(743 S. K. m. 770, 788)
Dava: Mercii kararının müddeti için temyizen tetkikinin alacaklı vekilince istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü.
Karar: Kural olarak aynı alacak için birden fazla taşınmaz üzerinde ipotek kurulabilir. Üzerinde ipotek kurulan her bir taşınmaz ipotekle teminat altına alınan alacağın belirli bir miktarını güvence altına alır. (M.K. 770). Hangi taşınmazın alacağın ne kadarını teminat altına alacağı taraflarca kararlaştırılabilir. Bu tür ipoteklerde alacak bölünmeyip bütünlüğünü koruduğu halde rehin yükü taşınmazlara dağıtılmıştır. (M.K. 770/c. 1.) Bu halde alacaklı birbirinden bağımsız ipotek hakkına sahip olup, dilediği taşınmazın satışı ile paraya çevrilmesini isteyebilir.
M.K.'nun 770/c.2. maddesinde ise birden fazla taşınmaz üzerinde "rehin yükü" bölünmeden alacağın tümü için ipotek konulabilir. Alacağın tümünün güvence altına almak için rehin yükü bölünmeden birden fazla taşınmaz üzerinde (toplu rehin= ortak rehin) kurulabilir. Bu gibi halde alacaklı, rehinli taşınmazın birisinin paraya çevrilmesi ile alacağını elde ederse diğer taşınmazlar üzerindeki rehin sona erer. M.K.'nun 788. maddesi gereği alacaklı rehinli taşınmazların tamamının paraya çevrilmesini istemek zorunda ise de hangi taşınmazın önce satılacağı konusunda seçimlik hak icra müdürüne aittir.
Somut olayın incelenmesinde L. Dış Ticaret ve San. A.Ş.'nin alacaklı bankadan almış olduğu ve alacağı 1.000.000.000.000.- TL. için iki taşınmaz üzerine serbest dereceden istifade etmek koşuluyla üçüncü derecede limit ipoteği kurulmuştur. Anılan şirkete ait iki parsel dışında üçüncü kişilere ait yedi ayrı parsel üzerinde de aynı borç için aynı bedelle ipotek kurulmuştur. Bu tür ipotek yukarıda açıklandığı üzere rehin yükü bölünmeden ortak rehin= toplu rehin niteliğindedir. Başka bir anlatımla alacaklı banka 1.000.000.000.000.- TL için 9.000.000.000.000.- TL.'luk ipotek almıştır. İpoteğin paraya çevrilmesi yolu ile yapılan takipte de her bir taşınmazın sorumlu olduğu limit belirlenmek üzere takip yapılmıştır. Yukarıda açıklanan kural çerçevesinde alacaklının 1.257.625.065.473.- TL. toplam alacak üzerinden takip yapmasında, limiti aşan veya ipotek nevi ve miktarı açısından yasaya uymayan bir cihet yoktur. Merciin aksine düşüncelerle 257.625.065.473.- TL. için limit aşıldığından bahisle takibin iptaline karar verilmesi isabetsizdir.
Sonuç: Alacaklı vekilinn temyiz itirazlarının kabulü ile mercii kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK.366. ve HUMK.'nun 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, 23.11.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy