(1086 S. K. m. 445)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı G. Eğitim Hizm. A.Ş. tarafından duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı vekili avukat M. Toker ile davacı vekili avukat O. Mekiş'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanılmış ve hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra karar için başka güne bırakılmıştı. Bu kez temyiz dilekçesinin süresinde olduğu saptanarak dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacılar, davalılardan Özel A. Ltd. Şti.ne taşınmazlarını özel okul olarak kullanması için 1988 yılında kiraya verdiklerini, aynı yeri daha sonra diğer davalı G. Eğitim Hizmetleri A.Ş.nin işlettiğini, taşınmazlarının tahliyesinden sonra her iki davalıya karşı hor kullanma ve kira tazminatı yönünden dava açtıklarını, davalılardan G. Eğitim Hizmetleri A.Ş.nin kendisinin anılan yerin kiracısı olmadığını, bu yerdeki faaliyetini diğer davalının kuruculuğunda sürdürdüğünü savunarak husumet itirazında bulunduğunu, yargılama sırasında mahkemece bu hususun Milli Eğitim Bakanlığından sorulduğunu, Milli Eğitim Bakanlığının cevabi yazısının davalının savunmasını doğruladığını, neticede davalılardan G. Eğitim Hizmetleri A.Ş. hakkındaki davanın husumet nedeniyle reddedildiğini, diğer davalı Özel A. Ltd. Şti. hakkındaki davanın kısmen kabul edildiğini, kesinleşen kararı Özel A. Ltd. Şti.ne karşı icra takibine koyduklarını, bu kez Milli Eğitim Bakanlığının icra dosyasına verdiği cevabında anılan özel okulun davalılardan Özel A. Ltd. Şti. tarafından diğer davalı G. Hizmetleri A.Ş.ne devredildiğinin belirtildiğini, belirtilen bu durum karşısında zarardan davalı G. Eğitim Hizmetleri A.Ş.nin de sorumlu olmasının gerektiğini ileri sürerek yargılamanın iadesi yolu ile ilk dava dilekçelerinde belirttikleri zararlarının davalılardan G. Eğitim Hizmetleri A.Ş.den de tahsiline karar verilmesini istemişlerdir.
Davalılardan G. Eğitim Hizmetleri A.Ş. HUMK 445. vd. maddelerinde aranan yargılamanın iadesi şartlarının oluşmadığını savunarak davanın reddini dilemiş, diğer davalı oturumlara katılıp, savunmada bulunmamıştır.
Mahkemece, ilk davanın yargılama sırasında Milli Eğitim Bakanlığının mahkemeye yazmış bulunduğu 3.6.1996 tarihli yazı ile icra dosyasına yazdığı 27.12.2001 günlü yazının birbiriyle çelişki içinde bulunduğu, sonradan gönderilen yazıya göre anılan okulun davalılardan G. Eğitim Hizmetleri A.Ş. tarafından 8.7.1996 tarihinde devralındığını gerekçe gösterilmek ve kesinleşen dosyadaki bilirkişi raporu ve diğer delillerde esas alınmak suretiyle ilk kararda hüküm altına alınan toplam 4.295.000.000 TL zararın diğer davalı ile birlikte davalılardan G. Eğitim Hizmetleri A.Ş.den de tahsiline karar verilmiş; hüküm, davalılardan G. Eğitim Hizmetleri A.Ş. tarafından temyiz edilmiştir.
Davacılar, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün Ankara 5. İcra Müdürlüğüne gönderdiği 27.12.2001 tarihli yazısındaki Özel A. İlköğretim Okulu ve Lisesinin 8.7.1996 tarihli valilik onayı ile Özel G. Hizmetleri A.Ş.ne devredildiğine ilişkin yazısına dayanarak yargılamanın iadesi talebinde bulunmuştur. HUMK. nun 445. vd. maddeleri hükmünce mahkemece, öncelikle genel dava şartları ile birlikte yargılamanın iadesi davasının şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin resen incelenmesi, bu şartlardan birinin gerçekleşmediğinin anlaşılması durumunda işin esasına girmeden davanın reddine karar verilmesi gerekir. Az yukarıda değinilen Milli Eğitim Bakanlığı yazısında Özel A. İlköğretim Okulu ve Lisesinin 8.7.1996 tarihli valilik onayı ile Özel G. Eğitim Hizmetleri A.Ş.ne devredildiği belirtilmesine rağmen yargılamanın iadesine konu davanın 9.1.1996 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. Öte yandan davalı kiracı Özel A. Ltd. Şti.nin kiralananı 1.4.1994 tarihinde fiilen tahliye ettiği davacıların da kabulündedir. Her dava, davanın açıldığı tarihteki şartlara göre değerlendirilir.
Davacıların, davalılara karşı 9.1.1996 tarihinde ilk davalarını açtıktan sonra 8.7.1996 tarihinde Özel A. İlköğretim Okulunun ve Lisesinin devrine valiliğin izin vermiş olması, davacılara yargılamanın yenilenmesini isteme hakkı vermez. Yargılamanın yenilenmesi olağan üstü bir kanun yolu olup, kıyas yolu ile de olsa HUMK. 445. maddesinde öngörülen bu sebepler genişletilemez. O nedenle davacılar, ilk davalarını açtıktan ve bu davanın açılmasından sonraki tarihte ortaya çıkan bir sebebe dayanarak talepte bulunamazlar. Bu durumda mahkemece, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir. Öte yandan davacılar vekili, yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunurken ilk davanın davacılardan Kadriye, Taner ve Güler A'ın kendisini azlettiklerini bildirip, azilnamelerini de dilekçesine eklemiştir. Adı geçen davacılar yönünden herhangi bir talep olmamasına rağmen bu davacılar yönünden de davanın kabul edilmiş olması, kabul şekli bakımından usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı G. Eğitim Hizmetleri A.Ş. yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 275.000.000 lira duruşma avukatlık parasının davacılardan alınarak davalı G. Eğitim Hizmetlerine ödenmesine, 18.03.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy