(6762 S. K. m. 9, 12)
Dava: Taraflar arasındaki ortaklığın tasfiyesi ve alacak davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulü ile 16.940 lira 68 kuruşun faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine ilişkin olarak verilen hükmün davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: 1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuna uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir yolsuzluk görülmemesine göre aşağıdaki bendlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2 - Davalı ile davacıların murisi, kiraladıkları taşınmazda (C. Y.) lokantası ünvanı ile maruf lokantayı ortak olarak işletmekte iken davacıların murislerinin ölümü üzerine ortaklık sona ermiş ve davalı, lokantaya el koyarak kendi hesabına işletmeye devam etmiştir.
Davacılar, ortaklığın tasfiyesini ve lokantanın ünvanı ile kurulu düzeninin ve içindeki demirbaş eşyalarla birlikte 350 bin lira değerinde olduğunu, ortaklıktan paylarına düşen 175 bin liranın ödetilmesini istemişlerdir.
Mahkemece, ünvanın ticaret sicilinde tescili bulunmadığı, ortaklığın sona ermesiyle davacılara intikali söz konusu olamıyacağı gerekçesi ile lokantada mevcut ortaklığa ait demirbaş eşya bedelinden davacılar payına düşenin ödetilmesine ve ünvandan doğan isteğin reddine karar verilmiştir. Ortaklığın konusu belli bir ünvan altında lokanta işletmeciliğidir. T. Ticaret Kanununun 12. maddesine göre lokanta işletmeciliği Ticari bir işletmedir. Adi ortaklık nedeniyle ortaklığın ünvanı bulunmamakta ise de işletmenin (C.Y.) lokantası adı altında bir ünvanı vardır. İşletme yeri de ortaklar tarafından birlikte kiralanmıştır. Ortaklığın sona ermesi üzerine davalı işletmeye el koymamış ve satış suretiyle tasfiye cihetine gidilmiş olsa idi işletme ünvanı, kiracılık sıfatı demirbaş eşyaları ile tüm olarak sabit olacaktı. Bir işletmenin ünvanı ile bulunduğu mevkiinin ve kurulu düzeninin o işletmenin değerine tesiri ticari hayatta bilinen bir gerçektir. Nitekim bilirkişi raporunda da dava konusu lokantanın, lokanta işletenler arasında mevcut durumu ile 300-350 bin lira değeri bulunduğu belirtilmiştir. Ortaklığın ünvanı ve kiracılık sıfatı da dahil tümü ile davalıya devri suretiyle tasfiyesi söz konusu olduğuna göre davacının istekleri arasında bulunan ünvan değeri üzerinde de inceleme yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekir.
3 - Lokantacılık ticari bir işletme olup işletenler de tacir sayıldıklarına ve tacirler arasındaki ticari işlerden doğan borçlardan dolayı % 10 faize hükmedilmesi gerekirken hüküm altına alınan miktar üzerinde % 5 faize hükmedilmesi kanuna aykırıdır.
4 - Davalı tarafından 11.1.1971 tarihli 843 sayılı emanet zaptı ile notere yatırılan 12.130 liranın davacılara ait tereke hesabına aktarıldığı 26.9.1972 tarih ve 16486 yevmiye numarası ile notere yatırılan 7.000 liranın ise davacıların murisi (B)nin vergi borcundan dolayı haciz olunan buzdolabı teminatı çözüldüğüne dair belge ibraz edilmek şartiyle davacılara ödenmesi için noterlikte emanet bulunduğu 12. noterliğin 13.11.1972 tarihli yazısında belirtilmiştir. Davalı vekili 2.2.1973 tarihli dilekçesinde 7.000 liranın da terekeye ithal ettirildiğinin noterden sorulmasını istemiştir. Mahkemece, notere yatırılan 7.000 liranın davacılara veya terekelerine verilip verilmediği araştırılmadan. Alacak miktarından indirilmiş olması bozmayı gerektirir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın 2.3.4. bendlerde gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, ve davacı yararına takdir edilen 1000 lira duruşma avukatlık parasının davalıdan alınmasına ve aşağıda yazılı peşin harcın istek halinde iadesine 28.9.1976 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy