(2004 S. K. m. 169, 170) (6102 S. K. m. 776, 777) (YHGK 14.03.2001 T. 2001/12-233 E. 2001/257 K.) (YHGK 20.06.2001 T. 2001/12-496 E. 2001/534 K.)
Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkikinin borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :
Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;
Alacaklı tarafından bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla başlatılan icra takibinde, borçluların icra mahkemesine yaptıkları başvuruda, sair itirazlarının yanında, takip dayanağı senedin arkasına yazılan kayıt sebebiyle senedin kambiyo vasfı niteliği taşımadığını, şarta bağlı olarak verildiğini, anılan senedin teminat senedi olduğunu ileri sürerek takibin iptalini talep ettikleri, mahkemece, senedin teminat olarak verildiğini ispatlayan bir sözleşme sunulmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, borçluların istinaf talebi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince; kamu düzeni yönünden yapılan inceleme ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği görülmektedir.
6102 Sayılı TTK'nun 776/1. maddesinin (b) bendinde bono veya emre yazılı senedin kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödemek vaadini içermesi gerektiği, 777. maddesinde de bu unsuru içermeyen bir senedin bono sayılmayacağı hükme bağlanmıştır.
HGK'nun 14.03.2001 tarih 2001/12-233 ve 20.06.2001 tarih, 2001/12-496 sayılı kararlarında da benimsendiği üzere, dayanak belgenin hangi ilişkinin teminatı olduğu senet üzerine yazılmak suretiyle ya da yazılı belge ile kanıtlanmalıdır. İİK'nun 169/a maddesi uyarınca, belgede, takip dayanağı senede açıkça atıf yapılması zorunlu olup, açıkça atıf yapıldığının kabulü için senedin, vade ve tanzim tarihleriyle miktarlarının belirtilmesi gereklidir.
Somut olayda, takip konusu senedin arka yüzünde, "9333 ada 20 parseldeki Dursun Bekar Projesinden Dükkanın satışı ...’e verildiğinde bu senet ... İnşaat’a iade edilecektir. Buna istinaden bu senet verilecektir. Bu senet devir, temlik ve ciro edilemez" ibarelerinin bulunduduğu görülmektedir. Bu durumda, senet arkasında yer alan bu beyan ve kayıtlara göre, takip konusu senedin veriliş nedeninin dükkan satışı olarak belirtilmiş olması karşısında senedin, Türk Ticaret Kanunu'nun 776/1-b maddesine göre; "kayıtsız şartsız muayyen bir bedeli ödeme vaadi" unsurunu taşımadığı, kaydın, senedin kayıtsız şartsız borç ikrarına havi olması şartını ortadan kaldırdığı anlaşılmakla senedin kambiyo vasfı taşımadığı, dolayısıyla alacağın varlığı ve miktarının yargılamayı gerektirdiği açıktır.
İİK’nun 170/a-2 maddesi hükmüne göre; icra mahkemesi, müddetinde yapılan şikayet ve itiraz dolayısıyla, usulü dairesinde kendisine intikal eden işlerde takibin müstenidi olan kambiyo senedinin bu vasfı haiz olmadığı veya alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkına sahip bulunmadığı hususlarını resen nazara alarak bu fasla göre yapılan takibi iptal edebilir.
Bu durumda, her ne kadar borçlular tarafından süresinde gerekçeli istinaf dilekçesi sunulmamış olsa da bu husus resen nazara alınacağından, takip konusu belgenin kambiyo senedi vasfını haiz olmadığının veya alacaklının kambiyo senetlerine özgü yol ile takip hakkının bulunmadığının tespit edilmesi halinde, İİK'nun 170/a maddesi uyarınca re'sen takibin iptaline karar verilmesi gerekir.
O halde, mahkemece, senetten doğan alacağın varlığı ve miktarı ile tahsilinin gerekip gerekmediği yargılamayı zorunlu kıldığından İİK'nun 170/a maddesi uyarınca takibin iptaline karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile istemin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsiz olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Borçluların temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 13.02.2020 tarih, 2020/299 E. - 2020/362 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, ... Anadolu 4. İcra Hukuk Mahkemesinin 17.10.2019 tarih ve 2019/444 E. - 2019/639 K. sayılı kararının BOZULMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 24/09/2020 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)