(818 S. K. m. 270)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Zonguldak Asliye 2. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 04.11.2004 tarih ve 2003/264-2004/517 sayılı kararın Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi davalı karşı davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 18.04.2006 gününde davacı avukatı Faruk Göker ile davalı avukatı Raziye Çakır gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Ayşe Altun tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkilinin, taraflar arasındaki 31.07.2001 tarihli rödovans sözleşmesinin 2. maddesinde sınırları belirtilen ve çalışma derinliği +300 kotu üzeri olan maden sahasında işletilebilir rezervin kalmadığını görmesi üzerine, 15.04.2002 tarihli yazı ile üretim çalışma kotunun +300 kotundan +200 kotuna çekilmesi talebinde bulunduğunu, davacının bu talebine olumlu veya olumsuz bir yanıt vermeyen davalının 255.443.498.380 TL rödovans bedeli tahakkuk ettirdiğini ve sözleşmeye aykırı olarak müvekkilince verilen teminat mektuplarına nakde çevirme girişiminde bulunduğunu, müvekkilinin karşılıklı fesih talebi karşısında davalının sözleşmeyi feshederek fiilen üretilmeyen ve sevk edilmeyen kömür için rödovans bedeli talep ettiğini ileri sürerek, davalı feshinin haksız olduğunun tespiti ile 66.937.500.000 TL ve 98.532.000.000 TL.lık 2 adet kesin teminat mektubunun davacıya iadesine karar verilmesinin talep ve dava etmiştir.
Davalı (birleşen davanın davacısı) vekili işletilebilir rezervi kalmadığı iddiasının doğru olmadığını, 31.07.2001 tarihli sözleşmenin feshedilmediğini ve 31.07.2006 tarihine kadar yürürlükte olduğunu, müvekkilinin muaccel hale gelen 255.443.498.400 TL alacağı olup, teminat mektuplarının iade talebinin yerinde olmadığını savunarak, davanın reddini istemiş, birleşen dava ile de, muaccel hale gelen 255.443.498.380 TL rödovans alacağının 15.11.2000 tarihinden itibaren faiziyle birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dava konusu 13 nolu sahada rödovans sözleşmesine konu miktarda üretim yapılabilecek miktarda rezervin bulunmadığının saptandığı, üretim imkansızlığı nedeniyle davacı şirketin sözleşmenin sona erdirilmesini talep etmekte haklı olduğu, bu geçen sürede yapılan çalışmaların işin niteliği gereği olup TTK. nun bu döneme ilişkin rödovans bedeli talebinde haksız olduğu, üretim imkansızlığı nedeniyle sözleşmenin sonlandırılmasının sözleşme ve yasaya uygun olduğu, sözleşme gereklerinin yerine getirilmemesi gerekçesiyle davalı TTK. nun yaptığı fesih işleminin haksız olduğu gerekçesiyle, davacı TTK. Genel Müdürlüğü'nün davasının reddine, davacı Ermenek Özkar Ltd. Şti.'nin davasının kabulü ile davalı TTK. nun 31.12.2002 tarihli fesih işleminin usulsüz olduğunun tespiti ile davacı şirket tarafından verilen 2 adet teminat mektubunun davacı şirkete iadesine karar verilmiştir.
Karar, davalı (birleşen davacı) vekilince temyiz edilmiştir.
Dava, taraflar arasındaki beş yıl süreli rödovans sözleşmesinden dolayı davacı işletmeci tarafından davalının taahhüt ettiği kömür rezervinin ilgili sahada bulunmaması iddiasına dayalı olarak açılan ve haksız rödovans ödemelerinin davalıdan tahsili, birleşen dava ise, ödenmeyen rödövans alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece, benimsenen ve davalı TTK. Gn. Md.nün gıyabında yapılan tespit sonrası düzenlenen 09.12.2002 tarihli tespit bilirkişi raporunu esas alan, 31.05.2004 tarihli ODTÜ öğretim üyesi bilirkişiler raporunda, davacının+300 kotu üzerinde 2002 yılı için 45.000.000 ton üretim yapılması öngörülmüşken, davacının 2002 yılı içinde, sözleşmenin fesih tarihine kadar hazırlık çalışmaları sırasında bulabildiği 1117,66 ton kömürü çıkarıp sevk edebildiği ve bu miktar için rödövans borcunu ödediği, üretime, davacının kusurunun değil, var olduğu belirtildiği halde, çalışma sınırları belirlenmiş olan sahada kömür rezervinin bulunmamasının sebep olduğu belirtilmiştir. Bilirkişi kurulunun esas aldığı 2002/66 D.İş numaralı tespit raporu, davalının gıyabında yapılan ve davalı tarafça 25.12.2002 tarihli dilekçe ile itiraz edilen rapor olup, davalı vekilinin tespit bilirkişi raporuna karşı olan itirazlarının değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Mahkemece, davalı vekilinin gerek tespit raporuna, gerekse işbu dava dosyasında alınan 31.05.2004 tarihli bilirkişi raporuna karşı olan itirazları üzerinde durularak, dava konusu sahada yeterli rezerv olup olmadığı ve sözleşmenin feshedilmesinde kusurlu olan tarafın kim olduğunun, mahallinde keşif yapılmak suretiyle araştırılması gerekirken, eksik inceleme ve yazılı gerekçeyle hüküm kurulması doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle davalı (karşı davacı) yararına bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı (karşı davacı) vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı (karşı davacı) yararına BOZULMASINA, takdir edilen 450.000.000.-TL duruşma vekillik ücretinin davacıdan (karşı davalıdan) alınarak davalı (karşı davacı) TTK. Genel Müdürlüğü'ne verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 18.04.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy