(2004 S. K. m. 24, 40, 85, 86, 97, 366) (1086 S. K. m. 112, 443)
Dava: Mercii kararının müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi vekili tarafından istenmesi üzerine, bu işle ilgili dosya mahallinden daireye 8.11.1983 tarihinde gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü
Karar: Mercii kararının bozulması halinde 40. maddenin uygulanacağı 366. madde son fıkrası gereğidir. Borçlu hakkındaki takip kesinleşmiş ve vasıta haczedilmiştir. 3. kişinin açtığı istihkak davası sonunda verilen hüküm kesinleşmedikçe icranın eski hale yani hacizden evvelki hali dönüşmesi mümkün değildir. Diğer bir deyimle mahcuzun kesin bir hükümle istihkak maddesine ait olduğu saptanmadıkça icra eski haline iade edilemez. Burada Usulün 443. maddesi uygulanamaz. Haciz tedbir de olmadığından HUMK.nun 112. maddesinin de tatbik yeri yoktur. Açıklanan nedenlerle ve istihkak davasının kabulüne dair ilamın bozulduğu şu suretle mahcuzun kesin bir hükümle istihkak davacısına ait olduğu saptanmadığından haciz kaldırılamaz. Takip hukuku yönünden istihkak davaları ile maddi hukuk yönünden umumi hükümlere dayalı istihkak davaları aynı değildir. Takip hukuku yönünden istihkak davaları sonunda verilen kararlar edaya dair hüküm ihtiva etmeyen bu nedenle de İİK.nun 24. maddesinde düzenlenen bir menkulün teslimine dair ilam olmadığından müstakilen takip konusu edilemeyip haczin uygulandığı icra dairesine ibraz edilerek infazı ile muamele yapılması gereken bir tespit ilamıdır. tespit ilamı kesinleşmeden gereği yerine getirilemez. Haczin kaldırılıp mahcuzun istihkak davacısına teslimi takip hukuku yönünden verilen kararın kesinleşmesine bağlıdır. Nitekim tetkik konusu olayda istihkak davasının kabulüne dair karar yargıtay özel dairesince de bozulmuştur. Aksinin kabulü alacağın teminat olan mahcuzun kaçırılmasını ziyanı intaç eder. Mercii kararı kesinleşmedikçe mahcuz üzerinde borçlu ne 3. kişi istihkak müddeisi ne de icra dairesi alacaklının muhafakatı olmadan tasarrufta bulunamaz. Aksinin kabulü İİK.nun 85 ve 86. maddesine de aykırıdır. Bu cihet nazara alınmadan umumi hükümlere göre verilmiş istihkak davasına ait bir ilam mevcutcasına şikayetin reddolunması isabetsiz temyiz itirazları yerinde görüldüğünden mercii kararının İİK.nun 366. ve HUMK.nun 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, 27.1.1984 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY YAZISI (1)
İstek : Üçüncü kişi Müfit tarafından açılan istihkak davası sonunda davanın kabulüne dair kararın henüz kesinleşmemiş olduğundan bahisle, bu karara dayanılarak vaki olan istek üzerine memurlukça, mahcuz mal üzerindeki haczin kaldırılmasına dair verilen kararın usulsüz olduğu, kararın kesinleşmesinden önce haczin kaldırılmasına karar verilemeyeceğinden bahisle 7.10.1983 tarihli memurluk kararının kaldırılmasına karar verilmesi isteğinden ibarettir.
İstihkak davasının kabulüne dair Ankara İkinci İcra Hakimliği'nin 26.9.1983 tarih ve 1983/662-932 sayılı kararı ve dayanağı dosya ile kaldırılması istenilen Yedinci İcra Memurluğu'nun 7.10.1983 tarihli kararı dosya içinde mevcut değildir.
Öncelikle kesin bir sonuca ulaşmak için hakimlik ve memur kararı ve dayanağı dosyanın celp ve incelenmesi gerekir.
10.10.1983 tarihli şikayet dilekçesi ve merci kararı münderecatından şikayet konusunun, üçüncü kişi Müfit tarafından açılan istihkak davasının kabulüne dair merci kararının kesinleşmesinden önce istihkak iddia olunan hacizli mal üzerindeki haczin memurlukça kaldırılmasına karar verilip verilemeyeceğinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
İİK, 96-97'e dayanılarak açılan istihkak davası umumi hükümler dairesinde açılır. Ve basit yargılama usulüne göre incelenip karara bağlanır istihkak davasının kazanan üçüncü kişi tetkik merciinin bu husustaki kararını icra dairesine ibrazla malın kendisine verilmesini ister. Bu istekle bulunulabilmesi için istihkak davasının kabulüne dair kararın kesinleşmesine gerek yoktur.
Bu nitelikteki bir kararın kesinleşmedikçe infaz edilemeyeceğine dair İİK'nunda bir hüküm mevcut değildir.
Merci kararı doğrudur. Onanması gerekir iken bozulması şeklinde beliren çoğunluk görüşüne karşıyım.
KARŞI OY YAZISI (2)
Mahcuz mallara istihkak davası, haczin kaldırılması ve malın teslimi amacına yönelik niteliği itibariyle bir eda davasıdır.
tespit davalarına ilişkin kararların icra edilebilir olmamaları bir yana, "eda davasının mümkün olduğu hallerde kaideten tespit davası açılmasında hukuki bir menfaat yoktur" kuralı da istihkak davalarının, hakkın tespiti ile sınırlı değil edayı da içerir biçimde açılmalarını gerektirir.
Ne İcra ve İflas Kanunu'nda ve ne de HUMK'nunda istihkak davalarının kabulüne ilişkin hükümlerin kesinleşmedikçe icra idelemeyeceklerine dair bir hüküm vardır.
İİK'nun çoğunluk görüşüne dayanak yapılan 40. maddesinin sistemle ve olayla hiç bir ilişiği yoktur.
Bu nedenlerle, merci kararı doğrudur, onanması gerekirken bozulması biçiminde oluşan çoğunluk görüşüne karşıyım.
Full & Egal Universal Law Academy