(818 S. K. m. 1, 18)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Elazığ Asliye 2. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 12.04.2005 tarih ve 2004/606 - 2005/187 sayılı kararın Yargıtay'ca duruşmalı olarak incelenmesi davalı Bakanlık vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen gününde davacı asil Mustafa Sıdık Tabak ile davalı avukatı Ulviye Sarp gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Yaşar Arslan tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, davalı Bakanlığa bağlı Elazığ İl Çevre Orman Müdürlüğü Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü ile müvekkili arasındaki 08.03.2004 tarihli sözleşmeyle mesire yeri günübirlik kullanım alanları kır gazinosu, fırın ve orta havuz büfesi tesislerinin işletme hakkının müvekkiline verildiğini, davalının baştan itibaren sözleşmeye aykırı olarak giriş ücretlerini toplayarak müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu ileri sürerek, şimdilik (10.000) YTL'nin faiziyle davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili, halkın piknik ve rekreasyon ihtiyacını karşılamak amacıyla faaliyete geçirilen (16) hektarlık mesire yerinin küçük bir bölümünün işletmeciliğinin davacıya kiralandığını, diğer yerlerin tasarrufunun idareye ait olduğunu savunmuştur.
Mahkemece, taraflar arasındaki sözleşmenin 15, 31, 32 ve 35. maddeleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, giriş ücretlerinin davacı kiracıya ait olacağının kararlaştırıldığı, buna rağmen sözleşmenin başlangıcından beri davalının (20.686, 75) YTL tahsil ettiği, davalı İl Müdürlüğüne husumet yöneltilemeyeceği gerekçesiyle davanın davalı Bakanlık yönünden kabulüne karar verilmiştir.
Kararı, davalı Bakanlık vekili temyiz etmiştir.
Davalı Orman İdaresince Elazığ Zafran Mesire Yeri'nin kır gazinosu, fırın ve orta havuz büfesi hizmet ünitelerinin işletmeciliği ihale şartnamesi hükümlerince yapılan kapalı teklif artırma usulü ihale ile davacıya (28.056.000.000) TL + KDV bedelle ve (9) yıl (10) ay süreyle davacıya ihale edilmiş ve taraflarca 08.03.2004 tarihli sözleşme düzenlenmiştir.
Dosya kapsamından, Orman İdaresinin çok sayıdaki benzer piknik ve rekreasyon olanlarından oluşan tesislerin tamamı veya bir kısım ünitelerinin işletme haklarını münferit ihale işlemleriyle özel gerçek ve tüzel kişilere, ihale ettiği, bu tür yerlerin tamamının ihalesi halinde, ihale ilan işlemleri ve sonrasında yapılan sözleşmelerde de açıkça giriş ücreti tahsili de dahil tüm işletme üniteleri ve aktivitelerinin tek tek gösterildiği, ihale bedeli de sözleşmelerin kapsamına göre belirlenerek nihai sözleşmede sözleşmenin kapsamı ve konusunun ayrıntılıca belirtildiği görülmektedir.
Davalı idarece, davacıya ihale edilen yapay ağaçlandırma alanının sayılan üç ünitesinin yanında giriş kontrol noktası yağmur barınakları kameriyeler, çeşmeler, çocuk oyun aletleri, otoparkları, av hayvanları teşhir parkı ve piknik ünitelerinin de bulunduğu, piknik alanının 16 hektar büyüklüğüne nazaran davacı işletmecinin tasarrufuna terk edilen ünitelerinin çok sınırlı bir alanı, teşkil ettiği, diğer yerlerin güvenlik temizlik bakım-onarım v.s. hizmetlerinin Orman İdaresinin (16) personeliyle yürütüldüğü savunulmuş, davacı taraf bu savunmaya karşı çıkmamıştır.
Tip olarak hazırlandığı anlaşılan sözleşmenin matbu metninde yer alan işletmecinin Orman İdaresi personeli ve emeklilerinin giriş ücretinde uygulayacağı indirim giriş ücretinin tarifeye uyma zorunluluğu istisnai hükümleri, giriş ücreti makbuzlarının basım, biçimi gibi hususların düzenlendiği 15, 31, 32, 35 ve 77. madde hükümlerinin ancak taraflar arasındaki sözleşmenin işletmeciye giriş ücreti tahsil yetkisi tanıması ve bu faaliyeti de kapsaması halinde geçerli olacağı, anılan sözleşme maddelerinin somut sözleşme konusu bakımından işlerlik kazanmadığının kabulü zorunludur. Esasen sözleşmenin 12. maddesiyle de, işletmecinin idarecinin göstereceği kullanım alanı sınırları dışında tasarrufta bulunamayacağı, yer teslimi sırasında kendisine tutanakla verilen ve teslim edilen hizmet üniteleri dışında yer işgal edemeyeceği, etrafını çeviremeyeceği, şeklini değiştiremeyeceği belirtilmiş olup, davalı tesisin giriş kapısının kendisine teslim edildiğini, eylemli olarak bu yerin tasarrufuna terk edildiğini de iddia etmemiştir.
Borçlar Kanunu'nun 1 ve 18. maddelerince tarafların sözleşmenin kurulmasında ve sonrasında beliren gerçek ve ortak amacın özüne üstünlük tanınarak davanın reddi gerekirken, sözleşmenin kapsam ve bir konusu ile örtüşmeyen bir takım tali hükümlere dayanılarak bir yıl süreyle mevcut uygulamaya rıza gösteren davacının sözleşmede kendisine tasarruf yetkisi verilmeyen giriş ücreti tahsili isteminin kabulü doğru olmamıştır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile karar davalı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 450.00.-YTL duruşma vekillik ücretinin davacıdan alınarak davalı Çevre ve Orman Bakanlığı'na verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 16.11.2006 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy