(6762 S. K. m. 975, 1061, 1066) (818 S. K. m. 83)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 05.11.2008 tarih ve 2007/317-2008/345 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davalı vekili tarafından istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 07.12.2010 gününde davalı vekili Avukat Mürsel Kaplan Seren geldi, davacı vekili davetiye tebliğine rağmen duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatı dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi Salih Çelik tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacı vekili, müvekkili şirket ile dava dışı gönderen Assist Overseas Trading Ltd. arasında imzalanan 22.07.2007 tarihli ve 1 numaralı konişmento uyarınca, gönderenin müvekkili şirkete Ukrayna'nın Mariupol Limanından Aliağa Nemrut Limanına davalının Donatanı olduğu Davut 1 gemisi ile taşınmak üzere 2846,228 m/t dökme antresit kömür yükü göndereceğini, belirtilen konişmento tahtında Davut 1 gemisi ile taşınan müvekkili şirkete ait antresit kömür yükünün Nemrut/Ege Gübre İskelesinde 28.07.2007 tarihinde tahliye edildiğini, yükün gemiden tahliyesi akabinde Aliağa Gümrük Müdürlüğü tarafından hazırlanan İthalat/İhracat Çeki Listesi uyarınca müvekkili şirkete teslim edilen yükün miktarının 2727,700 m/t olduğunu, bu durumda müvekkili şirketin gönderen ile aralarında imzalanan konişmento tahtında 2846,228 m/t dökme antresit kömür yükü teslim alması gerekmesine rağmen, 2727,700 m/t dökme antresit kömür yükü teslim aldığını, dolayısıyla eksik teslim yük miktarının 118,528 m/t olduğunu, gönderen tarafından 22.07.2007 tarihinde düzenlenen ve IMP-011 numaralı orjinal fatura uyarınca dava konusu antresit kömür yükünün CIF değerinin 128 Amerikan Doları (USD), eksik teslim alınan yükün değerinin 118,528 m/t x 128 = 15.171.584 USD olduğunu, TTK'nun 1061. maddesi uyarınca taşıyanın sorumlu bulunduğunu ileri sürerek, şimdilik 15.171.584 USD'nin T.C. Devlet Bankalarının dövize uyguladıkları en yüksek banka reeskont faizi uygulanmak suretiyle BK'nun 83. maddesine göre fiili ödeme tarihindeki T.C. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı vekili, konişmentonun geminin kaptanı tarafından imzalanıp kaşe basılmadığı için geçerli olmadığını, nitekim konişmentonun ön yüzünün sağ alt köşesinde "geminin kaptanı veya acentesi tarafından işbu konişmentonun aşağıda belirtilen tarihte imzalanması durumunda geçerlilik kazanılacak, başka bir şahıs tarafından imzalanması durumunda ise batıl olacaktır" ibaresinin yer aldığını, dolayısıyla konişmentonun kaptan veya acente tarafından imzalanmadığı için geçerli olmadığını, davacının talebinin haksız ve yersiz bulunduğunu, TTK'nun 1066. maddesine göre ihbar şartının yerine getirilmediğini, tarafların iştiraki ile herhangi bir tespit dahi yaptırılmadığını, taşınan malın gerek dökme yük olması gerekse kömür olması sebebiyle yükleme ve tahliye işlemleri sırasında yükün dökülüp saçılmasının mümkün bulunduğunu ve zaman içinde ağırlığının düşebileceğini, eksik çıkan yükün % 2 fire oranı kapsamında olmasının muhtemel bulunduğunu, gerçekte eksik teslim edilen bir yükün bulunmadığını, tarafların delil olarak gösterdiği konişmentonun ön yüzünde "malların ağırlığı, ebatları, kalitesi, miktarı, koşulları, muhteviyatı ve değeri bilinmemektedir" şeklinde kloz mevcut olduğunu, ayrıca "Free Out Klozu"nun mevcut olup boşaltmanın taşıtana ait bulunduğunu, malın yükleme ve boşaltma sorumluluğunun davacıda bulunduğundan malın eksik teslim edildiği iddiası ile donatan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını savunmuştur.
Mahkemece, dosya kapsamına ve benimsenen bilirkişi raporuna göre, davanın, TTK'nun 1061 vd. maddelerine dayalı tazminat istemine ilişkin olduğu, davacı şirket ile gönderen Assist Overseas Trading Ltd. arasında imzalanan 22.07.2007 tarihli ve 1 numaralı konişmento uyarınca, gönderenin davacı şirkete Ukrayna'nın Mariupol Limanından Aliağa Nemrut Limanına Davut 1 gemisi ile taşınmak üzere dökme antresit kömür yükü gönderdiği, belirtilen konişmento tahtında Davut 1 gemisi ile taşınan davacı şirkete ait antresit kömür yükünün Nemrut/Ege Gübre İskelesinde 28.07.2007 tarihinde tahliye edildiği, yükün gemiden tahliyesinin akabinde Aliağa Gümrük Müdürlüğü tarafından hazırlanan İthalat/İhracat Çeki Listesi düzenlendiği, Davut 1 gemisi donatanın davalı Truva Denizcilik Kara Nakliyat ve Turizm Ticaret Ltd. Şti. olduğu yönlerinde taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, TTK. madde 1066'ya göre hasar ihbarının yapılmadığı, tahliye sırasında çıkan yükün kaydedilerek çeki listesinin tutulmuş olmasına binaen bu karinenin aksinin ispat edildiği kanaatine varıldığı, deniz taşımacılığında gemiye alınan dökme yüklerin miktarı, yükleme ve tahliye limanlarında ayrı ayrı draft sörvey yapılarak hesaplandığı, bu uygulamanın mutat ve gerekli olan bir hesaplama biçimi olduğu, dosyada gemi tarafından yapılmış bir draft sörvey hesabı bulunmadığından gemiye konişmentoda yazan miktar kadar yük yüklendiği ve bu kadarının da tahliye edilmesi gerektiği, yine tahliyede liman sorumlusu Ege Gübre Sanayi tarafından tanzim edilmiş bir çeki listesi bulunmakla tahliye miktarının da bu listeye göre kabul edilmesinin uygun görüldüğü, sonuç itibariyle taşıyanın üzerine düşen görevleri tam olarak yaptığının söylenemeyeceği, çeki listesine göre yükün 118,528 metrik ton eksik tahliye edildiğinin anlaşıldığı, yükteki mevcut nem, geçen süre boyunca suyun buharlaşarak veya sızarak eksilmesi, yükleme ve tahliyedeki dökülmeler vs. dikkate alındığında yükün % 2 oranında fire vermesinin olağan bulunduğu, geriye kalan eksik miktarın 118,528 - 56,92 = 61,6 m/t olup, bu durumda taşıyanın mesul tutulabileceği noksan yük miktarı bedelinin 61,6 x 128 = 7.884,84 USD olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile,7.884,80 USD'nin T.C. Merkez Bankasının bir (1) ABD Dolarına uyguladığı en yüksek mevduat faiz oranı yürütülerek BK'nun 83. maddesi gereğince fiili ödeme tarihindeki efektif satış kuru üzerinden YTL karşılığının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava, deniz taşıma sözleşmesine dayalı tazminat istemine ilişkindir.
Hükme esas bilirkişi raporuna, davalı vekili itirazında, Free Duş klozunun konşimento'da bulunduğunu, bunun raporda tartışılmadığını ileri sürmüş ve bu kloz gereğince boşaltmadan gönderilenin sorumlu olduğunu yanıt dilekçesinde savunmuştur. Ne var ki böyle bir kloz, kaptanın TTK'nun 975 nci maddesi uyarınca gönderilenin yaptırdığı boşaltmadaki nezaret görevini ve sorumluluğunu, boşaltma teçhizatının iyi bir halde bulunmasını sağlama ve denizcilik usullerine uygun surette boşaltımın yapılması gözetleme görevini kaldırmaz.(Çağa/Kender, Deniz Ticaret Hukuku II. Navlun Sözleşmesi sayfa 135). Davalı yan, boşaltma sırasında kaptanın bu yönde bir çekince koyduğunu savunmamış ve kanıtlanamamış olup, esas şartının bulunup bulunmadığının tartışılmaması sonucu etkili olmamıştır. Öte yandan, Aliağa Gümrük Müdürlüğü'nün çeki listesi başlıklı belgede, tahliye limanı sorumlusu Ege Gübre Sanayi Anonim Şirketi'nin kaşesi ve imzası bulunmakta olup, Gümrük kolcuları ile mal sahibi veya komisyoncu bölümlerinde imza bulunmamakta ise de, bu belgenin sahteliği savunulmuş ve ispat edilmiş olmadığı gibi, tartıda bir usulsüzlük yapıldığı ya da tartının boşaltmadan sonra yapıldığı da savunulmamış ve kanıtlanmamış olup, bu belge içeriğinin karinenin aksini kanıta yeter bir belge olarak kabul eden bilirkişi raporundaki bu görüşü mahkemenin benimsememesinde bir usulsüzlük bulunmamaktadır.
Bu açıklamalara ve dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Mahkemece hüküm altına alınan alacağın "Merkez Bankasının bir (1) ABD Dolarına uyguladığı en yüksek mevduat faiz oranı yürütülerek" davalıdan tahsiline karar verilmiş olması, 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi karşısında hatalı olmuştur. Zira, 3095 sayılı Yasa'nın 4/a maddesine göre, kamu bankalarının o yabancı para üzerinden açtığı bir yıllık vadeli mevduata ödediği en yüksek faiz oranı uygulanmalıdır. Bankaların fiili uygulamalarını göstermeyen sadece asgari ve azami faiz oranlarını belirten genel nitelikli beyanlarını içeren yazılarına dayalı oluşturulan Merkez Bankası'nın faiz oranlarına göre hüküm tesisi doğru görülemez. Kararın açıklanan nedenle davalı yararına bozulmasına karar verilmesi gerekmekte ise de, yapılan yanlışlığın yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşılmakla HUMK'nun 438/7. maddesi uyarınca kararın düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle, diğer temyiz itirazlarının kabulü ile hüküm fıkrasının ilk paragrafında yer alan "Merkez Bankasının bir (1) ABD Dolarına uyguladığı en yüksek mevduat faiz oranı yürütülerek" ibaresinin karardan çıkartılarak, yerine "Devlet Bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte" kelimelerinin konulmasına, kararın bu şekilde düzeltilerek ONANMASINA, takdir olunan 750,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 07.12.2010 tarihinde oybirliğiyle, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy