve değişikliklerin neler olduğu ve edimler arasındaki dengeyi davacı aleyhine hangi ölçüde bozduğu tartışılıp irdelenmeden, kira sözleşmesinden yaklaşık beş yıl sonra açılan uyarlama davasında kiralananın yeni bir sözleşmeyle kiraya verilmesi halinde istenmesi mümkün kira bedelinden BK.nun 43 üncü maddesince uygun bir indirim gereği düşünülmeden davalı tarafın esaslı itirazları doğrultusunda bilirkişi raporları arasında ortaya çıkan belirgin çelişki giderilmeksizin ikinci bilirkişi raporu doğrultusunda uyuşmazlığa uygulama yeri bulunmayan BK.nun 117 nci maddesi hükmü gerekçe gösterilerek, yazılı olduğu gibi karar verilmesi doğru olmamıştır.
2- Dava dilekçesinde dava tarihi olan 02.09.2002 tarihinden itibaren uyarlama istenildiği halde, talep aşılarak 01.01.2002 tarihinden itibaren kira bedelinin uyarlanması HUMK. nun 74 üncü maddesi hükmüne aykırı bulunmuş, kabule göre de kararın bu nedenle dahi bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 13.04.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy