(2004 S. K. m. 45, 58, 67, 68, 150/A)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası belirtilen mercii kararının müddeti içinde temyizen tetkiki (G.E) tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye 5.5.1980 tarihinde gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: (T.E.K.) Bankası borçlu olduğunu iddia ettiği (Ş.M.) varisi (G.İ.) aleyhine İİK.'nun 45. maddesinin 2. fıkrasına istinaden (3. fıkrası olacak) ipotekli hisselerden dolayı birikmiş taksitler tutarı olarak 31.12.1978 tarihli itibariyle (37.951) lira alacak ile o tarihten itimaren % 14 faiz, muamele vergisi, icra masraflarının tahsili için haciz yolu ile takip yapmış ve borçluya bu takiple ilgili ödeme emri tebliğ edilmiştir. Borçlu süresinde borcu olmadığını, annesinin bir borcu varsa terekeye karşı yapılması gerektiğini ve borcun mahiyeti, işlemiş faizleri miktarı ile bunlara ait ekstra da gönderilmediğini beyan ederek itiraz etmiştir. Alacaklı, itirazın kaldırılması için merciie müracaat etmiş borçlunun gıyabında yapılan duruşma sırasında alacaklının talebi üzerine bilirkişi tetkikatı yapılarak bu rapora istinaden itirazın kaldırılmasına karar verilmiştir. Kararı borçlu temyiz etmiştir.
Özetlenen şu duruma göre kararın İİK.'nun 45. maddesi yoluyla uygulanması gerekli bu yasanın 58 ve onu izleyen maddelerine ve özellikle 68. maddenin 1. fıkrasına göre halli gerekir. 45. maddenin birinci fıkrası ile rehinle temin edilen bir alacağın tahsili için yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapılabileceği esası konduktan sonra istisnaen şayet rehin tutarı borcu ödemeye yetmemesi halinde borçlunun sıfatına göre iflas ve haciz yoluyla takip yapılabileceği ve borç kambiyo senedine dayanıyorsa kambiyo senetlerine mahsus yolla takip yapılabileceği 3. fıkra ile iptokle temin edilmiş faizve senelik taksit alacakları da alacaklıın intikaline ve borçlunun sıfatına göre rehnin paraya çevrilmesi veya haciz yahut iflas yollarına da başvurabileceği kabul edilmiştir. Bu halde senelik taksit alacaklıları ve ipotekle temin edilmiş faizleri hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi istenmeden iflas veya haciz yoluyla takip yapılmasında yasaya aykırı bir cihet bulunmaması gerekir. Bu halde alacaklının seçkiği takip yollarına ait usulli muamelelerin bu takiplerde de uygulanması icap eder. İlamsız takip yolu intihap edildiine göre İİK.'nun 58. maddesinin 4. fıkrası hükmü dairesinde dayandığı senet ile böyle bir belge yoksa borcun sebebini irae etmesi icap eder ve 5. fıkraya göre de bunların asıllarını veya tasdikli suretini ibraz zorunluluğundadır. Takip talepnamesinde borcun sebebi irae edilmiş ise de dayanak belge ibraz edilmemiş ve yalnız bir tapu örneği ibraz edilmiş ve hesap numaraları gösterilmiştir. Borçlu borca itiraz ettiğine göre mercii itirazın kaldırılması talebini 68. maddenin birinci fıkrasına göre halletmesi icap eder. İşleyen bir cari hesap dolayısiyla borç ikrarını natık mevcut olmadığından mercii borç miktarının saptanması için bilirkişi tetkikatı yaptıramaz. Yasa koyucu takiplerde icra tetkik merciinin yetkisini delil yönünden sınırlı tutmuştur. Teminat ipoteğinin paraya çevrilmesi söz konusu olmadığından bu yasanın 150/a maddesi birinci bendi hükmü de uygulanamaz. Çünkü bu hüküm yasanın 5. babının 11. bölümünde mevcuttur. Ve bu halde yalnız teminat ipoteklerinin paraya çevrilmesinde uygulanır. 45. maddenin haciz yoluyla takip yapma yetkisini kabul etmesi haciz yolu ile yapılan takiplere özel bu hükmün tatbik edilmesini gerektirmez. Bu itibarla haciz yoluyla yapılan takiplerde ne gibi bir usul tayin edilmiş ise itirazın bu usule göre halli icap eder. Bu itibarla 68. maddede yazılı bir belge bulunmadığı cihetle merciin keyfiyeti HUMK.'nun deliller yönünden geniş yetkili mahkeme yerine geçerek uyuşmazlığı bilirkişi tetkikatı yaparak hal edemez. Bu nedenle itiraz vukuunda alacaklının 67. maddeye dayanarak mahkemeye müracaat ederek alacağı olumlu ilamla takibi yürütebileceği düşünülmeksizin vazife dışına çıkılarak itirazın kaldırılmasına karar verilmesi isabetsiz, borçlunun temyiz itirazları bu nedenle yerinde görüldüğünden mercii kararının İİK.'nun 366 ve HYUK.'nun 428 inci maddeleri uyarınca BOZULMASINA bozma nedenine göre sair hususların incelenmesine şimdilik yer olmadığına, 23.6.1980 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy