(818 S. K. m. 125, 126)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu düşünüldü:
Karar: Davacı, davalı şirketin ihale ile üstlendiği, K... Barajı ve Hes Tesisleri İnşaatı ikmali işinin yürütülmesi konusunda, 8.8.1988 tarihinde bir adi şirket sözleşmesi düzenlediklerini, sözleşmenin 5.maddesi gereğince tarafların şahsi makine ve teçhizatlarını da yapılacak işe hasretmeleri ve iş bitiminde şahsi makine ve teçhizatların geri alınmasının kararlaştırıldığını, ayrıca bunların kullanılması sebebiyle tespit edilen bir kira bedelinin de sahibine ödenmesine dair hüküm bulunduğunu, malzemelerin şantiyeye getirilip işe başlanmasından sonra, 5.10.1988 tarihli ihbarname ile davalının haksız olarak feshi ihbarda bulunduğunu, bunun üzerine, davalıdan şahsi makine, malzeme ve teçhizatın iadesinin istenmesine rağmen, sonuç alınamadığını ileri sürerek, ekli listedeki makine, malzeme ve teçhizatın aynen iadesi, mümkün olmazsa, dava tarihindeki rayiç bedellerinin tahsili ile, 11.12.1990 tarihinden dava tarihine kadar, makinelerin kullanılması sebebiyle belirlenecek ecrimisil bedeli olarak şimdilik 50.000.000 TL. nin tahsilini istemiştir.
Davalı, zamanaşımı itirazı ile birlikte, taraflar arasındaki sözleşmenin ortaklık değil, müşavirlik sözleşmesi olduğunu, tek taraflı fesih haklarına dayanarak sözleşmeyi feshettiklerini, makine ve teçhizatların alınması için davalıya bildirimde bulunduklarını, davacıya ait malzemeleri kullanmadıklarını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, taraflar arasında adi ortaklık sözleşmesi olup, sözleşmenin sona erme ve davacı alacağının muacceliyet tarihi olan 6.10.1998 tarihi ile davanın açıldığı 26.9.1994 tarihi arasında 5 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiğinden bahisle davanın reddine karar verilmiş, davacının temyizi üzerine hüküm Dairemizin 8.4.1999 tarih ve 2106/2490 esas-karar sayılı ilamı ile onanmış ise de, davacının karar düzeltme talebi üzerine yapılan inceleme de 27.5.1999 tarih ve 3992/4315 esas-karar sayılı ilamı ile "Dava adi ortaklıktan kaynaklanan bir dava olmayıp, ortaklığa kiralanan makinelerin iadesi istemine ilişkindir. Dava ortaklıktan kaynaklanmadığı gibi, kira parasının tahsiline ilişkin de olmadığından olaya BK.126. maddesi gereği 5 yıllık zamanaşımı değil, BK.125.maddesi gereği 10 yıllık zamanaşımı uygulanması gerekir. Süresi içinde dava açıldığından işin esası incelenerek , sonucuna göre bir karar verilmelidir" denilerek bozulmuştur.
Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama sonunda; davacıya ait olup, davalı da kalan ve iade edilmeyen, iade edilmesi de mümkün olmayan makine ve teçhizat bedeli olarak 1.177.929.599 TL.nin dava tarihinden itibaren değişen oranlarda, banka reeskont faizi ile tahsiline, asıl ve ek davadaki, ecrimisil taleplerinin ise; Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda, davalı yararına oluşan usulü kazanılmış hak gözetilerek ve makine ve teçhizatların dava tarihi itibariyle bedeline hükmedildiğinden, davacının geriye doğru ecrimisil talebi yerinde görülmediğinden reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Davacıya ait makine ve teçhizatların, davalı tarafından kullanıldığı ve bunun karşılığında her hangi bir bedel ödenmediği dosya kapsamından anlaşıldığı gibi taraflar arasında ihtilafsızdır.
Davacı, davasında bunların aynen iadesi olmadığı taktirde dava tarihindeki bedelleri ile kullanılmasından dolayı ecrimisil de talep etmiştir.İlk dava, zamanaşımı nedeniyle reddedilmiş, temyiz üzerine Dairemizce onanan bu karar tashihi karar safhasında ".. Dava adi ortaklıktan kaynaklanan bir dava olmayıp ortaklığa kiralanan makinelerin iadesi istemine ilişkindir. Dava ortaklıktan kaynaklanmadığı gibi kira parasının tahsiline ilişkin de olmadığından olaya BK.126.maddesi gereği beş yıllık zamanaşımının değil BK.125.maddesi uyarınca on yıllık zamanaşımının uygulanması gerekir..." denilerek bozulmuştur. Böylece kira alacağına ilişkin davada zamanaşımının BK.126.maddesi gereği beş yıl olduğu vurgulanmıştır. Davacının istemleri arasında kira alacağı da olmasına rağmen bozma kararında kira parasının tahsiline ilişkin istemin olmadığından söz edilmesi, tartışmasız ve açık maddi hataya dayalı olup, bozma kararına uyulması hukuki sonuç doğurmaz. Dolayısıyla usuli kazanılmış hak oluşturmaz. Dava makine ve teçhizatların 11.12.1990 tarihinden dava tarihi 21.9.1994 tarihine kadar olan kira parasını içerdiğine davaya konu makine ve teçhizatların dava tarihindeki bedellerinin tahsiline de karar verildiğine göre istenen dönemle ilgili olarak bir ecrimisil ödenmesi gerekir. Mahkemece, bilirkişilerce belirlenen ecrimisil miktarının davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan gerekçelerle, temyiz olunan hükmün davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 7.5.2002 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy