(6762 S. K. m. 764, 806)
Dava: Taraflar arasında görülen davada Malatya 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce verilen 16.03.2009 tarih ve 2004/615 - 2009/84 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi duruşmalı olarak davacılar ve davalılardan İl Özel İdaresi ve Birlik vekillerince tarafından ayrı ayrı istenmiş olmakla, duruşma için belirlenen 14.06.2011 gününde davacılar avukatı A
A
ile davalılar 1-Elazığ İl Özel İdaresi vekili Av. V
D
ve Baskil Kaymakamlığı Hiz. Götürme Birliğine İzafeten Baskil Kaymakamlığı vekili Av. G
K
gelip, tebliğe rağmen diğer davalılar duruşmaya gelmedi, temyiz dilekçesinin süresinde verildiği anlaşıldıktan ve duruşmada hazır bulunan taraf avukatları dinlenildikten sonra, duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakılmıştı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi A
S
tarafından düzenlenen rapor dinlenildikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Karar: Davacılar vekilleri, 29.08.2002 tarihinde gerçekleşen feribot kazasıyla ölenlerden N. E., H. E., Y. G., Z. E., K. G., H. G. ve S. E.'in müvekkillerinin yakınları olduklarını ve bunların hayatlarını kaybettiklerini, kazada ayrıca başka yakınlarını da yitirdiklerini, kazanın aile faciasına dönüştüğünü, müvekkilleri için dava dilekçesinde belirtilen miktarlarda toplam 22.000 TL maddi tazminat, 1.522.000 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 1.544.000 TL tazminatın mağdurların haklarının korunması, vicdanlarının rahatlaması ve adaletin tecellisi için davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmişler, yargılama aşamasında davacılar vekilleri 16.12.2008 tarihinde ıslah dilekçesi vererek davacılardan A. E., A. C. E., H. E., Y. E., S. T. ve F. T. yönünden davalarını ıslah ederek maddi tazminat istemlerini ıslah dilekçesindeki gibi arttırmışlardır.
Davalılardan A. O. vekili açılan davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, açılan davanın reddine, aksi takdirde talep edilen tazminatın olayın tek müsebbibi olan Baskil Kaymakamlığı tarafından ödenmesine karar verilmesini savunmuştur.
Davalılardan Elazığ İl Özel İdaresine İzafeten Elazığ Valiliği ve Baskil Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği vekilleri davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
Mahkemece iddia, savunma, dosyadaki kanıtlar ve bilirkişi raporlarına göre, Kaptanının (sevk ve yönetiminin) davalı A. O. olan ve davalılardan Elazığ İl Özel İdaresine ait (malik), ancak diğer davalı Baskil Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği tarafından çalıştırılan (işleten) ve Karakaya Baraj gölünden yolcu ve araç taşımacılığında kullanılan feribotun 29.08.2002 günü battığı, bu kazada davacıların yakını olan H. G., Y. G., K. G., H. E., Z. E., N. E., M. T. ve S. G.'in boğularak öldüğü, ölenlerden N. E.'in davacılardan A. E.'in eşi, diğer davacılardan A. C. E., B. E. ve H. E.'in anneleri, davacılardan D. E., A. E., N. E., G. E., M. E., S. H., N. E., H. E., F. E., A. E., S. E., F. E., M. E., R. E., Ş. E., M. E. ve F. E.'in yengeleri, Davacı F. T.'in kızı, davacılar R. T., M. T., N. T., Ş. T., S. T., S. T. ve E. S.'in kardeşleri, diğer davacılardan M. S., C. S. ve A. S.'in teyzeleri, davacı F. E.'in eltisi ve davacı Z. E.'in görümcesi olduğu, ölenlerden Z. E.'in davacılardan A. E., D. E., A. E., F. E. ve Z. E.'in kardeşi, davacılardan A. C. E., B. E., H. E., N. E. ve M. E., F. E., A. E., S. E., F. E., M. E., R. E., Ş. E.'in halaları, davacılardan F. G., G. A., K. E.'in amcasının kızı, davacılardan Y. E.'in eşi, davacı G. E., M. E., S. H.'ın anneleri, davacı N. E., H. E.'in teyzeleri davacılardan F. E.'in görümcesi olduğu;
