(6762 S. K. m. 56, 57)
Dava: Taraflar arasında görülen davada İstanbul 1.Fikr, ve Sına, Haklar Hukuk Mahkemesi'nce verilen 25/05/2006 tarih ve 2006/136-2006/160 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacılar vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 23.09.2008 gününde davacılar avukatı ile davalı avukatı gelip, temyiz dilekçesinin de süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraflar avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi D.Deniz Biltekin tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekili, müvekkillerinden Valeo Otomotiv A.Ş.nin Fransa'da bulunan Valeo Sa Distribution ile yaptığı Lisans Sözleşmesi gereğince, VALEO marka ürünlerin pazarlama ve dağıtım işini yaptığını, diğer davalı Valeo Otomotiv Sis. End. A.Ş.nin yine Fransa'da bulunun Valeo S.A.Debriyaj ve Transmisyon İşletmesi ile yaptığı sözleşme ile Türkiy'de VALEO markası ile muhtelif otomotiv aksanı ve debriyaj aksamı üreten ve Türkiye'deki otomotiv fabrikalarının ihtiyaçlarını karşıladığını, VALEO markasının tüm dünyada tanınmış bir marka olduğunu, davalının ise müvekkilinin piyasaya bayileri aracılıyla dağıttığı İveco ve Ford Cargo araçlarında kullanılan debriyaj disklerini taklitlerini üretip piyasaya sunduğunu, ayrıca piyasadan temin edilen disklerin bir kısmının balataları üzerinde VALEO markasının yazılı olduğunu ve karşı tarafın Ford Cargo araçları için ürettiği diski de aynen taklit ederek ürettiğini ve piyasaya sürdüğünü, ayrıca DÖNMEZ marka debriyaj diskinde VALEO marka balata kullanıldığının mahkeme aracılıyla tesbit edildiğini ileri sürerek, davalının yaptığı haksız rekabetin önlenmesine, İveco ve Ford Cargo diskleri üretiminin durdurulmasına, davalının İveco ve Ford Cargo diskleri üretimi dolayısıyla 50.000.000.000.TL.sı manevi ve fazlaya ait haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100.000.000.000.TL.sı maddi tazminatın faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili, davacının inhisari lisans sahibi olmaması nedeniyle dava hakkının bulunmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının endüstriyel tasarım hakkı sahibi olduğunu ispat etmesi gerektiğini, müvekkilinin markası ile davacının lisans sahibi olduğu markanın tasarımının ve ambalajının farklı olduğunu, aradaki benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklandığını savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
İşbu dava dosyası ile birleşen 2001/1389 esas sayılı dosyada, davacı Dönmez Debriyaj San. A.Ş. vekili, davalılar Valeo Otomotiv A.Ş. ve Valeo Otomotiv Sis. End. A.Ş.nin haksız yere müvekkili aleyhine ihtiyati tedbir kararı aldıklarını ileri sürerek, haksız ihtiyati tedbir nedeniyle tazminat davası açmıştır.
Mahkemece, iddia, savunma, toplanan kanıtlar, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının dayandığı tasarımlar Türkiye'de tescilli olmadığından 554 sayılı KHK çerçevesinde koruma talep edemeyeceğini, dava konusu ürünler yönünden tüketici ürünlere ve sektöre aşina olduğu, davalının hileli davranışlar içine girdiği de kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine, davalı tarafından açılan tedbir ve toplatma kararı nedeniyle uğradığı zararın tazmini için açılan davanın işbu davadan ayrılmasına karar verildiğinden onunla ilgili karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
Kararı, davacılar vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve davacı vekilinin 17.6.2004 tarihli celsede marka hakkına dayanmadıklarını beyan etmesi nedeniyle işbu davada haksız rekabet hükümlerine ilişkin talepte bulunduğunun anlaşılmasına göre, davacılar vekilinin aşağıdaki bent dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Dava, Fransa'da bulunan Valeo Sa Distribution ile Valeo S.A.Debriyaj ve Transmisyon İşletmesi ile yaptıkları sözleşmelerle Türkiye'de VALEO markası ile muhtelif otomotiv ve debriyaj aksanı üreten, pazarlayan ve dağıtan davacıların, piyasaya bayileri aracılıyla dağıttığı İveco ve Ford Cargo araçlarında kullanılan debriyaj disklerinin taklitlerinin davalı tarafından üretilip piyasaya sunulması ve ayrıca DÖNMEZ marka debriyaj diskinde VALEO marka balata kullanıldığı iddiasına dayalı, davalının yaptığı haksız rekabetin önlenmesi, İveco ve Ford Cargo diskleri üretiminin durdurulması, davalı tarafından İveco ve Ford Cargo disklerinin üretilmesi nedeniyle maddi ve manevi tazminatın tahsili istemine ilişkindir.
Dava konusu debriyaj diskleri ve balatalar uzun yıllar önce yurt dışında piyasaya sunulmuş ve Türkiye'de herhangi bir kişi adına tescilli tasarım niteliğinde olmadıklarına göre, ilke olarak söz konusu tescilsiz tasarımlar herkesin serbestçe kullanımına açık olup, bu tasarımların uygulandığı ürünler nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıklar da genel hükümlere göre çözümlenecektir. O halde, somut uyuşmazlıkta da yukarıda açıklanan ilke ve TTK'nun 56. ve 57/5. maddelerinin birlikte değerlendirilmesi gereklidir.
TTK'nun 56. maddesi uyarınca, haksız rekabet aldatıcı hareket ve hüsnüniyet kaidelerine aykırı suretlerle iktisadi rekabetin her türlü suiistimalidir. Aynı yasanın 57/5. fıkrasında haksız rekabet olarak kabul edilen eylemler; başkasının emtiası, iş mahsulleri, faaliyeti veya ticari işletmesiyle iltibaslar meydana getirmeye çalışmak veya buna müsait bulunan tedbirlere başvurmak, hususiyle başkasının haklı olarak kullandığı ad, unvan, marka işaret gibi tanıtma vasıtalarıyla iltibasa meydan verebilecek surette ad, unvan, marka gibi tanıtma vasıtalarını kullanmak olarak belirtilmiştir.
Bu durumda, tarafların ürünleri arasında genel görünüm, boyut ve iç yapı özellikler bakımından iltibas yaracı benzerlikler bulunup bulunmadığı ve dava konusu debriyaj diskleri üzerinde davacıların hukuken korunmaya değer bir hakkı olup olmadığı üzerinde durmak ve bu çerçevede uyuşmazlığı çözmek gerekmektedir.
Davacı tarafından davadan önce yaptırılan delil tesbiti dosyalarından, İstanbul 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2000/667.D.İş dosyasında alınan 11.7.2000 tarihli bilirkişi raporunda, İstanbul 9.Asliye Ticaret Mahkemesinin 1999/4435.D.İş dosyasında alınan 18.1.2000 tarihli bilirkişi raporunda ve İzmir 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2000/620.D.İş dosyasında alınan 25.5.2000 tarihli bilirkişi raporlarında; DÖNMEZ marka debriyaj disklerinin, VALEO marka debriyaj disklerine ayniyet derecesinde benzediği ve bu benzerliğin teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı sonucuna varılmıştır. Yargılamada mahkemece alınan 28.2.2002 ve 16.4.2003 tarihli bilirkişi raporlarında da taklit olduğu öne sürülen debriyaj disklerinin, orijinal disklere ayniyet derecesinde benzediği tesbit edilmiş, ancak disklerin ambalajlarının birbirinden ayrı olduğu ve alıcı kitlesinin yedek parça ve oto bakım servisleri gibi bu alanda uzman kimseler olduğundan bahisle haksız rekabetin oluşmadığı mütalaa edilmiştir. Ancak, dava, davalının İveco ve Ford Cargo araçlar için imal ettiği DÖNMEZ markası ile piyasaya sunduğu debriyaj disklerinin, davacıların lisans sözleşmesi ile imal,satış ve pazarlamasını yaptığı VALEO markalı debriyaj diskleri ile teknik zorunluluk olmadığı halde aynı oldukları ve TTK.nun 56. ve 57/5.maddesinde düzenlenen iltibas ve haksız rekabet koşullarının oluştuğunun tesbiti ve men'i istemine ilişkindir. Bu durumda mahkemece artık debriyaj diskleri arasında iltibasın varlığı bir kenara bırakılarak, bu iltibas ve haksız rekabet eyleminin ambalaj ve tüketicinin uzman olması gerekçesine dayalı olarak aşılması doğru değildir. Zira; ambalajın farklı olması, şekil benzerliği yönünden ürünler arasında yaratılan iltibası ortadan kaldırmaz. Haksız rekabetin önlenmesindeki amaç da, serbest piyasa düzeninde herkesin dürüstlük kuralları içerisinde hareket etmek suretiyle rekabet kurallarına uygun olarak piyasada faaliyet göstermesi ve sonuçta; mal ve hizmetlerin nihai tüketicilerinin aldatılmasına izin verilmeksizin kaliteli mal ve hizmetlerin piyasa kurallarına göre oluşan en uygun fiyatla satışa sunulmasıdır.
Bu itibarla mahkemece, ilk defa yurt dışında kamuya sunulmuş ve Türkiye'de de piyasaya arz edilen bir tasarımın davalı tarafından aynen kullanılması eyleminin haksız rekabet oluşturduğunun kabulü ile davacının dava dilekçesinde yer alan diğer taleplerinin incelenerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) nolu bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davacılar yararına bozulmasına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 26.09.2008 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy