(6570 S. K. m. 1) (818 S. K. m. 248)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, dosya incelendi gereği düşünüldü.
Karar: Davacı, 1996/425, 1996/315, 1998/420, 1998/666 esas nolu birleştirilen davalar ile, Kapıkule Gümrük Sahası giriş ihtiyaç ünitesinde bulunan 11 nolu satış mağazasının 5 yıl müddetle davalıya kiraya verdiğini, sözleşme gereğince 5 yıl kira bedelinin idarece takdir edildiğini, ancak davalı tarafından taksitlerin eksik ödendiğini belirterek, her bir taksit bedelinin ödenmeyen kısmının vade tarihinden itibaren sözleşmenin 20. maddesi gereğince, 6183 sayılı yasada belirlenen gecikme cezasıyla birlikte ödetilmesini istemiştir.
Davalı, İdarece 5 yıl kira bedelinin bir önceki yıla göre %99.5 oranında arttırıldığını, bunun ise sözleşmeye göre mümkün olamayacağını, öne sürerek davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, 5 yıl kira bedelinin yıllık 16.500.000.000 TL. olması gerektiğinden bahisle davaların kısmen kabullerine karar verilmiş; hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Taraflar arasındaki kira sözleşmesinin özel şartlar bölümünün 18. maddesinde yıllık kira parasının nasıl tesbit edilmesi gerektiği açıkça hükme bağlanmıştır. Sözleşmenin bu hükmü taraflar bağlar. Sözleşmede 1. 2. ve 3. yılların kira parasının nasıl tesbit edildiği belirtildikten sonra, 4 yıl kira bedelinin yeniden tesbit ve takdir edileceği açıklanmış, 5 yıl kira parasının ise yıl içinde yayınlanacak Devlet ihalesi genelgesin de belirlenecek yıllık kira artış oranından az olmamak üzere, idarece tesbit ve takdir edilen kira bedelinin bir önceki yıl kira bedeline ilavesi suretiyle belirleneceği açkılanmıştır. 4. yıl kira parası kesin olarak saptanmadan, 5 yıl kira parasının takdir ve tesbiti bu düzenleme karşısında mümkün değildir. Tarafların anlaşamaması nedeni ile 4. yıl kira parası Edirne 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 1996/548 esas 1997/102 karar sayılı ilamı ile yılık 10.000.000.000 TL. olarak tesbit edilmiş olduğuna göre, 5. yıl kira parasının da sözleşme hükümleri gereğince bu bedel esas alınarak saptanması gerekir. Hükme esas bilirkişi raporunda sözleşme hükümleri gözardı edilmiştir. Mahkemece bu rapor esas alınarak, 4. yıl kirası alarak saptanan kira bedeline %65 artış oranı uygulanmak suretiyle kira parasının tesbiti yerinde değildir. Mahkemece 5. yıl kira parası saptanırken, o yıl içinde Devlet İhalesi genelgesinde belirlenen yıllık kira artış oranı öncelikle saptanmalı bu orandan az olmamak üzere idarenin takdir hakkının varlığı da taraflarca karşılıklı olarak sözleşmede kabul edildiği esası benimsenmek suretiyle, idarenin tesbit yaparken sözleşmeden kaynaklanan takdir hakkın kötüye kullanıp kullanmadığı denetlenmeli, bunun kötüye kullanıldığının saptanması halinde hak ve nesafet esas alınarak olması gereken kira parası tesbit edilmeli ve bunun sonucuna uygun bir karar verilmelidir. Mahkemenin açıklanan yönlerden inceleme ve araştırma yapmadan yetersiz bilirkişi raporunu esas alarak yazılı şekilde karar vermesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Sonuç: 1. bent gereğince davacının diğer temyiz itirazlarının reddine, ikinci bentte açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün temyiz eden davacı yararına BOZULMASINA, 01.05.2000 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy