(818 S. K. m. 44, 98, 486)
Dava: Taraflar arasındaki karşılıklı tespit ve tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacılar, davalı şirkete ait benzin istasyonu içindeki restaurantın davacı Ali D. tarafından işletilmesi hususunda tarafların sözlü olarak anlaştıklarını, yazılı sözleşmenin ise davacının gösterdiği Şenay K. ile davalı arasında 5.3.1997 tarihinde 1 yıllık süre ile imzalandığını, restorandaki eşyalara karşılık 500.000.000 TL.lık, kiraya karşılık 250.000.000 TL.lık iki adet teminat senedinin imzalanıp verildiğini, tadilat, tamirat ve demirbaş alımı için 666.500.000 TL.lık harcama yapıldığını, davalı temsilcisinin baskısı sonucu Mayıs 1997 sonunda restoranı terkettiğini, davalının 500.000.000 TL.lik teminat senedini icra takibine koyduğunu öne sürerek, davalıya teminat olarak verilen her iki senetten dolayı borçlu olmadıklarının tespiti ile iptaline ve 666.500.000 TL.lik alacağın tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.
Davalı, yersiz olan davanın reddini dilemiştir.
Birleştirilen davada H.... Su Pompaları Tic.Ltd.Şti. kira sözleşmesi gereği aylık 570 DM'den ödenmeyen 5 aylık kira bedeli 618.450.000 TL. ile süre bitiminden önce tahliye nedeniyle 7 aylık kira bedeli zararı 865.830.000 TL olmak üzere toplam 1.484.280.000 TL.nin tahsilini istemiştir.
Mahkemece davacılar-karşı davalıların menfi tespit davasının reddine, davacı Ali D'in alacak davasının kısmen kabulü ile 172.000.000 TL.nin davalı-karşı davacı şirketten tahsiline, davalı-karşı davacı şirketin de davasının kabulüne karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı-karşı davalıların sair, davalı-karşı davacının tüm temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Davalıya ait taşınmazın 5.3.1997 tarihli 1.4.1997 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile dava dışı ancak davacıların gösterdiği Şenay K'e kiraya verildiği, bu kira sözleşmesini davacıların kefil olarak imzaladıkları, buna rağmen aslında davacı Ali D'in kiracı, diğer davacı Saime Ö'ün kefil olduğu dosya münderecatından anlaşıldığı gibi, taraflar arasında da ihtilafsızdır. Kiracı Ali D'in taşınmazı Mayıs 1997 sonunda tahliye ettiği anlaşılmaktadır. Kiracı tahliye ettiği tarihe kadarki kabul ettiği kira sözleşmesindeki kira bedelini ödediğini belge ibraz edip ispat edemediğinden 2 aylık kira bedelinden sorumludur. Kiracı taşınmazı kira süresi bitmeden tahliye ettiğine göre, kural olarak kira dönemi sonuna kadar kira bedellerinden sorumludur. Ancak kiralayanın da teslim aldığı ve boş olan taşınmazını nasıl olsa kira müddeti sonuna kadar kiralardan kiracı sorumludur diye boş durmaması ve taşınmazını aynı şartlarla yeniden kiraya verme çabası içinde bulunması gerekir. B.K.nun 98. maddesi delaletiyle 44. maddesi gereğince tahliyeden sonra ne kadar sürede, aynı şartlarla ve aynı kira bedeli ile kiraya verilebileceği hususu bilirkişi aracılığıyla incelenerek, hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerekir. Mahkemece bu konuda yetersiz bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
3-Davacı-karşı davalı Saime Ö, kira sözleşmesinde adi kefildir. B.K.nun 486. maddesi gereği adi kefaletten kefilin borç ile sorumlu olması, kefalet akdinden sonra borçlunun iflas etmesi veya hakkında takibat icra olunup da alacaklının hatası olmaksızın semeresiz kalması yahut borçlu aleyhinde Türkiye'de takibat icrasının imkansız hale gelmesi şartından birisinin gerçekleşmiş olması halinde mümkündür.
Bu şartların gerçekleştiği karşı davacı tarafından ispat edilememiştir. Bu davalı hakkındaki davanın reddi gerekirken, kabulü de bozmayı gerektirir.
Sonuç: Birinci bent gereğince davalı-karşı davacının tüm, davacı-karşı davalıların diğer temyiz itirazlarının reddine, ikinci ve üçüncü bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davacı-karşı davalılar yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 17.1.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy