(5846 S. K. m. 6, 48)
Dava: Taraflar arasında görülen davada A. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nce verilen 18.03.2005 tarih ve 2004/420 - 2005/163 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi taraflar tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi A. D. tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı kurum ile müvekkili arasında 1997 yılında gerçekleştirilen A... 'ün B. N. 'nun CR-ROM projesinin, zaman içinde VCD cihazlarının yaygınlaşması ve CD-ROM'un sadece bilgisayar ortamında çalıştırılabilmesi nedeniyle, B. N. 'un VCD formatında müvekkilce yeniden yorumlanmasının gündeme geldiğini, bu amaçla davalı kuruma 30.10.2003 tarihinde bir teklif verildiğini ve 26.12.2003 tarihinde bir adet VCD setinin son halinin kuruma teslim edildiğini, önceleri olumlu giden görüşmelerden dört ay sonra davalı kurumun bu çalışmadan vazgeçtiğini ve müvekkilinden izinsiz çoğaltılmaya çalışıldığını ileri sürerek, izinsiz çekilen kopyaların ve ana master VCD'lerin müvekkiline iadesini, VCD seti üzerindeki kullanım haklarının müvekkili şirkete verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, müvekkili ile davacı arasında imzalanan sözleşme uyarınca davacı şirket N... CD-ROM'u yaptırıldığını ve tüm ödemelerin tamamlanmasına rağmen davacı tarafından seslendirme ve N. CD-ROM masterlerinin müvekkile teslim edilmediği gibi yazılı olarak yapılması gereken telif hakkı devirlerinin de yapılmadığını, müvekkilce hiçbir talepte bulunulmadan davacı tarafından hazırlanan N. VCD setinde ise daha önce CD-ROM yapımında kullanılan materyallerin aynen kullanıldığını, oysa CD-ROM'un telif haklarının müvekkiline ait olduğunu ve davacının fiilinin CD-ROM hakkındaki sözleşmenin 12 nci maddesine aykırı bulunduğunu, davacının da bildiği müvekkil kurum mevzuatı gereği incelenen her eserin bir kopyasının müvekkilde kalacağından iade talebinin yerinde olmadığını savunarak, davanın reddini istemiş, karşı davada ise; 1998 tarihli sözleşme uyarınca müvekkile devri gereken telif haklarının ve tüm mali hakların müvekkiline devrini, CD-ROM'a ait yapım ve seslendirme masterlerinin müvekkiline teslimini, şimdilik 50.000.000.000.- TL tazminatın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, CDROM ve VCD-ROM setlerinin Prof. Z. K.'a ait eserin işlenmesiyle elde edilmiş iki ayrı işleme eser olup YCD-ROM setinin, 03.02.1998 tarihli sözleşmeyle oluşturulan CD-ROM setinin bir işlemesi olmadığı, davacı-karşı davalı işleyenin asıl eser sahibinin iznini almadığı, ancak FSEK'nun 6/son maddesinde belirtilen asıl eser sahibinin haklarına zarar getirmemek şartının, bir eserin işleme eser olabilmesinin şartı olmadığı, zira asıl eser sahibi ile işleyen arasındaki ilişki ile işleyenin kendi hususiyetini katmak suretiyle yarattığı işleme eserin farklı kavramlar olduğu, bir başka deyişle izinsizde olsa VCD-ROM seti şeklindeki işleme eserin sahibinin davacı şirket olup bu eserde davalı kurumun bir hakkı bulunmadığı, ancak davalı kurumun bağlı olduğu mevzuatı bilmesi gereken davacının, bu mevzuat gereği alıkonan kopyanın iadesini isteyemeyeceği, CD-ROM setinin de işleme eser sahibinin davacı şirket olduğu ancak FSEK. nun 48/3 ncü maddesi uyarınca CD-ROM'lar henüz hazırlanmadan sözleşmeye konu edilmesi geçerli olmadığından davacı-karşı davalının bu sözleşmeden kaynaklanan mali hakları devretmek gibi bir zorunluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle; asıl davanın kısmen kabulü ile A... B. N. isimli VCD-ROM eserinin kullanım haklarının davacıya ait olduğunun tespitine, bu setin ana master VCD'lerinin davalıdan alınıp davacıya teslimine, diğer taleplerin reddine, karşı davanın da reddine karar verilmiştir.
Kararı, taraflar temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve bilirkişi raporu ile yerleşik ilmi ve kazai görüşler nazara alındığında gerek asıl davaya konu VCD-ROM ve gerekse karşı dava konusu CD-ROM setlerindeki yapıtların N. 'un dava dışı Prof. Z. K. tarafından sadeleştirilerek oluşturulmuş eserin, seslendirme sanatçılarının okuması ile hareketli-hareketsiz tarihi fotoğraflar, animasyonlar ve haritalar görüntüsü ve müzik katkısı ile bilgisayar programı kullanılarak meydana getirilmiş FSEK. nun 6 ncı maddesinde belirtilen davacının hususiyetini taşıyan, birbirinden ayrı ve müstakil işlenme eser olmalarına, VCD-ROM'larda işlenen eser sahibinin izninin alınmadığı anlaşılmakta ise de; bu hususun davacı yapıtlarının İşlenme eser ve kendisinin işleme eser sahibi sayılmasını engellemeyip ancak hakkın kullanımında dava dışı eser sahibinin tazminata ilişkin hukuki ve cezai yaptırım taleplerine maruz bırakacak bulunmasına göre asıl ve karşı davaya yönelik her iki tarafın sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmek gerekmiştir.
2- Asıl davada davacı VCD-ROM setinden izinsiz yapılan ve davalı kurumca alıkonulan bir adet kopyanın da iadesine karar verilmesini istemiş, mahkemece davacının bu istemi, davalı kurum yönetmeliğinin 6 ncı maddesindeki basılmayan her türlü eserin bir kopyası kurumlara bırakılır hükmüne dayanılarak reddedilmiştir. Ancak VCD-ROM ile ilgili taraflar arasında bir anlaşma olmamış, davacının anlaşma teklifi için sunduğu setlerden kurumca izinsiz olarak bir kopya çıkarılmış bilahare eseri inceleyen ilgili kurulun raporuna istinaden anlaşma yapılmayacağı bildirilmiştir. Davacının işlenme eser sahibi olarak FSEK gereğince eser üzerindeki mali ve manevi hakların sahibi bulunmasına, eserin bir kopyasının hiçbir sözleşmeye dayanmaksızın elde bulundurulmasının hak ihlali niteliğinde bulunmasına, davalı kurumun anlaşma hariç ancak kendini bağlayıcı yönetmeliğe istinaden FSEK. na aykırı biçimde eser kopyasının davacıya tesliminin reddi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
3- Karşı dava işlenme eserin sahipliğinin tesbiti ve sözleşmeye aykırılık sebebiyle tazminat istemine ilişkin bulunmaktadır.
Karşı davacı-davalı kurul davalı ile yapılan 03.02.1998 tarihli sözleşme ile vücuda getirilen CD-ROM'ların eser sahibinin kendileri olduğunu ileri sürerek, durumun tesbitini, sözleşme gereğince eser üzerindeki mali hakların kendilerine devrinin sağlanmasını, CD-ROM masterlerinin kurula tevdiini ve anlaşmaya aykırı hareket eden davacı-karşı davalının 50 milyar lira tazminata mahkum edilmesini istemin mahkemece işlenme CD-ROM eserinin sahibinin davacı olduğu, FSEK. nun 48/3 ncü maddesi gereğince henüz mevcut olmayan bir eserin mali haklarının devrine ilişkin sözleşmenin batıl olduğu, davacının sahibi olduğu izlenme eseri devir borcu olmadığını, davalı-karşı davacının eser sahibi olarak tazminat yükümlülüğü bulunmadığı gerekçesi ile karşı davacının davasının reddine karar verilmiştir.
Mahkemenin mali hak devrinin geçersizliğine dair belirlemesinde FSEK. nun 48/3 ncü maddesi göz önünde bulundurulduğunda hukuka uyarlık mevcuttur. Davacı-karşı davalı-kurulun CD-ROM'un işlenme eser olmadığı, sahibi çevirmen Prof. A. K.'ın izninin yokluğu nedeni ile işlenme eser sayılmayacağı, esasen tüm masrafları karşılayan ve davacı-karşı davalıya tüm ödemeleri yapan kurumun eserin asıl sahibi olduğu yolundaki iddiaları, önceki açıklamalarımızda yazılı nedenlerle kabule şayan görülmemiştir.
Ancak 03.02.1998 tarihli sözleşme FSEK. nun 48/3 ncü maddesine göre, hak nakli yönünden geçersiz ise de; sözleşmenin devir taahhüdünü içeren bir borçlanma sözleşmesi olduğu, sözleşmenin hak nakli dışındaki hükümlerinin İcra edilmiş bulunduğu, sözleşme geçersiz addedilse de en azından tarafların verdiklerini geri almaya hakları olduğu, konuları karar yerinde tartışılmış değildir. Bu bakımdan öncelikle davacı-karşı davalıya istediği 50 milyar TL tazminatı neye dayandırdığı açıklattırılmak, delilleri sorulmak, yukarıda yazılı hususlarda nazara alınarak, gerektiğinde bilirkişi mütalaasına da başvurularak, sonucuna göre karar verilmek gerekirken, davalı-karşı davacının tazminat talebinin reddi de bozmayı gerektirmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1 nolu bentte yazılı sebeplerle her iki tarafında aşağıdaki bentler dışında kalan temyiz itirazlarının reddine, 2 nolu bentte yazılan sebeplerle asıl davaya ilişkin kararın davacı yararına, 3 nolu bentte yazılı sebeplerle de karşı dava ile ilgili kararın davalı-karşı davacı yararına BOZULMASINA, ödedikleri temyiz peşin harçların istekleri halinde temyiz edenlere iadesine, 21.07.2005 oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy