(2004 S. K. m. 67, 67/2, 67/4)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü.
Karar: Davacı, kiracısı olan davalının 1999 yılı Şubat ve Mart ayları kirası ile yine bu aylara ilişkin yakıt bedelini ödemeden ve sözleşme sonunu beklemeden kiralananı tahliye ettiğini yukarıda zikredilen kira ve yakıt giderleri ile işleyecek Nisan, Mayıs ve Haziran ayları kira alacağının tahsili amacıyla davalıya karşı icra takibinde bulunduğunu, davalının takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptaline %40 tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davacının bilgisi ve rızası dahilinde kiralananı 01.03.1999 tarihinde tahliye ettiği, davacıya borcunun bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiş; birleşen davasında da kiralanana yaptığı faydalı ve zorunlu giderler bedeli olan 350.000.000 TL. nın ödetilmesine karar verilmesini dilemiştir.
Mahkemece, davacının eda ettiğini yemin ve bilirkişi raporları kapsamları da göz önünde bulundurulmak suretiyle asıl dava yönünden 395.766.666 TL. üzerinden itirazın iptaline, takibin devamına, alacak yargılamayı gerektirdiğinden inkar tazminatı isteğinin reddine, birleşen dava yönünden de kiralanana yapılan faydalı ve zaruri giderlerin dava tarihideki değerleri olan 196.600.000 TL. nın davacıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, davacı ve davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delilerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre tarafların aşağıdaki bentlerin dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davacı kiracının, davalı kiralayan tarafından kiralanana yapılan giderler yönünden açık bir muvafakati yoktur. Ancak, davalı kiracının kendi ihtiyacı için dahi olsa, kiralanana yapmış olduğu giderlerden alıp götürülmesi mümkün olanlarla kiralananın mütemmim cüzi haline gelmiş olanları ayırmak suretiyle, mütemmim cüz haline gelmiş olan imalatlar nedeniyle kiralanana yapılan katkı değeri haksız iktisap kuralları gereği belirlenmelidir. Bu imalatlarla birlikte taşınmazın tahliye tarihinde kaça satılabileceği ve bu imalatlar olmasaydı taşınmazın kaça satılabileceği tespit edilerek bunlar birbirlerine oranlanmalı bu oran taşınmazın tahliye tarihinde satılabileceği satış bedeline uygulanarak, davalının yaptığı imalatların satış bedeline yansıma miktarı bulunmalı, bulunacak bu miktara hükmedilmelidir. Yok, eğer imalatların yapılmış olması haliyle yapılmamış olması halinde belirlenen değerler arasında bir fark olmadığının anlaşılması durumunda ise, imalatların satış bedeline etkisi olmadığı, dolayısıyla davalının bu giderlerin yapılması nedeniyle bir sebepsiz zenginleşmenin bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmelidir. Mahkemenin bu hususları göz ardı ederek, yetersiz bilirkişi raporunu esas alarak yazılı şekilde hüküm kurması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
3- İİK. nun 67/2 maddesi hükmünce icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının icra hakimliğine başvurmadan alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması yasal koşullardandır. Burada borçlunun kötü niyetli itiraz etmiş bulunması da yasal koşullardan değildir. İcra inkar tazminatı aleyhinde yapılan icra kavuşturmasına itiraz eden ve işin çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır. Bunlardan ayrı alacağın likit ve belli olması gerekir. Daha geniş bir açıklama ile borçlu tarafından alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya belirlenmek için bütün unsurlar bilinmekte veya bilinmesi gerekmekte, böylece borçlu tarafından tahkik ve tayin edilmesi mümkün nitelikte olması yeterlidir. Borçlu yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilir durumda ise, alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü zorunludur. Öte yandan, alacağın muhakkak bir belgeye bağlı olması da şart değildir. Açıklanan yasal kuralların ışığında takip konusu alacak likit ve muayyendir. Davacı, inkar tazminatı istemekte haklıdır.
4- Mahkemece, 238.000.000 TL. kira alacağına ve bunun işlemiş 27.666.666 TL. faizi yönünden bu miktardan 16.000.000 TL. teminatın tenzili ile 395.766.666 TL. üzerinden takibin devamına şeklinde karar verilmiştir. HUMK. 388/6 ve 389 maddeleri gereğince, hükmün ne olduğunun ve verilen kararla taraflara tahmil ve bahsedilen vazife ve hakların şüphe ve tereddüdü mucip olmayacak şekilde gayet sarih ve açıkça yazılması zorunludur. Mahkeme kararı, belirtilen bu yasa kurallarına açıkça aykırı olduğu gibi infaz sırasında şüphe ve tereddütler doğmasına ve sonuçta ilamın infaz edilememesi gibi bir durumun ortaya çıkmasına neden olabileceği de açıktır. Öte yandan 22.2.2000 günlü oturumda keşif ve bilirkişi masraflarının davalı yanca mahkeme veznesine yatırılması istenilmesine ve bu masrafların davalı tarafından yatırılmasına rağmen mahkemece, yargılama masraflarının hesabı yapılırken bu hususun göz ardı edilmesi de doğru değildir.
5- Dosya içindeki 12.10.1998 tarihli Apartman Genel Kurul toplantı tutanağında 1.11.1998 tarihinden itibaren yakıt giderinin 40.000.000 TL. olarak belirlenmiş olmasına ve bunun aksine sonradan alınmış başka bir karar bulunduğu iddia ve ispat olunmamamsına rağmen mahkemece, aidat miktarının 50.000.000 TL. olduğu konusunda yanlar arasında ihtilaf bulunmadığı belirtilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda birinci bentte belirtilen nedenlerle tarafların diğer temyiz itirazlarının reddine, ikinci ve üçüncü bentte belirtilen nedenlerle davacı yararına, dördüncü ve beşinci bentte belirtilen nedenle de temyiz olunan hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 23.01.2001 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy