(6570 S. K. geç. m. 5)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü :
Karar: Davacı, taraflar arasında 1.1.1986 başlangıç tarihli kira sözleşmesinin 6570 sayılı yasaya 3917 sayılı yasa ile eklenen 5. maddeye göre başlangıç tarihinin 1.4.1994 tarihi olduğunu, ihtar üzerine davalının 1.4.1994-31.3.1995 kira dönemini yıllık 46.080.276 Tl kabul ederek ödemesine karşın 1.4.1995-31.3.1996 kira dönemini yılık 85.248.516 Tl. yerine yıllık 46.080.276 Tl. ödediği için aradaki farkın dava yolu ile tahsiline gidildiğini, bu kezde 3917 sayılı yasanın 5. maddesinin 6. bendine göre bir önceki kira dönemindeki aylık kira tutarına TFE deki artış oranına göre ödeme yapılması için her yıl ihtarname gönderildiği halde noksan ödemeleri olduğunu ileri sürerek 37.324.664 Tl.nin 1.4.1996 tarihinden 86.013.000 Tl.nin 1.4.1997 tarihinden, 229.848.600 Tl.nin 1.4.1998 tarihinden 453.546.760 TL.nin ise 1.4.1999 tarihinden itibaren yasal faizleri ile Ceman 806.733.024 Tl.nin tahsilini istemiştir.
Davalı, noterden ihtarname çekilerek o kira dönemi için faki ve fahiş kira artışı istenemeyeceğini, geçmiş kira dönemlerinin hiç birinde kira kabul edilmediği gibi, kira tespit davası da açılmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, kısmen kabul, kısmen redde karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delilerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Taraflar arasındaki 1.1.1986 başlangıç tarihi kira sözleşmesi, 3917 sayılı yasanın 7. maddesi ile 6570 sayılı yasaya eklenen geçici madde 5.e göre 31.3.1994 tarihinde sona ermiş olmasına karşın aralarında yazılı sözleşme olmasa da aynı yasa uyarınca 1.4.1994-31.3.1995 dönemi için yıllık kira 46.080.276 Tl. üzerinden sözleşmenin oluştuğu uyuşmazlık konusu değildir.
Bundan sonraki kira bedelinin nasıl oluşacağı, aynı maddenin 6. fıkrasında gösterilmiş arttırılacak kiranın yılda bir defa devlet İstatistik Enstitüsü Tüketici fiyat endeksindeki artış oranından az olamayacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre davacı kurum, Yargıtayca onanarak kesinleşen mahkeme kararı ile 1.4.1995-31.3.1996 dönemi için 85.248.516 Tl. olması gereken kiradan, eksik ödeneni tahsil ettiği anlaşılmıştır.
Hemen belirtmek gerekir ki, davacı kurum her yıl kiranın arttırılması ile ilgili olarak kira dönemi öncesi davalıya ihtarname keşide ettiğine göre davayı her yıl için ayrı ayrı açması yerine dört kira dönemini aynı davada bir arada istemesini engelleyen bir hukuk kuralı bulunmamaktadır.
Bilirkişi raporu alternatifli hazırlanmıştır. Rapor Yargıtay ve taraf denetimine uygun olarak hazırlanmıştır. Ne var ki hukuki sorunlar hakkında da görüş bildirmiştir. Bilirkişi maddi vakalar hakkında görüşünü bildirir, hukuki sorunlar hakkında görüş bildiremez. Aksi takdirde hakimin yerine bilirkişi konulmuş olur. Dava konusu edilen dönemlere ilişkin kira farkı raporda yıllarına göre gösterilmiş ve toplam kira farkı olarak da 439.316.368 Tl. hesaplanmıştır. Mahkemece dava konusu edilen yıllar kira dönem farkının kabulüne karar verilmesi gerekirken, hukuki değerlendirmede yanılgıya düşülerek sadece son yıl kira dönemi farkının tahsiline karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda ( 1 ) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalının tüm temyiz itirazlarının reddine, ( 2 ) numaralı bentte açıklanan nedenle temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 9.11.2001 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy