(743 S. K. m. 13, 16, 394)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine ilişkin olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: Davacı, davalıların müşterek miras bırakanları M.Y.nin 12/10/1971 günlü satış vaadi sözleşmesi ile 1043 ve 2597 parsel sayılı tapulu taşınmazlarını kendisine 20 bin lira bedelle satmayı veadettiğini, ancak ferağ vermeden vefat edip davalılarda ferağa yanaşmadıklarını ileri sürerek M. ya ödediği 20 bin liranın davalılardan alınmasını istemiştir.
Davalılar satış vaadi sözleşmesi yapıldığı zaman miras bırakanları M.nın akıl hastası olduğunu, senette yazılı 20 bin liranın M.ya verilmemiş bulunduğunu savunmuşlardır.
Mahkemece, Isparta Devlet Hastanesi Sağlık Kurulundan verilen 12/11/1971 günlü raporda M.ya vasi tayini gerektiği bildirildiğinden akit yapma ehliyetine sahip olmadığı ve satış vadi sözleşmesini bu nedenle geçersiz olduğu görüşü ile davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece sırf hacir nedeniyle senedin hükümsüz olduğu kabul edilmiştir. Miras bırakan M.Y. ile davacı arasındaki satış vadi sözleşmesi 12/10/1971 tarihinde noterlikte düzenlenmiştir. Hükümet Tabipliğinden verilen aynı tarihli raporda M.nın akli melekeleri ve ruhi durumu normal bulunup alım, satım, senet yapmasında sıhhi bir mahzur olmadığı belirtilmiş, senedin düzenlenmesinden bir ay sonra Isparta Devlet Hastanesi Sağlık Kurulundan verilen 12/11/1971 günlü raporda ise durumun vasi tayinini gerektirdiği belirtilmiştir. Bu rapor M.nın senedini düzenlendiği tarihte hukuki ehliyetinin bulunmadığının kabulünü gerektirecek nitelikte değildir. Bu itibarla Hükümet Tabipliğinden verilen rapor ile Devlet Hastanesinden verilen rapor eklenerek M.nın sözleşme tarihinde hukuki ehliyeti haiz olup olmadığının adli tıp meclisinden rapor alınmak suretiyle tespiti gerekir. Öte yandan satış vadi senedini düzenlendiği tarihte M.nın hukuki ehliyeti haiz olmadığının anlaşılması satış vadi sözleşmeside yazılı paranın M. tarafından alınmadığını göstermez. M.nın para alındığına ilişkin beyanı bakımından, Medeni Kanunun 13. maddesi hükmüne temyiz kudretine haiz olup olmadığının tespiti zorunludur. Zira, bir belgenin hükümsüzlüğü, kural olarak o belge ile tespit edilen aktin yani irade beyanlarının hükümsüzlüğü demektir. Fakat mahcurun o beyan bakımından mümeyyiz sayılmaması halinde paranın alınmış olması gibi maddi olaya ilişkin bulunan beyanlarını dahi hükümsüz sayılması anlamına gelmez. M. reşit olduğu cihetle, hacir sebebi ile hükümsüz sayma genellikle Medeni kanunu 16 ve 394. maddelerine dayanır ki, bu maddeler dahi irade beyanlarını hedef tutmaktadır.
O halde, yapılacak inceleme ve toplanacak delillere göre M.nın para almış olduğuna ilişkin beyanı bakımından temyiz kudretini haiz olduğu sonucuna varıldığı takdirde paranın ödendiği sabit görülmek ve söz konusu beyanı bakımından temyiz kudretinden mahrum bulunduğunun anlaşılması halinde ise paranın ödendiğini ispat için başka deliller sorulmak ve tarafların delilleri değerlendirilerek, sonucuna göre karar verilmek gerekir. Eksik inceleme ile karar verilmesi usul ve kanuna aykırıdır.
Sonuç: Temyiz olunan kararın gösterilen nedenle BOZULMASINA ve aşağıda yazılı peşin harcın istek halinde iadesine 16/10/1974 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy