(6762 S. K. m. 644, 730)
Dava ve Karar: Taraflar arasında görülen davada Milas Asliye 2. Hukuk Mahkemesi'nce verilen 21.11.2007 tarih ve 2004/439-2007/521 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 09.02.2010 gününde taraf avukatları tebligata rağmen duruşmaya gelmediğinden, tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve dava dosyası için Tetkik Hakimi Gürkan Gençkaya tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkili ile dava dışı kooperatif arasında düzenlenen 01.05.2001 tarihli sözleşmeyi kooperatif adına davalının imzaladığını, bu sözleşmenin teminatı olarak davalı tarafından 15.000 TL bedelli çekin davalı tarafından keşide ve ciro edilerek müvekkiline verildiğini, sözleşmeye konu edimlerin kooperatif üyeleri tarafından yerine getirilmemesi üzerine açtıkları davaların redle sonuçlandığını, bu nedenle teminat olarak alınan çekin icra takibine konu edildiğini, davalının haksız olarak takibe itiraz ettiğini, oysa ceza mahkemesinde çekin teminat amacıyla verildiğini kabul ettiğini ileri sürerek, itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, takibe konu çekin teminat çeki olduğunu, dava dışı kooperatif tarafından kooperatifin davacıya doğacak borçlarının teminatı amacıyla keşide tarihi açık olarak verildiğini, bu çekten dolayı icra takibi yapılabilmesi için müvekkilinin ve dava dışı kooperatifin borçlu olduğu hususunun kesinleşmiş olması gerektiğini, takibe konu çekin karşılıksız çıkması üzerine 6 aylık sürede takip yapılmaması nedeniyle zamanaşımına uğradığını, keşide tarihinin tek taraflı olarak davacı tarafından doldurulması nedeniyle takibe konu edilemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve dosyadaki belgelere göre, davalının davacı ile dava dışı kooperatif arasında yapılan sözleşmede şahsi kefaletinin olmadığı, sözleşmeye geçmemekle beraber teminat amaçlı verilen çekte davalının ciranta olduğu, çekin zamanaşımına uğradıktan sonra icra takibine konu edilmesi nedeniyle TTK. nun 644/2 maddesi uyarınca ciranta konumunda bulunan davalıya karşı dava açılamayacağı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
Dava, teminat olarak verildiği iddia edilen çeke dayalı alacak istemine ilişkindir.
Davacı ile dava dışı kooperatif arasında 01.05.2001 tarihinde kooperatif üyelerine bedeli kooperatif tarafından karşılanmak üzere akaryakıt satımı konusunda sözleşme düzenlendiği, sözleşmeyi kooperatif adına imzalayan temsilcilerden birinin davalı olduğu ve davaya konu çekin davalı tarafından kooperatif adına doldurulup şahsen ciro edilerek davacıya verildiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Davacı şirket, anılan sözleşme kapsamında ödenmeyen akaryakıt bedelleri için önce kooperatif üyelerine karşı dava açmış, zararının bu şekilde tahsil edilemediğinden bahisle çekten kaynaklanan alacağına dayalı olarak hem davalı hem de kooperatife karşı icra takibine başlamış olup, kooperatif tarafından takibe itiraz edilmeyerek kooperatif hakkındaki takip kesinleşmiştir.
Davaya konu çek, zamanında bankaya ibraz edilip, karşılığı bulunmadığının çek arkasına şerh edilmesinin ardından zamanaşımı süresinden sonra ilamsız icra takibi yapılmıştır.
Mahkemece, çekin zamanaşımına uğradıktan sonra icra takibine konu yapıldığı, TTK. nun 644 maddesine göre açılacak sebepsiz zenginleşme davasının cirantaya karşı açılamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, çeke dayalı müracaat hakkı düşmüş olan hamilin alacağına dava yoluyla kavuşabilmesi için ya doğrudan temel ilişkiye dayanarak bir tahsil davası, ya da TTK. nun 730/14. bendi yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken ve aynı yasanın 644. maddesinde düzenlenmiş bulunan sebepsiz iktisap davası yoluna başvurması gerekir. Somut olayda davacı, dava dilekçesinde bu davanın TTK. nun 644. maddesine dayalı bir dava olduğunu ileri sürmemiş olup, bu durumda bu davanın temel ilişkiye dayalı olarak başlatılmış icra takibi neticesinde açılmış bir itirazın iptali davası olduğunun kabulü zorunludur.
O halde mahkemece davanın bu niteliği gözönüne alınarak tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın BOZULMASINA, taraf vekilleri duruşmaya gelmediğinden vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 09.02.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy