(6762 S. K. m. 990, 1235)
Yukarıda tarih ve numarası yazılı merci kararının müddeti içinde temyizen tetkiki alacaklı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya dosya mahallinden daireye gönderilmiş olmakla okundu ve gereği görüşülüp düşünüldü:
Hukuk Genel Kurulu'nun 06.05.1998 tarih ve 1998/325-12-287 esas sayılı kararında da benimsediği üzere, cebri icra her devletin kendi ülke ve sınırları içerisinde haiz olduğu mutlak güç ve yetkilerindendir. Yine cebri İcra devletin egemenlik ve hükümranlık haklarının kullanılmasının doğrudan bir sonucudur. Bu nedenledir ki yabancı bir devlet mahkemesinin kararı ile bir geminin satılıp malik değiştirmiş olması, Türk Gemi Sicili'ne kayıtlı bulunan geminin sicilden kaydı terkin olunmadığı sürece hukuki statüsünde bir değişikliğe doğrudan neden olamaz.
Öte yandan, gemi alacaklısı hakkı, alacaklının alacağını deniz servetinden öncelikle almasını sağlayan bir tür kanuni rehin hakkı olup kanundan doğduğundan tescilsiz kazanılır ve rehin veya ipotekle temin edilmiş veya edilmemiş bulunan diğer bütün alacaklara tekaddüm eder.
Gemi alacaklısı hakkının takibi ise; gemi alacaklarının hakları, gemi ve navlun (deniz serveti) üzerinden İİK'nun hükümlerine göre rehinin paraya çevrilmesi suretiyle tahsil olunur. Sicile kayıtlı gemilerin taşınmaz rehin hükümlerine, kayıtlı olmayan gemilerin ise taşınır hükümlerine göre paraya çevrilmesi istenir.
Gemi alacaklarının gemi üzerindeki hakkının düşmesi; geminin Türkiye içinde cebri icra yolu ile satılması veya kaptanın TTK' nun 990. maddesinde yazılı olduğu üzere gemiyi kesin zorunluluk hali nedeniyle satmış olması ile gemi alacaklısının gemi üzerindeki rehin hakkı ortadan kalkar. (Geminin rızai satışı gemi alacaklısının hakkının düşmesini sağlamaz). Geminin ziyai veya rehin konusu alacağın ortadan kalkması ile de gemi alacaklısının hakkı düşer. Geminin milliyetinin veya bayrağının değişmesi İle TTK' nun 1235. maddesine dayalı gemi üzerinde gemi alacaklısı hakkı sona ermeyeceği gibi, yukarıda da açıklandığı üzere geminin dış ülkelerde cebri icra yolu ile satışı o memleketler kanunlarının yetkisinde olup Türk Gemi Siciline kayıtlı gemi üzerindeki TTK' nun 1235. maddesinde dayalı hakkı ortadan kaldırmaz.
Bu kurallar ışığında somut olayın incelenmesinde; 14.04.2000 tarihinde ALLIED SALES CORPARATION'ın M/V QUZINS gemisine izafeten gemi donatanı Ege Denizcilik ve Tic. A.Ş. hakkında TTK' nun 1235. maddesi gereğince (gemi alacağı ile ilgili) yapılan rehin paraya çevrilmesi yolu ile takip kesinleşmiştir. Bu takip nedeniyle de gemi seferden men edilmiştir. Bu aşamalardan sonra üçüncü kişi Agios Nectarios Shipping S.A. PANAMA vekilinin nizalı geminin Güney Afrika'da yapılan cebri İcra sonucu gemiyi satın aldıktan ve Panama Gemi Siciline tescil yaptırdığından bahisle geminin seferinin devamına ilişkin icra müdürlüğüne yaptığı başvurunun reddine ilişkin 22.11.2001 tarihli memur kararının merciden iptalini istemesi üzerine mercice yukarıda açıklanan ilkeler ve kurallar nazara alınmaksızın takibin muvazaaya ilişkin olduğundan da bahisle merci yetkileri de aşılarak icra müdürlüğünün seferden men ile ilgili 06.11.2001 ve 22.11.2001 tarihli kararlarının kaldırılmasına karar verilmesi isabetsizdir.
Sonuç: Alacaklı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile merci kararının yukarıda açıklanan nedenle İİK. 366. ve HUMK. 428. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, 12.07.2002 tarihinde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy