(743 S. K. m. 2)
Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı, davalı Hazine adına kayıtlı taşınmazın 49 yıl süre ile 1.1.1982 tarihli taahhüt senedine göre kullanımına tahsis edildiğini, 1998 yılı kullanım bedeli olarak 1.429.389.000 TL talep edildiğini, davalının sözleşme hükümlerine aykırı aşırı kira talebinin, taraflar arasındaki edimi imkansız hale getirdiğini ileri sürerek, 1998 yılı kira bedelinin 60.414.330 TL olarak tesbiti ile 1999, 2000 ve 2001, 2002 yılları kira bedelinin de buna göre uyarlanmasını istemiştir.
Davalı, davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece dava konusu taşınmazın 1998 yılı kira bedelinin 250.948.325 TL, 1999 yılı kira bedelinin de 414.064.736 TL. na uyarlanmasına karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar arasında, 1.11.1982 başlangıç tarihli 49 yıl süreli kira sözleşmesi düzenlenmiştir. Bu sözleşmenin 14. maddesi gereğince 5'er yıllık dilimler halinde idarece belirleneceği ve bu belirlemenin kabul edilmemesi halinde, kiracının sözleşmenin 16. maddesi ile kararlaştırıldığı üzere 2 ve onu takip eden 5'er yıllık dönemlerin ilgili komisyonca 15. maddedeki esaslara göre takdir olunacak kira bedelleri fazla görüldüğü takdirde, hak lehtarının umumi hükümlere göre yargı mercilerine başvurabileceği öngörülmüştür. Sözleşmenin 14. maddesi hükmü ile kira bedelinin ne şekilde belirleneceği, hangi kıstasların esas alınacağı kararlaştırılmıştır. Sözleşmede, davalı kiralayana kira bedelini tesbit etme yetkisi verilmiş olmakla beraber, kiralayan bu hakkı kullanırken, objektif hareket etme durumundadır. Hakkını kötüye kullanarak, fahiş bir fiyat tesbit etmesi halinde, hakim bu belirlemeye müdahale eder. Bu itibarla dava, bir uyarlama davası değil, sözleşmedeki hükümlerin ve sözleşme ile kiralanana tanınan hakkın kötüye kullanılıp kullanılmadığının tespitine yönelik bir davadır. O halde mahkemece davalı kiralananın 1998 yılı için talep ettiği kira miktarının hangi kıstaslar esas alınarak belirlendiği, bu belirlemenin objektif olup olmadığı, uzman bilirkişiler aracılığı ile saptanarak ona göre hüküm kurulması gerekir. Mahkemece, bu yön gözetilmeksizin, davanın uyarlama davası olduğu düşünülerek, o yolda inceleme yapan bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
2- İdarece takdir edilip belirlenmiş bir kira parası olmadığı halde, 1999 yılı kirası hakkında da karar verilmiş olması da usul ve yasaya aykırıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, 11.10.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy