(CMR m. 1, 2)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Bolu 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 16.02.2007 tarih ve 2005/93-2007/27 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacılar vekilleri tarafından ayrı ayrı istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 05.05.2009 gününde davacılar Karınca Ulus. Taş. A.Ş. Avukatı Ahmet Karaman ve Yasmin Tekstil İç ve Dış. Tic. Ltd. Şti. Avukatı Kenan Aşık ile davalı Bolkar avukatları Hasan Tahsin Akalın ve Nazlı Elif Barut gelip, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Döndü Deniz Biltekin tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı Karınca Taş. A.Ş. vekili, müvekkilinin üst, davalının da alt taşıyıcı olarak devamlı ilişki içerisinde bulunduğunu, müvekkilinin müşterisi dava dışı Seral Ltd. Şti.ne ait 133 koli ve Yasmin Tekstil Ltd. Şti.ne ait 154 koli malın davalıya ait araçla Türkiye'den Almanya'ya vesaik mukabili teslim edilmek üzere gönderildiğini, davalının CMR hükümlerine aykırı olarak malın alcısı banka olmasına rağmen alıcı bankanın onayını almadan ve bedelini tahsil etmeden malları gönderilenin adresine teslim ettiğini, alıcının iflas ettiğinin ve tüm mal varlığının iflas idaresinin denetimine geçtiğinin tespit edildiğini, müvekkilinin gönderici şirketlerle yaptığı protokol çerçevesinde Seral Ltd. Şti.ne 60.425,85.Euro mal bedeline karşılık 40.000.Euro, Yasmin Ltd. Şti.ne 54.805,35.Euro mal bedeline karşılık 30.000.Euro ödediğini, bakiye kısımları bu dava sonucunda ödeyeceğini, müvekkilinin davalıya 4.461.810.600.TL.sı navlun ücreti ödediğini,ayrıca 319 ve 440 Euro navlun ve 102.336.267.TL. ile 102.336.267.TL.sı konişmento ücretini tahsil edemediğini ileri sürerek, fazlaya ait haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 115.231,2 Euro taşıma anlaşmasına aykırı teslim edilen mal bedeli, 759 Euro tahsil edilemeyen navlun ücreti, 4.461.810.600.TL.sı davalıya ödenen navlun ücreti,204.672.534.TL.sı konişmento ücreti alacağının faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 23.9.2004 tarihli ıslah dilekçesi ile müddeabihi 45.231,2 Euro azaltarak göndericilere ödenen kısmi mal bedeli 70.000.Euro, tahsil edilemeyen navlun ücreti 759 Euro, konşimento ücreti 204.672.534.TL., navlun ücreti 4.461.810.600.TL.sının faizi ile davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı Bolkar Ltd. Şti. vekili, müvekkilinin alt taşıyıcı olmadığını, sadece TIR aracını şoförü ile birlikte davacıya kiraladığını, aracın davacı firma tarafından takılan araç ile takip edildiğini, aracın kiralanması nedeniyle davacı tarafından kira bedelinin de ödendiğini, müvekkilinin emtianın teslim şartlarından sorumlu olmadığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
İşbu dava dosyası ile birleşen, Bolu 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2006/121-223 sayılı dosyasında davacı Yasmin Tekstil Ltd. Şti. vekili, müvekkilinin vesaik mukabili gönderileni banka ve alıcısı BODE Gmbh. olan 154 kilo yükün taşınması için Karınca Taş. Ltd. Şti. ile anlaştığını, bu şirketin de davalı aracılıyla malları taşıttığını, davalının bankanın ödeme belgesi sunulmamasına rağmen malları alcısına teslim ettiğini, alıcının iflas ettiğinin öğrenildiğini ve mal bedelinin tahsil imkanının bulunmadığını, müvekkiline Karınca A.Ş. tarafından bir protokol ile 30.000.Euro ödeme yapıldığını ileri sürerek, bakiye 24.805,35. Euro'nun dava tarihinden itibaren ticari faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, nakilde kullanılan araca uydu takip cihazının takılı olduğu, aracın sürücüsü ile mobil telefon vasıtası ile devamlı irtibat kurma imkanının bulunduğunun dosya kapsamı ile sabit olduğu, taraflar arasındaki satış sözleşmesinin ayrıntılarını Türkiye ölçülerinde normal, makul ve orta zekalı TIR sürücüsünün kendiliğinden bilmesi ve anlaşmaya uygun mal teslim etmesini beklemenin basiretli tacir olma kuralına uygun olmadığı, dosya içeriğinde sürücünün talimat ve yönlendirme dışında hareket ettiğine dair delil bulunmadığı, malın teslim edilmesindeki hukuki prosedüre uyulmamasından davalı şirketin sürücüsü kusurlu kabul edilse bile davacı şirketlerin daha fazla kusurlu kabul edildiği gerekçesiyle davacıların davasının reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacılar vekilleri ayrı ayrı temyiz etmiştir.
Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. Davacı Karınca Taş. A.Ş. vekili, müvekkilinin üst, davalının da alt taşıyıcı olduğunu, müvekkilinin müşterisi dava dışı Seral Ltd. Şti.ne ait 133 koli ve Yasmin Tekstil Ltd. Şti.ne ait 154 koli malın davalıya ait araçla Türkiye'den Almanya'ya vesaik mukabili teslim edilmek üzere gönderildiğini, davalının CMR hükümlerine aykırı olarak malın alıcısı banka olmasına rağmen alıcı bankanın onayını almadan ve bedelini tahsil etmeden malları gönderilen adrese teslim ettiğini, alıcının iflas ettiğini, mal bedelinin tahsil edilemediğini, müvekkilinin gönderici şirketlerle yaptığı protokol çerçevesinde göndericilere ödenen kısmi mal bedeli, tahsil edilemeyen navlun ücreti ve konşimento ücretinin davalıdan tahsilini talep etmiştir. Birleşen davada ise, Yasmin Tekstil Ltd. Şti. vekili, müvekkilinin mal bedelinin bir kısmını davacı Karınca Taş. A.Ş. den tahsil ettiğini ileri sürerek, bakiye mal bedelinin tahsilini talep etmiştir. Davalı, öncelikle kendisinin alt taşıyan olmadığını, aracını davacı üst taşıyıcıya kiraladığını savunarak davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece, taraflar arasındaki son derece özel satış sözleşmesinin ayrıntılarını Türkiye ölçülerinde normal, makul ve orta zekalı TIR sürücüsünün kendiliğinden bilmesi ve anlaşmaya uygun malın teslim etmesini beklemenin basiretli tacir olma kuralına uygun olmadığı, dosya içeriğinde sürücünün talimat ve yönlendirme dışında hareket ettiğine dair delil bulunmadığı, davalı şirketin sürücüsü kusurlu kabul edilse bile davacı şirketler daha fazla kusurlu kabul edildiği gerekçesiyle, davacıların davasının reddine karar verilmiştir.
Davalı alt taşıyan olmadığını savunarak, dosyaya 9.1.2004 tarihli ve 239141 seri nolu faturayı sunmuştur. Fatura içeriğinden faturanın taşıma karşılığı alınan ücret olan navlun karşılığı düzenlendiği anlaşılmakta olup, taraflar arasında kira sözleşmesi olduğuna dair başkaca bir delil ibraz edilmemiştir. Bu durumda davalı şirketin alt taşıyan olduğunun kabulü gerekir. O halde, davalı şirket taşımaya dair her türlü organizasyonu yapmakla yükümlüdür ve sorumluluğunu kaldıracak bir durum da bulunmamaktadır. Ayrıca, taşımayı yapan sürücü tarafından düzenlenen 26.1.2004 tarihli belgede sürücünün davalı şirkette sigortalı olarak çalıştığı ve sürücülüğü meslek edindiği anlaşılmaktadır. Kaldı ki davalının hukuki sorumluluğunun araç şoförüne göre değerlendirmek gerekir. Bu itibarla, mahkemece, davalının alt taşıyan ve dava konusu taşımanın, uluslararası nitelikte olduğu dikkate alınmak suretiyle, Karayolu ile milletlerarası taşımacılıkta yeknesak bir düzenleme oluşturmak amacıyla düzenlenen Eşyaların Karayolunda Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) hükümleri uygulanmak suretiyle tarafların hak ve sorumlulukları tespit edilerek sonuca göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacılar vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacılar Karınca Taş. A.Ş. ve Yasmin Tekstil Ltd. Şti. yararına BOZULMASINA, takdir edilen 625,00 TL duruşma vekillik ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, ödedikleri temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edenlere iadesine, 05.05.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy