(6100 S. K. m. 344) (6100 S. K. m. 334, 335, 336, 337, 339, 448)
Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkikinin borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Alacaklı tarafından başlatılan genel haciz yolu ile ilamsız icra takibinde, borçlunun, 3. şahıslardaki alacaklarının haczi ile borcundan düşülmesi talebinin reddedilmesine yönelik icra müdürlüğü kararlarının şikayet yolu ile kaldırılmasını adli yardım talepli olarak talep ettiği, ilk derece mahkemesince adli yardım talebinin reddine karar verilmesinden sonra gider avansı ve dava harcı ikmal edilmediği gerekçesi ile istemin dava şartı yokluğundan reddine karar verildiği, borçlunun adli yardım talepli olarak istinaf yoluna başvurduğu, adli yardım talebinin ... Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin 20/03/2018 tarihli kararı ile reddedildiği, borçlunun ret kararına karşı itirazda bulunduğu, itiraz üzerinde dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi Başkanlığına gönderildiği, ... Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 06/04/2018 tarih ve 2018/1 D.İş sayılı kararı ile de itirazının reddine karar verildiği, bunun üzerine borçluya muhtıra çıkartıldığı, borçlunun HMK’nın 344. maddesi gereğince verilen kesin süre içerisinde harç ve giderleri tamamlamadığı gerekçesi ile Bölge Adliye Mahkemesince; istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verildiği, borçlunun temyiz yoluna başvurması üzerine Dairemizce; adli yardım talebinin reddine itiraz yasa yolu açık olmak üzere karar verildiği, borçlunun itirazı üzerine, Dairemizce; adli yardım talebinin reddine ilişkin itirazı değerlendirmek üzere dosyanın Yargıtay 13. Hukuk Dairesine gönderilmesine karar verildiği, Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 16/03/2020 tarih, 2020/1103 E. - 2020/3371 K. sayılı kararı ile; davacının adli yardım talebinin reddine dair karara karşı yapılan itirazın kabulüne, adli yardım talebinin reddine ilişkin Dairemiz kararının kaldırılmasına, davacının adli yardımdan yararlandırılmasına, temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verildiği görülmektedir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun yedinci kısmının 2. bölümü "Adli Yardım" başlıklı olup 334. maddesi ve devamında bu hukuki kurum; "Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin, gereken yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimseler, iddia ve savunmalarında, geçici hukuki korunma taleplerinde ve icra takibinde, taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması kaydıyla adli yardımdan yararlanabilirler."(md.334/1), "Adli yardım kararı, ilgiliye yapılacak tüm yargılama ve takip giderlerinden geçici olarak muafiyet sağlar." (335/1/a),
"Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder."(335/3), "Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi bölge adliye mahkemesine veya Yargıtaya yapılır." (336/3), Adli yardım talebine ilişkin evrak, her türlü harç ve vergiden muaftır." (336/4), Adli yardım, daha önce yapılan yargılama giderlerini kapsamaz." (337/3), Adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avanslar dava veya takip sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunur." (339/1) şeklinde düzenleme altına alınmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 336/3. maddesi uyarınca Kanun yollarına başvuru sırasında adli yardım talebi, Bölge Adliye Mahkemesine veya Yargıtay’a yapılır. Aynı Kanunun 448. maddesi uyarınca bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır.
O halde, yukarıda açıklanan nedenlerle mevcut düzenleme dikkate alındığında, ilk derece mahkemesince istemin esasının değerlendirilip oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, aksi düşünceyle davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ve ilk derece mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Borçlunun temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesinin 16/07/2018 tarih, 2018/631 E. - 2018/1813 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, ... İcra Hukuk Mahkemesinin 04/12/2017 tarih ve 2017/468 E. - 2017/466 K. sayılı kararının BOZULMASINA, bozma nedenine göre borçlunun sair temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine, 17/09/2020 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)