Ölenlerden H. E.'in davacılardan A. E., D. E., A. E., F. E. ve Z. E.'in kardeşi, davacılardan A. C. E., B. E., H. E., N. E. ve M. E., F. E., A. E., S. E., F. E., M. E., R. E., Ş. E.'in amcaları, davacılardan F. G., G. A., K. E.'in amcasının oğlu, davacılardan Y. E.'in ve F. E.'in kayınbiraderi, davacılardan G. E., M. E., N. E., H. E., S. H.'ın dayıları olduğu, yine ölenlerden Y. G.'in davacılardan A. E., D. E., A. E., F. E. ve Z. E.'in kardeşi, davacılardan A. C. E., B. E., H. E., N. E. ve M. E., F. E., A. E., S. E., F. E., M. E., R. E., Ş. E.'in halaları, davacılardan F. G., G. A., K. E.'in amcasının kızı, davacılardan G. E., M. E., S. H., N. E., H. E.'in teyzeleri davacılardan F. E.'in görümcesi olduğu; ölenlerden K. G.'in davacılardan A. E., D. E., A. E., F. E., F. E. ve Z. E.'in yeğeni, davacılardan A. C. E., B. E., H. E., N. E., M. E., F. E., A. E., S. E., F. E., M. E., R. E.'in halalarının oğlu, davacılardan G. E., M. E., H. E., S. H., N. E.'in teyzesinin oğlu, ölenlerden H. G.'in davacılardan A. E., D. E., A. E., F. E., Z. E.'in (baldızı olarak) enişteleri, davacılardan A. C. E., B. E., H. E., N. E., G. E., M. E., S. H.'ın babasının ölen eniştesi, davacılardan Y. E.'in bacanağı, davacılardan N. E., H. E.'in teyzesinin ölen kocası, davacılardan M. E., F. E., A. E., S. E., F. E., M. E., R. E. ve Ş. E.'in halasının kocası, davacılardan F. E.'in kardeşinin eşi, ölenlerden S. E.'in davacılardan A. E., A. C. E., B. E., H. E., D. E., A. E., F. E., N. E., G. E., M. E., S. H., N. E., H. E., M. E., F. E., A. E., S. E., F. E., M. E., R. E., Ş. E.'in yengeleri, davacı Z. E.'in görümcesi ve davacılardan F. E.'in eltisi olduğu, davacıların bu olay nedeni ile büyük elem ve ızdırap içerisinde kalarak acı çektikleri, batan feribotun kaptanının davalı A. O., işleteninin davalı Baskil Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği ve malikinin de Elazığ Valiliği İl Özel İdaresi olup her üç davalının da meydana gelen kaza nedeni ile oluşan zararlardan müteselsilen ve müştereken sorumlu bulundukları, davacıların manevi tazminat istemleri ile ilgili manevi tazminata hükmedilirken davacıların ölenlerle olan yakınlık (akrabalık) derecesi, meydana gelen kazanın vahameti, tarafların mali ve sosyal durumları ile olayın oluşundaki özellikler dikkate alınarak taktir edildiği,
Davacılardan B. E., G. E., M. E., S. H., E. T., N. D., A. K., M. T., L. T., R. T., M. T., N. T., Ş. T., S. T., S. T. ve E. S.'in ölenler yönünden destekten yoksun kalma tazminatları ile ilgili herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacakları ve maddi tazminata ilişkin yasal koşulların oluşmadığı anlaşıldığından adı geçen bu davacıların maddi tazminat istemlerinin reddine karar vermek gerektiği, yine davacılardan A. C. E., B. E. ve H. E.'in babasının ölen eniştesi H. G. ve ölen yengesi S. E. yönünden, davacılardan A. E. ve F. E. ile D. E.'in ölen yengeleri S. E. ve N. E. yönünden, davacılardan N. E.'in babasının ölen eniştesi H. G. ve ölen yengeleri S. ile N. E. yönünden, davacı Y. E.'in ölen bacanağı H. G. yönünden, davacılardan G. E., M. E., S. H.'ın babasının ölen eniştesi H. G. ve yengeleri S. ve N. E. yönünden, davacılardan H. E. ve N. E.'in teyzesinin ölen kocası H. G. ile ölen yengeleri S. ve N. E. yönünden, davacılardan F. E.'in ölenler yönünden, davacılardan M. E., F. E., A. E., S. E., F. E., M. E., R. E. ve Ş. E.'in ölen halasının kocası H. G. ve ölen yengeleri S. ve N. E. yönünden, davacılardan Z. E.'in baldız olarak H. G. ve ölen görümceleri S. ve N. E. yönünden manevi tazminat istemlerinin koşullarının oluşmaması ve davacılar ile ölenler arasındaki akrabalık bağı ile dosya kapsamına göre reddinin gerektiği gerekçeleriyle, bir kısım davacılar yönünden açılan davaların kısmen kabullerine, bir kısım davacılar yönünden reddine karar verilmiştir.
Karar, mümeyyiz davacılar ve davalılardan İl Özel İdaresi ve Birlik vekillerince ayrı ayrı temyiz edilmiştir.
1 - Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, mümeyyiz davacılar F. T., S. T., Y. E. vekilinin tüm, A. E., H. E. ve A. C. vekili ile davalı Köylere Hizmet Götürme Birliği vekilinin sair temyiz itirazları yerinde değildir.
2 - Dava, davalılardan Elazığ İl Özel İdare Müdürlüğü'nün maliki iken Baskil Kaymakamlığı Köylere Hizmet Getirme Birliğine kiralandığı iddia olunan feribotun batması sonucu davacıların murislerinin ölümüne neden olunduğu iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
TTK'nun 764. maddesi, denizde taşıma işleriyle demir ve havayolları ile taşıma işlerine ve posta idaresine müteallik hususi hükümler mahfuzdur hükmünü amir olduğuna ve iç sulardaki taşıma ayrık tutulmadığına göre, iç sularda kara taşıma hukukuna dair hükümlerin uygulanacağı kuşkusuzdur.
Taşıyıcının mesuliyeti başlıklı TTK'nun 806. maddesinde, taşıyıcı, yolcuları gidecekleri yere sağ ve salim olarak ulaştırmakla mükelleftir. Yolcuların kazaya uğramaları halinde bundan doğacak zararları taşıyıcı tazmin eder. Yolcunun kaza neticesinde ölmesi halinde onun yardımından mahrum kalan kimseler dahi uğradıkları zararlara karşılık taşıyıcıdan tazminat isteyebilirler hükmüne yer verilmekle, yolcuyu taşıyanın sorumluluğu benimsenmiştir.
Öte yandan, taşıyıcının mutlaka taşıma yapan aracın maliki olması zorunluluğu bulunmamakta olup, taşıma işini fiilen kimin yaptığı önemlidir ve malikin değil, yolcu taşıma sözleşmesinin tarafı olarak taşımayı yapanın sorumluluğu asıldır.
Somut olayda, davalılardan Elazığ İl Özel İdare Müdürlüğü sadece feribotun maliki olduklarını, diğer davalı Baskil Kaymakamlığı Köylere Hizmet Getirme Birliğine kiralandığını savunmuş ve bu hususta sözleşmeler ibraz etmiştir. Sunulan sözleşmelere göre, taşımada kullanılan feribotun Elazığ İl Özel İdare Müdürlüğünce davalılardan Baskil Kaymakamlığı Köylere Hizmet Getirme Birliğine 01.12.1994 tarihinden itibaren kiralandığı, en son sözleşmenin 01.12.1999-2002 dönemini kapsadığı ve sözleşmenin uzun süreli olduğu, fiili taşıyıcının kiracı davalı Birlik olduğu, diğer anlatımla yolcu taşıma sözleşmesinin tarafının bu davalı Birlik olduğu dosya kapsamı ile sabittir.
Bu durumda, mahkemece, olay sonucunda oluşan zarardan yolcu taşıma sözleşmesinin tarafı taşıyıcı davalı Birlik'in sorumlu tutulması gerektiği, davalılardan feribotun maliki Elazığ İl Özel İdare Müdürlüğü'nün taşıyıcı olmadığı gözetilerek, hakkında açılan davanın reddine karar verilmesi gerekirken, malik olduğu gerekçesiyle sorumluluğuna gidilmesi doğru olmamış, davalılardan Elazığ İl Özel İdare Müdürlüğü vekilinin temyiz itirazının kabulü ile mahkeme kararının bu davalı yararına açıklanan nedenle bozulması gerekmiştir.
3 - Destek N. E. ve M. T.'ın gelirlerinin tamamı dikkate alınarak DYK tazminatı hesabı yapılması duraksamaya yol açmıştır. Şöyle ki; mahkemece alınan 1. ek raporda destek Necla yönünden gelirinin %30'u desteğe, % 30'u davacı eşine, toplam % 20'si davacı çocuklara ve % 20'si davacı anneye ayrılmışken hükme esas alınan ikinci ek raporda % 50'si davacı eşe, toplam % 30 davacı çocuklara ve % 20'si davacı anneye ayrıldığı gibi destek M.'ye ilişkin hesaplamada gelirinin % 50'si desteğe;%50'si davacı eşe verilmişken, bu defa 2. ek raporda gelirin tamamı davacı eşe ayrılmıştır. Oysa mahkemece destek Z. E. için gelirinin tamamını davacı eşine ayırdığı kabul edilmemiş bu hususta alınan 2. bilirkişi raporunda desteğin gelirinin % 50'sini şahsi ihtiyaçlarına harcayacağı kabul görmüştür. Bu durumda mahkemece açıklanan tüm bu çelişkileri giderecek ayrıntılı yeni bir bilirkişi raporu alınmak suretiyle hasıl olacak sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekmektedir.
4 - Öte yandan mahkemece ölenlerle davacılar arasındaki duygusal yakınlıklar araştırılmadan belirli bir rayiç esas alınarak yeğen, enişte, yenge, kayınbirader, amca, hala, hala oğlu, amca kızı, teyze, teyze oğlu yararına manevi tazminat takdir edilmesi de doğru olmamıştır.
5 - Yine davacıların bir bölümü tarafından ıslahla artırılan ve mahkemece de kabul gören alacak kesimleri için olay tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerekirken ıslah tarihinin esas alınması da hatalı olmuştur.
Sonuç : Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle mümeyyiz davacılar F. T., S. T., Y. E. vekilinin tüm, A. E., H. E. ve A. C. vekili ile davalı Köylere Hizmet Götürme Birliği vekilinin sair temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte yer alan nedenlerle kararın davalı Elazığ Özel İdare Müdürlüğü, (3) ve (4) numaralı bentlerde açıklanan nedenlerle mümeyyiz davalılar ve (5) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılardan A. E., H. E. ve A. C. yararına BOZULMASINA, 825,00 TL duruşma vekalet ücretinin mümeyyiz davacılar F. T., S. T. ve Y. E.'den alınarak davalılar İl Özel İdare ve Birlik'e verilmesine, keza takdir edilen 825,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalı Kaymakamlıktan alınarak davacılar A., H., A.'e verilmesine, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz eden davacılara iadesine, ödediği temyiz peşin harcının isteği halinde temyiz eden Elazığ İl Özel İdaresi Müd. izafeten Elazığ Valiliği'ne verilmesine, 16.06.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy