(818 S. K. m. 44, 62, 98, 266) (6570 S. K. geç. m. 7)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı, 1.4.2001 tarihinde sona erecek kira sözleşmesinde, davalının mecuru erken tahliye ettiğini, mecurda hor kullanmadan doğan hasar olduğunu belirterek, dönem sonuna kadar olan kira bedeli 2.000.000.000 TL apartman aidatı ve doğalgaz bedeli 297.680.000 TL hor kullanma tazminatı 900.000.000 TL.nin faizi ile tahsilini istemiştir.
Davalı, mecuru tahliye edeceğini kiralayana bildirdiğini, anahtarı almaktan imtina etmesi nedeniyle tevdi mahalline teslim ettiğini, mecuru hor kullanmadığını, aldığı halden daha iyi olarak teslim ettiğini savunarak davanın reddini istemiş, karşılık davasında ise 350.000.000 TL depozite bedeli ile fazla ödediği 962.500.000 TL kiranın istirdadına karar verilmesini istemiştir.
Davacı hakkında açılan karşı davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, asıl davada 500.000.000 TL kira bedeli, 315.000.000 TL hor kullanma tazminatı 35.000.000 TL aidat borcu ve 81.100.000 TL doğalgaz bedeli olmak üzere toplam 951.100.000 TL.nın dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan tahsiline, karşılık davada 350.000.000 TL depozito bedelinin yasal faizi ile karşılık davalıdan tahsiline karar verilmiş; hüküm, her iki tarafça temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı ( karşılık davalı ) ile davalının ( karşılık davacı ) aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Taraflar arasında yapılan 1.4.1999 başlangıç tarihli ve iki yıl süreli kira sözleşmesinde ilk yıl kirasının 250.000.000 TL, 1.4.2000 tarihinde başlayan ikinci yıl kirasının 425.000.000 TL olarak kararlaştırıldığı, sözleşme süresinin 31.3.2001 tarihinde bitmesine karşılık, kiracının 30.10.2000 tarihinde mecuru boşaltıp, anahtarı 30.11.2000 tarihinde mahkemece belirlenen tevdi mahalline teslim ettiği, buna ilişkin 6.12.2000 tarihinde kiralayana tebligat yapıldığı toplanan deliller ve dosya içeriği ile sabittir.
Kural olarak, kiracı mecuru sözleşme süresi bitmeden önce tahliye etse dahi kira dönemi sonuna kadar olan kira bedelinden sorumludur. Ancak BK.nun 98. maddesi yollaması ile BK. 44. maddesi gereğince de kiralayan zararın artmasına neden olmuşsa bunun sonuçlarına da katlanmalıdır. Diğer bir deyişle kiralayan mecurun erken tahliyesi üzerine, yeniden kiraya verebilmek için gereken çabayı göstermelidir. Davalı kiracı mecuru sözleşme süresi bitmeden önce tahliye etmiş anahtarı bıraktığı tevdi mahallince kiralayana 6.12.2000 tarihinde tebligat yapılmıştır. Öyleyse kiracı 6.12.2000 tarihine kadar olan kira bedelinden sorumludur. Buna ilaveten yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda mecurun tahliyeden sonra aynı koşullarla iki aylık sürede kiraya verilebileceği saptandığına göre kiralayanın 6.2.2001 tarihine kadar olan kira bedelini apartman aidatını ve doğalgaz giderini davalıdan isteyebileceğinin kabulü gerekir.
Ne varki 18.2.2000 tarihinde yürürlüğe giren 4531 sayılı yasa gereğince 18.2.2000 tarihinden sonra yenilenen kira sözleşmelerinde kira artış oranı % 25 ile sınırlandırılmıştır. Buna göre kiracının 1.4.2000 tarihinden sonraki dönem için ödemesi gereken aylık kira 312.500.000 TL.dır. Bu yasal düzenlemeye rağmen kiracı aylık 400.000.000 TL üzerinden ödeme yapmıştır. BK.nun 62. maddesi gereğince kiracı fazla ödediği bu kira farkının istirdadını isteyemez, kiralayan da ödenmeyen aylar kirasının ancak 312.500.000 TL üzerinden talep edebilir. Davacı asıl dava ve birleşen davada Kasım, Aralık 2000 ve Ocak, Şubat, Mart 2001 aylarına ait kira, apartman aidatı, doğalgaz giderini istemesine karşılık taleple bağlı kalındığı gerekçesi ile Kasım, Aralık 2000 ayları kirası ile apartman aidatı ve doğalgaz giderine hükmedilip, 6.2.2001 tarihine kadarki kira ve diğer taleplerin reddedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
3-Davacı hor kullanmadan doğan zararında tazmini istemiştir. Kira sözleşmesinde mecurun kusursuz olarak kiracıya teslim edildiği yazılıdır. Kiracı sözleşme ve BK.nun 266. maddesi gereği mecuru nasıl teslim almışsa tahliye esnasında da öyle teslim etmekle yükümlüdür. Yaptırılan delil tespiti keşif ve bilirkişi incelemesinden parke cilalarının silinmiş olduğu anlaşılmıştır. Bilirkişice silinen parke cilalarının tahliyeden sonra yeniden cilası yapılmadığı, bu nedenle yapılmayan masrafın istenemeyeceği belirtilmiş, mahkemece de bu düşünce benimsenerek parke cilasının yapılmasına ilişkin masraf kalemi reddedilmiştir. Oysa kiracı sözleşme gereği parkeleri cilalı olarak teslim yükümlülüğünde olduğuna göre gereken masrafı kiralayana ödemelidir. Mecurun parkelerinin cilasız olarak yeniden kiraya verilmesi kiracıyı bu yükümlülükten kurtarmaz. Mahkemenin aksi düşünce ile bu alacak kalemini reddi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
4-Mahkemece davacı lehine hükmedilen alacak kalemleri 315.000.000 TL hor kullanma, 500.000.000 TL kira, 3.500.000 aidat, 81.100.000 TL doğalgaz toplamı 931.100.000 TL olmasına karşılık 951.000.000 TL.nın tahsiline hükmedilmesi usul ve yasaya aykırıdır.
5-Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi için gerekli masrafın taraflarca ortaklaşa yatırılmasına karar verildiği ve masrafın yarısı davalı ( karşılık davacı ) tarafça yatırıldığı halde tamamının davacı tarafça yatırılmış gibi hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: ( 1 ) nolu bentte gösterilen nedenlerle tarafların sair temyiz itirazlarının reddine, temyiz olunan hükmün ( 2 ) ve ( 3 ) nolu bentte gösterilen nedenlerle davacı lehine, ( 4 ) ve ( 5 ) nolu bentte gösterilen nedenlerle davalı lehine BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 24.04.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy