(818 S. K. m. 81, 535)
Dava: Taraflar arasındaki ortaklık tespiti ve alacak davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı, davalı ile arasında düzenlenen 10.6.1983 tarihli sözleşme ile davalının İlyas isimli şahıstan mülkiyeti muhafaza kaydı ile satın aldığı dolmuş plakalı arabaya sözleşme tarihinden sonra ortak olduğunu, sözleşmede kararlaştırılan edimini yerine getirdiğini, davalının ise edimini yerine getirmediğini, davalının aracı 1984 Haziran ayından bu yana kendisinin kullanmasına izin vermediğini, davalının İlyas'tan arabanın satış ve devrini kendi üzerine aldığını ve akdi davalının fesih ettiğini ihtarname ile kendine bildirdiğini, Haziran 1984'ten bu yana arabanın kazancından muhrum kaldığını, davalıya edimini ifa için gönderdiği ihtarnamedeki süreden bu yana doğmuş zararları 500.000 TL.nin tahsiline, 10.6.1983 tarihli sözleşme ile kurulan ortaklığın tespiti ile muarazının men'ine, arabanın 1/2 hissesinin kendi adına tesciline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, 10.6.1983 günlü protokol ile davacının yüklendiği vecibelerin hiç birisinin yerine getirmediğini, bu protokolün adi ortaklık sözleşmesi olarak kabulü mümkün olmadığını, Kadıköy ikinci Noterliği'nin 29.11.1984 günlü ihtarnamesi ile bu protokolün fesih edildiğini, davalıya bildirdiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece talepe bağlı kalınarak 500.000 TL.nın davalıdan alınıp davacıya verilmesine, diğer taleplerin reddine karar verilmiş, hüküm davacı ve davalı tarafca temyiz edilmiştir.
10.6.1983 günlü taraflar arasında düzenlenen ortaklık mukavelesi ile adi ortaklık kurulmuştur. Adi ortaklıkta ortaklardan birisinin sözleşme ile yüklendiği borçlarını yerine getirmemesi ortaklığın hukuken kurulmuş sayılmasına engel teşkil etmez. Nitekim ortaklık sözleşmesi hükümlerine göre davacı ortak aracı çalıştırmaya başlamıştır. Ortaklık da fiilen faaliyete geçmiştir. Davacı ortağın borcunu yerine getirmemesi halinde bu edimin aynen ifası istenileceği gibi temerrüdü halinde haklı sebeplerden Borçlar Yasasının 535. maddesi gereğince adi ortaklığın feshine karar verilmesi de mahkemeden istenebilir. Ortaklık sözleşmesi Borçlar Yasasının 81. maddesi anlamında karşılıklı taahhütlere have bir sözleşme değildir. Her ne kadar olayda davalı 26.11.1984 günlü ihtarname ile ortaklığın feshini ihbar etmiş isede haklı nedenlere dayanarak bir fesih davası açmamıştır. Haklı nedenlerle fesihte ortaklık mahkemece ortaklığına feshine karar verilmesi ile son bulur. Bu nedenle sözleşme gereği kurulmuş bulunan bu ortaklık dava sırasında ortaklık konusu aracın 3. kişiye satılmasına kadar devam etmiştir. Ortaklık bu satışla BK.nun 535. maddesinin 1. fıkrası gereğince son bulmuştur. Bu durumda mahkemenin davacının ortaklık sıfatının tespitine karar vermesi ve aracın 3. kişiye satıldığı tarihe kadar ortaklık hesaplarını belirlemesi 3. kişiye satış bedeli davacı tarafından kabul edilmediği takdirde satış değerini saptaması ortaklık sözleşmesi hükümleri gözönünde tutularak böylece ortaklığın tasfiye hesabını çıkartması bundan davacının payına düşen miktara göre davacı alacağı bulunuyorsa ödetilmesine karar vermesi gerekir. Bu yönler gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulması yasaya uygun değildir. Bu nedenlerle davalının temyiz itirazlarının reddine, davacının temyizinin kabulü ile kararın davacı yararına bozulması gerekir.
Sonuç: Kararın yukarıda yazılı nedenlerle davacı yararına BOZULMASINA, davalının temyiz itirazlarının reddine, istek olursa peşin harcın iadesine,
26.1.1989 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy