(6762 S. K. m. 1110)
Taraflar arasında görülen davada Gebze 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 10.10.2006 tarih ve 2005/304 - 2006/372 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 01.07.2008 gününde davacı avukatı E.E. ile davalı avukatı A.K. gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi A.S. tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki düyekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra, işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, Çin'in Jingtang Port Limanı'ndan M.V. SVYATOV IOAN gemisine 1 ve 3 nolu konşimentolar muhteviyatı olarak yüklenen kömür yükünün tahliye limanında alıcısına noksan olarak teslim edildiğini, (9) nolu konşimentoya göre yük alıcısının davacı şirket, (1) nolu konşimentoya göre ise E. Maden Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. olduğunu, E. Maden Ür. San. ve Tic. A.Ş.'nin anılan konşimento ile ilgili tüm alacak ve dava haklarını davacıya devir ve temlik ettiğini, yük alıcılarının konşimentoda kayıtlı miktardan eksik tahliye ve teslim edilen yük nedeniyle (74.400) USD zarara uğradıklarını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, (74.400) USD'nin faiziyle birlikte, fiili tahsil tarihindeki TL karşılığının müteselsilen tahsiline, bu alacağın gemi alacağı mahiyetinde olduğunun tespiti ile gemi üzerine davacı lehine kanuni rehin hakkı tanınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, taraflar arasındaki konşimento ve satış yaptığı taşıma sözleşme-sitahtında uyuşmazlığın çözümünde Londan Manitime Albitraters Assoesatüon kuralları çerçevesinde Londra'da hakem heyetinin görevli olduğunu, 27.04.2005 tarihli taşıma sözleşmesinin 33. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde uygulanması gereken hukukun İngiliz Hukuku olduğunu, konşimentonun üzerinde emtiasının miktarının, durumunun, kalitesinin vs. hususların bulunmadığına dair şerh uyarınca, İngiliz Hukuku açısından bu tip konşimentolarla taşınan yüklerle ilgili eksiklik iddialarının ve tazminat taleplerinin taşıyana yöneltilmesinin uygun olmadığını, yükleyenin emtianın tartısını kaptana yanlış bildirdiği, dökme kömür yüklerinde saptanan ve en düşük fire oranının % 2 olduğunu, iddia edilen eksikliğin bu yasal fire oranının altında kaldığını, konşimentolar ile atıf yapılan ve taraflar arasında bağlayıcı olan 27.04.2005 tarihli taşıma sözleşmesi ile donatan/taşıyan lehine sorumsuzluk kaydı getirildiğini, müvekkillerinin ağır bir hususun varlığı ispatlanmadıkça bir tazmin sorumluluğundan da bahsedilemeyeceğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, dosyadaki kanıtlar ve bilirkişi raporuna nazaran, konşimentoya ekli taşıma sözleşmesinin niteliği itibarıyla yetki sözleşmesi olup, yetki sözleşmesi ile asıl yetkili mahkemenin görev ve yetkisinin ortadan kaldırılmasının mümkün bulunmadığı, davacının iddia ettiği miktarda yükün davalı tarafından davacıya teslim edilmediği, geminin yüke ve yola elverişli olup, kapakların su ve hava sızdırmazlığı bulunması nedeniyle yolda buharlaşma sebebiyle yük kaybının oluşmadığı, % 2'lik firenin söz konusu uyuşmazlıkta uygulanamayacağı gerekçeleriyle, davanın kısmen kabulü ile 60.382.98 USD'nin dava tarihinden ödeme tarihine kadar 3095 Sayılı Yasa gereğince işleyecek ve % 6'yı geçmeyecek faiziyle birlikte fiili ödeme günündeki TL karşılığının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Karar, davalı vekilince temyiz edilmiştir.
1 - Dava, deniz taşımasında noksan teslimden doğan zararın donatandan tazmini istemine ilişkindir. Davalı donatan, konşimentolarda tahkim şartı da dahil navlun sözleşmesine atıf yapıldığını savunarak, süresinde tahkim itirazında bulunmuştur.
TTK'nun 1110/1'inci maddesi uyarınca, taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki münasebetlerde konşimento esastır. Dosyada mevcut 21.05.2005 tarihli (1) ve (3) numaralı konşimentolarda çarterparti ile kullanılacağı belirtilmiş, yine konşimentoların ön yüzünde navlun 27.04.2005 tarihli çarter parti'ye göre STARS-HELL SHIPPING LTD.'ye ödenecektir kaydı yer almış, arka yüzünde Taşıma Şartları başlığı altında birinci maddede Ön yüzde tarihi belirtilmiş olan çarter parti'nin tüm hüküm ve şartları, hak ve istisnaları, tabi olunan hukuk ve tahkim klozu da dahil olmak üzere bu suretle geçerli kılınmıştır denilmiş olup, çarter parti'nin 33'üncü maddesinde İşbu sözleşmeye İngiliz Hukuku uygulanacaktır ve sözleşme İngiliz Hukukuna göre yorumlanacaktır. İşbu sözleşmeden doğacak veya bu sözleşme ile ilgili bütün uyuşmazlıklar İngiltere'de 1996 tahkim yasası veya işbu kloz hükümlerinin yerine getirilmesinin gerektiği kapsam saklı kalmak kaydıyla onu tadil eden ya da onun yerine geçen mevzuat uyarınca tahkim yoluyla çözülecektir. Tahkim, Londra Denizcilik Hakemler Birliği'nin tahkim başlatıldığı zaman geçerli olan kuralları dairesinde yürütülecektir... denilmektedir. Gönderilen temlik alan sıfatıyla davacı (veya temlik eden) konşimentoyu ciro ile alıp, bunu ibrazla yükü teslim almada kullandığı anda, konşimentonun şartları ile de bağlanmış olur ve tahkim şartının taşıyanla yükleten arasında kararlaştırılmış olduğunu, kendisinin 3'üncü şahıs durumunda bulunduğunu ve bu nedenle konşimentoda kararlaştırılan tahkim şartı ile bağlı tutulamayacağını iddia edemez. Bu itibarla mahkemece, açıklanan hususlar nazara alınarak, taraflar arasında bağlayıcı olan konşimentodaki ibareler dikkate alınarak, konşimentoda ve taşıma sözleşmesinde geçerli bir tahkim şartının mevcut olup olmadığı değerlendirilerek, geçerli sayılması halinde tahkim şartı uyarınca görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, taşıma sözleşmesindeki kaydın bir yetki anlaşması gibi değerlendirilmesi suretiyle yazılı şekilde bu itirazın reddine karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
2 - Bozma sebep ve şekline göre, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda 1 nolu bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, 2 numaralı bentte açıklanan nedenlerle sair temyiz itirazlarının incelenmesine yer olmadığına, takdir edilen 550,00.YTL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 01.07.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy