(818 S. K. m. 64) (3821 S. K. m. 2) (743 S. K. m. 906, 907)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı, Bergama İlçesi Barbaros Mahallesinde kain 33 ada 13 parsel sayılı taşınmazın davalı partiye ait iken 2533 sayılı yasa ile hazine mülkiyetine geçtiğini, daha sonra çıkan 3821 sayılı yasa ile tekrar davalı partiye iade edildiğini, taşınmaza hazine mülkiyetinde iken 254.405.361 lira miktarında faydalı ve zaruri masraflar yapıldığını, davalı partinin bu miktar kadar sebepsiz zenginleştiğini bildirip, 254.405.361 liranın faiziyle davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, faydalı ve zaruri masraflar karşılığı 159.369.499 liranın 24.7.1995 tarihinden itibaren faiziyle tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı hukuksal nitelikçe; 16.10.1981 tarih ve 2533 sayılı Siyasi Partilerin Feshine Dair Yasa uyarınca, kapatılan siyasi partinin Hazineye intikal eden ve 19.6.1992 tarihli ve 3821 sayılı yasa ile Siyasi Partiye iade edilen taşınmaza yapılan giderimlerin Borçlar Kanunu'nun 64. maddesi hükmüne göre ödetilmesi istemine ilişkindir. 16.10.1981 tarih ve 2533 sayılı Siyasi Partilerin Feshine Dair Kanunun yürürlükten kaldırılmasına ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanunun 2. maddesinin 2. fıkrası ...kapatılan siyasi partilerin hazineye intikal eden taşınmaz malları, iade tarihindeki durumlarına veya değerlerine göre; para faizsiz olarak, hisse senetleri ise Hazineye intikal tarihindeki nominal değerlerine göre işlem görerek, siyasi partilerin açılmasına karar verildiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde geri verilir. hükmünü getirmiştir. Dava konusu taşınmazda, davacı hazineden alınıp davalı siyasi partiye tekrar geri verilen bir taşınmazdır.
Bir yasa hükmünün uygulanmasında; ilk önce o yasa metni oluşturan sözlerin ifade ettiği anlam esas alınır. Yasa metnini oluşturan sözlerin açık olmaması, birden çok anlama gelmesi, sözlerden çıkan anlamın yasanın amacına ve bütününden çıkan anlamına aykırı bulunması halinde ise, sözlerden çıkan anlam yerine, yasanın amacından ve bütününden çıkan anlama değer verilir. Yine bir olaya ilişkin uyuşmazlığın çözümünde; özel ve genel nitelikteki yasa hükümlerinin çatışması söz konusu ise özel yasa hükmüne öncelik tanınması gerektiği de kabul edilir.
Anılan yasanın 2. maddesini oluşturan sözlerin açık anlamı ise, siyasi partiye ait taşınmazın kanun hükmüyle hazineye intikalinden sonra, hazine veya onun adına kullananlarca tahrip edilmiş, üzerindeki bina ve tesisler yıkılmış, yenileri yapılmış, onarılmış ve böylece taşınmazın genel değeri düşürülmüş veya artırılmış olsa dahi her halükarda taşınmaz, iade tarihindeki hangi durumda ise o haliyle iade edilecek, hazine mülkiyetinden çıkarılmış ise iade tarihindeki değeri ödenecek şeklindedir.
Ayrıca Hazine, taşınmazların mülkiyetini özel bir yasa hükmüyle kazanıp, diğer bir özel yasa hükmüyle sonradan yitirmiş olduğundan, iyiniyetli zilyet konumundadır. İyiniyetli zilyet olarak da hazine, yasada ..iade tarihindeki durumlarına veya değerlerine göre... sözlerine yer verilmemiş olması halinde dahi, taşınmazı kullanmasından dolayı, iade ile mükellef olduğu siyasi partiye tazminat ödemiyeceği, ziyanından ve hasarından dolayı sorumlu olmıyacağı, faydalı zorunlu giderlerini ise isteyebileceği, asıl şeyle birleştirilen ve zararsız ayrılması mümkün olanları da ret edebileceği tartışmasızdır. (M.K. 906-907 ve B.K. 64. maddeleri). Öyle ise iade tarihindeki durumlarına veya değerlerine göre sözlerinin yasa metnine hazineyi korumak, hazinenin M.K. nun 906-907 ve B.K.nun 64. maddesi hükümlerinden yararlanması amacıyla veya hiçbir anlam ifade etmemek üzere gelişi güzel konulmuş sözler olduğu söylenemez. Diğer taraftan 3821 sayılı yasanın genel amacı da, 2533 sayılı yasa ile kapatılan ve tüm mal varlıklarına el konulan siyasi partilere yeniden hayatiyet vermek, mal varlıklarını iade etmek ve böylece bu siyasi partilere yapılan haksızlığı gidermektir (TBMM Tutanak Dergisi Cilt 13, 18.6.1992 günlü 85. Birleşim).
Tüm bu açıklananlar karşısında; somut olaydaki uyuşmazlığın özel yasa konumunda olan 3821 sayılı yasanın 2. maddesi metnini oluşturan sözlerden çıkan anlama değer verilerek çözümlenmesi gerektiği, bu halde de davacıların taşınmaz mal kapsamında kalan ve onun bütünleyici parçasını oluşturan giderlerine karşılık olarak, gerek M.K. 906-907 ve gerekçe B.K. 64. maddesi hükümlerinden yararlanarak bir bedel isteyemeyeceklerdir. (Y.H.G.K.nun 1997/13-106 E. ve 1997/280 K. sayılı, 2.4.1997 tarihli kararı da aynı görüştedir).
Mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken, aksi düşüncelerle yasa maddelerine yanlış anlamı verilip, yorumlanarak yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 26.10.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy