(818 S. K. m. 161)
Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatı tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde taraflardan gelen olmadığından incelemenin evraklar üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra karar için güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacılar, davalı ile birlikte, İncirliova'da ekmek ve unlu mamuller adi ortaklığını kurduklarını; düzenledikleri 16.7.1998 tarihli ortaklık sözleşmesinin 7 ve 8. maddesine göre, ortaklığın faaliyet alanına giren konuda, ortakların, ortaklık harici ayrıca faaliyet gösteremeyeceğinin ve aksine hareket edenlerin cezai şart ödemek zorunda olduklarının kararlaştırıldığını, buna rağmen davalının ortaklık dışında fırın işlettiğini ileri sürerek, davalıya ait fırının kapatılmasına, her bir ortak için ayrı ayrı 500.000.000TL. cezai şarta hükmedilmesini ve davalı elindeki 80 adet ekmek kasası ile 30Kg ekmek poşetinin ortaklığa teslimine karar verilmesini istemişlerdir.
Davalı, ortaklıktan ayrı fırın açmasına davacıların neden olduğunu, davacıların bir zararı veya kazanç kaybı olmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, adi ortaklık sözleşmesinin 7.maddesi gereğince her bir ortak için ayrı ayrı 100.000.000TL. cezai şartın davalıdan tahsiline, fazlaya dair talep ve davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Taraflar arasında düzenlenen 16.7.1998 tarihli adi ortaklık sözleşmesinin 7. maddesinde, ortaklardan birinin, ortaklığa dahil fırından ayrı bir fırın açarak çalıştırması yasaklanmış olup, davalının ortaklık harici fırın açarak işlettiği tarafların kabulündedir. Taraflar sözleşme ile ceza koşulu tutarını serbestçe tespit ve tayin edebilirler. Ne var ki, hakim BK.161/son maddesi gereği fahiş gördüğü cezaları tenkis ile mükelleftir. Bu yön hakim tarafından doğrudan gözetilmelidir.
Ceza koşulunun fahiş olup olmadığı; tarafların iktisadi durumu, özel olarak borçlunun ödeme kabiliyeti ile beraber borcunu (edimini) yerine getirmemiş olması dolayısıyla sağladığı menfaat, borçlunun kusur derecesi dikkate alınarak tayin edilmeli ve hüküm altına alınacak ceza miktarı, hak, adalet ve nesafet kurallarına uygun olarak tespit edilmelidir. Mahkemece açıklanan kurallar ışığında, cezai şartın indirilip indirilmeyeceği yönlerinde durulup tartışılmadan ve karar yerinde açıklanmadan hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: 1.bentte açıklanan nedenlerle davalının sair temyiz itirazlarının reddine, 2.bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın dayalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 11.06.2002 gününde oybirliği ile karar verildi
Full & Egal Universal Law Academy