(6762 S. K. m. 38, 39, 724)
Dava ve Karar: Taraflar arasında görülen davada Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen 23.03.2011 tarih ve 2010/159-2011/99 sayılı kararın Yargıtay'ca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için tetkik hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, alacaklısı müvekkili şirket olan iki adet çekin ibrazında davalı banka tarafından işbu çek üzerindeki imza ile keşidecinin şube nezdindeki imza sirkülerindeki imzası uyuşmadığından herhangi bir işlem yapılmamıştır şerhi yazılarak iade edildiğini, çek hamili olan müvekkili tarafından durumun düzeltilmesi için keşideci şirket ile temasa geçmek istenmişse de şirketin adresini terk ettiğinin anlaşıldığını, ibraz tarihlerinde çeklerin bankada karşılıkları olmasına ve keşideci imzasında gerçekte bir hata olmamasına karşın davalı banka tarafından çeklerin ödenmediğini ileri sürülerek; 10.214,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalı bankadan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, Bankacılık Hizmetleri sözleşmesi gereğince dava konusu çeklerin borçlusu olan şirketin yetkili değişikliğini bildirmesi gerekirken, bu değişikliği zamanında bildirmediğini, davalı Banka'ya kusur izafe edilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre, dava konusu çeklerin borçlusu olan firma adına keşideci sıfatıyla imza koyan A.'ın yasal temsil yetkisinin 26.11.2007 tarihinde noterden tasdik edildiği ve 30.11.2007 tarihli T.T.S.G.'de yayınlandığı halde davalı muhatap bankanın TTK'nın 38. ve 39. maddelerine göre sorumluluğunu göz ardı ederek 03.08.2008 tarihinde tahsil için bankaya ibraz edilen çekleri iade ettiği, keşidecinin çeklerin rızası hilafına elden çıktığı konusunda bankaya herhangi bir talimatta bulunmadığı, davalı banka tarafından, hesapta yeterli karşılığı olan çek bedellerinin bloke bir hesaba alınarak yapılacak araştırmadan sonra ödenmesinde bir mahsur saptanmadığı takdirde davacı hamiline ödenmesi, aksi durumda çekler gerekçesi yazılmak suretiyle iade edildikten sonra bloke edilen karşılığın da tekrar hesaba iade edilmesi gerekirken bu işlemlerin yapılmadığı ve davacının zarara uğratıldığı gerekçesiyle; davanın kabulüne, 10.214,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, kendisine ibraz edilen çekteki keşideci imzasının bankada mevcut borçlunun yetkili temsilcisinin imza sirkülerindeki imzadan farklı olması nedeniyle bankanın çek bedelini ödememesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olup, yukarıda yapılan özetten de anlaşılacağı üzere mahkemece bankanın kusurlu olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
6762 sayılı TTK'nın 724 ncü maddesi Sahte veya tahrif edilmiş bir çeki ödemiş olmasından doğan zarar muhatabına ait olur; meğer ki, senette keşideci olarak gösterilen kimseye kendisine bırakılan çek defterini iyi saklanmamış olması gibi bir kusurun isnadı mümkün olsun hükmünü haiz olup, muhatap yönünden, yasadan doğan kusursuz sorumluluk öngörülmüştür. Yani muhatap banka çek anlaşması dolayısıyla, keşideciye karşı, ödenmek üzere kendisine ibraz edilen çeki, imzanın gerçek ve içeriğinde tahrifat olup olmadığı açısından kurallara uygun ve itinalı şekilde kontrol etmek borcunu yüklenmiştir. Keşidecinin imzasının gerçek olup olmadığı ise bankada mevcut imza örneğiyle karşılaştırma yapılarak tespit edilir. Muhatap banka, kendisine yüklenen kontrol görevini kusurlu bir davranışla ihlal ederek, sahte veya tahrif olunmuş bir çeki öderse anılan yasa maddesi uyarınca, keşideciye karşı, çek anlaşmasının ihlali sebebiyle, sorumlu olur ve yapılan ödemeden doğan zararı tazmin borcu altına girer. Somut olayda, davalı banka kendisinde bulunan imza sirkülerindeki imza ile ibraz edilen çekteki keşideci imzasının karşılaştırılması neticesinde imzaların farklı olması nedeniyle ödemede bulunmamış olup basiretli bir tacir gibi hareket etme zorunluluğu bulunan ve bir güven kurumu olan bankanın sahte olduğunu tespit ettiği bir çeki ödememesi esasen bankanın görevidir. Bankada mevcut imza sirküleri dikkate alındığında çekin sahte olduğunun düşünülmesinde bir yanlışlık olmadığından ödeme yapmaması nedeniyle bankanın kusurlu olduğunu kabul etmek mümkün değildir.
Bununla birlikte; her ne kadar dava konusu çeklerin borçlusu olan firma adına keşideci sıfatıyla imza koyanın yasal temsil yetkisinin T.T.S.G.'de yayınlandığı halde davalı muhatap bankanın TTK'nın 38. ve 39. maddelerine göre sorumluluğunu göz ardı ettiği, davalı banka tarafından, hesapta yeterli karşılığı olan çek bedellerin bloke bir hesaba alınarak imzanın sahihliğini araştırarak sonucuna göre işlem yapması gerektiği kabul edilmişse de; T.T.S.G.'de imza sirküleri ilan edilmediğinden bankanın imza incelemesini ancak elindeki imza sirküleriyle yapabilecek olması, çek bedeli kadar bloke koyulmasının da ancak teyitli çekler (bloke çekler) için söz konusu bulunması sebebiyle mahkemenin bu yönlere ilişen kabulü yerinde görülmemiştir. Şöyle ki; çekin teyit veya sertifikasyonu, muhatap banka tarafından, çekin ön veya arka yüzüne teyitli, bloke, teyit edilmiştir, karşılığı vardır, çek bedeli bloke edilmiştir veya benzeri sözcükler yazılarak, tarih ve imza atılmak suretiyle yapılmakta, muhatap banka bu teyitle çek bedelini ve teyit ettiği miktarda ödeme zorunluluğunu peşinen kabul edip, çek bedelinin blok edilmesi ve bloke edilen çek bedelinin ayrı bir hesaba alınması işlemini yapabilmektedir. Davaya konu çek ise bu nitelikte bir çek olmadığından bankaya anılan çek bedellerini bloke bir hesaba alma yükümlülüğünün yüklenmesi, bu yönde verilen yasal dayanağı olmayan bilirkişi raporu nazara alınarak karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 03.10.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy