(6762 S. K. m. 21)
Dava ve Karar: Taraflar arasında görülen davada İstanbul Asliye 3. Ticaret Mahkemesi'nce verilen 17.03.2008 tarih ve 2006/95-2008/134 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 09.03.2010 gününde davacı avukatı Erol Palaz geldi, davalı vekili tebligata rağmen duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Salih Çelik tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşüldü düşünüldü:
Davacı vekili, davalının güvenlik, koruma ve eğitim hizmeti veren bir şirket olduğunu ve davacıya hizmet franchisingi şeklinde tanımlanan bir yetki ve görev verdiğini; bu tür sözleşmelerin karşılıklı işgörme, vekalet ve marka, işletme dalı, know how vb. bir çok işletme unsurunu kullanma; üretim, işletme ve pazarlama sisteminden yararlanma; üretim, dağıtım reklam promosyon, muhasebe açısından geniş bir hizmet ve destek görmeyi amaçladığını, imzalanan sözleşmedeki edimleri davalının yerine getirmediğini, ihtarnamede bildirilen eksikliklerin giderilmediğini, franchise veren taraf olarak davalının 6 ncı maddedeki işlem ve eylemleri yerine getirmemesi nedeniyle davacının ancak 2005 Aralık ayında faaliyete geçebildiğini, Ekim-Kasım 2005 ayları için fazladan 1.500,00 YTL kira ödediğini, Ek sözleşmenin 5 inci maddesindeki yönetici gideri, Ek sözleşmenin 1 inci maddesindeki pazarlama giderleri, Ek sözleşmenin 4 üncü maddesindeki personel giderleri, faaliyet belgesi temini için yapılan ek ödemeler, Degussa adlı şirkete verilen güvenlik hizmetini yerine getiren davacıya davalının aktarması gereken bedeller, davalı yüzünden davacının eğitim ve güvenlik hizmeti verememesine dayalı kazanç kaybı olmak üzere toplam 84.850 YTL'nın dava tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı, davaya yanıt vermemiştir.
Mahkemece, dosya kapsamına, toplanan kanıtlara ve benimsenen bilirkişi kurulu asıl ve ek raporuna göre, yönetici maaşı, pazarlama elemanı ücreti, personel giderleri kalemleri için davacının, davalı yerine 23.850,00 YTL ödeme yaptığı, faaliyet izin belgesi giderinin 4 üncü maddeye göre davacıya ait olduğu, Degussa projesi bakımından davacının güvenlik hizmeti verdiğini, ücretini davalının alıp aktarmadığını kanıtlayamadığı, iddiaya ilişkin bir belgenin dosyada bulunmadığı, eğitim ve güvenlik hizmetlerine dayalı kazanç kaybı zararına ilişkin olarak illiyet bağının kanıtlanamadığı gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 23.850,00 YTL'nın dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.
1 - Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve dava dilekçesinde dava tarihinden itibaren temerrüt faizi talep edildiği ve mahkemece de kısa ve gerekçeli kararda dava tarihinden itibaren temerrüt faizine hükmedildiği halde, gerekçenin davalının temerrüdüne dair bir belge ve iddianın bulunmadığına, dava dilekçesinde faiz istemine yer verilmediğine dair bölümü, varılan sonuçla uyum göstermese de, bir sonraki paragrafta dava tarihinden itibaren faiz uygulanmasına karar verilmesi gerektiğine yönelik diğer doğru gerekçe karşısında, gerekçenin yanlış olan bölümünün maddi hataya dayalı olduğunun ve esasen sonuca etkili de olmadığının kabulü gerekmesine göre, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2 - Dava, franchise sözleşmesinde franchise alan olarak sözleşmede imzası bulunan davacının, franchise veren davalının üstlendiği edimleri yerine getirmeyip, sözleşmeyi haksız feshettiği iddiasına dayalı alacak istemine ilişkindir.
Dava dilekçesinde yer alan istek kalemlerinden biri de, Degussa adlı şirkete davacının güvenlik ve koruma hizmeti verdiği ancak şirketin ödemeleri proje kapsamında davalıya yaptığı halde bu bedellerin davacıya aktarılmadığı bundan doğan alacağın 2 aylık olarak 6.000 YTL olduğu iddiasına dayalıdır. Delil tespit raporunda Degussa projesiyle ilgili olarak M. Ç.'e 51,52 ve 68 nolu tediye belgeleriyle sırasıyla 493,50 YTL, 415,50 YTL ve 720 YTL ödeme yapıldığı yazılı olup, başka bir açıklama bulunmamaktadır. Hükme esas bilirkişi ve asıl raporunda, davacının defterlerinde gözüken bu ödemenin neye ilişkin olduğunun anlaşılamadığı, davacının hizmet verdiğini, şirketin bedeli davalıya ödediğini, davalının davacıya aktarmadığını kanıtlaması gerektiği, davacının davalı ile bu proje nedeniyle sözleşme yaptığına dair belgenin dosyada bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir. Oysa, dava konusu asıl sözleşmenin 3.2.a bendinde davalının yapılan sözleşmelerle ilgili kayıtlarını kendisinin tutacağı ve yapılan işlerin organizasyonunu üstleneceği belirtilmiş olup, davalı kayıtları ve defterleri üzerinde de bilirkişi incelemesi yaptırılarak, Degussa projesiyle ilgili olarak davalının o şirketten tahsilat yapıp yapmadığı, davacıya aktarması gerekiyorsa aktarıp aktarmadığı hususları üzerinde durulması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, bu yönden eksik incelemeye dayalı yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.
Diğer yandan, mahkemece asıl ve ek rapor alındıktan sonra istek kalemleri tek tek tartışılmış ve değerlendirilmiş olup, davacının dava dilekçesinde davalı yüzünden işyerinin geç faaliyete geçmesi nedeniyle boşa giden 2 aylık kira bedelinin de tahsiline ilişkin a bendinde yer alan iddia, bilirkişi asıl ve ek raporunda kira bedeli başlıklı bölümünde ele alınmıştır. Bu istek kalemi gerekçede mahkemece ele alınmamış ve tartışılmamış olup, hükmün bu nedenle de bozulması gerekmiştir.
Öte yandan, bilirkişi asıl ve ek raporunda davalının ödemesi gerekirken, yöneticiye ödediği gider olarak sözleşmenin 5 inci maddesine dayalı 2.000,00 YTL belgeli davacı alacağı haklı görülmüş olup, tespit bilirkişi raporunda daha belirgin bir şekilde bu alacak tespit edilmiştir. Bu kalemin sehven asıl rapordaki 23.850,00 YTL olan toplama dahil edilmediği, itiraza rağmen ek raporda da bu eksikliğin giderilmediği, mahkemece de bu kalem alacağı davacının hak ettiği açıkça kabul edildiği halde, bu meblağa hükmedilmemesi nedeniyle de hükmün bozulması gerekmiştir.
Bundan başka, dava dilekçesinde TTK'nun 21/2 nci maddesine uygun olarak ticari faiz talep edilmiş olup, istem gibi ticari işler için temerrüt faizi oranı olan avans oranında temerrüt faizine hükmedilmesi gerekirken, üstelik gerekçesi de açıklanmadan yasal faize hükmedilmesi doğru olmadığı gibi esasen davaya katılmayan ve kendisini vekille temsil ettirmeyen davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesi de hatalı olmuştur.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, diğer bentte açıklanan nedenlerle, diğer temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davacı yararına BOZULMASINA, takdir edilen 750,00 YTL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 09.03.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy