(818 S. K. m. 96, 182, 183)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı, davalılardan satın aldığı ve bedelini ödediği 40.000 kg samanın 14.000 kg'lık kısmının teslim edilmediğini, 26.000 kg kısmının ise ayıplı olup, hayvan yemi olma özelliğinin bulunmadığım, belirterek toplam 3.355.300.000.-TL'nin davalılardan yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davacının talimatı üzerine samanları 3. kişilere gönderip teslim ettiğini savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, sözleşmede samanların 30 Ekim 2000 tarihine kadar vagonlarda teslim edileceğinin kararlaştırıldığı, davalının samanları vagonlara yüklediği, bu aşamadan sonra BK. 183. maddesi gereğince oluşacak hasarların davacı alıcıya ait olacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafça temyiz edilmiştir.
1-) Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının, davalı M'ye yönelik temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-) Davacı ile davalılardan R. arasında yapılan satış sözleşmesi ile davalının, davacıya kg/47.000.-TL'den saman sattığı, satış bedeli olan 1.850.000.000.-TL'nin nakit ve çek vermek suretiyle ödendiği, samanın alıcıya vagonlarda tesliminin kararlaştırıldığı, 20 Ekim 2000 tarihine kadar 3 vagonluk samanın, kalanın ise 30 Ekim 2000 tarihine kadar teslim edilmesi ve sözleşmeye aykırı hareket edenin % 50 cezai şart ödemesinin kabul edildiği 18.11.2000 tarihli sözleşme içeriğinden anlaşılmaktadır.
Taraflar arasında samanların tamamının teslim edilip edilmediği, teslim edilen samanlardaki çürümenin vagona yüklendikten sonra meydana gelip gelmediği konularında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Yanlar arasında menkul satımı konusunda sözleşme ilişkisi vardır. BK. 182. maddesi gereğince davalı satıcı, satılanı teslimi ve mülkiyeti geçirme yükümlülüğündedir. Bu bağlamda samanların tamamının, alıcıya teslim ettiğini davalı satıcı kanıtlamalıdır. Somut olayda davalı-satıcı sözleşmede belirtilen samanların tamamını, davacı-alıcının istek ve talimatı üzerine dava dışı K. ile 3. kişilere gönderdiğini, teslim edilmeyen saman kalmadığını savunmuştur. Davacı-alıcı ise delil listesine eklediği K. adına gönderilen üç adet TCDD küçük hız taşıma bölgesindeki samanları teslim aldığını kabul etmektedir. Bu belgelerdeki samanların toplam miktarı 26.400 kg'dır davalı, davacının teslim edilmediği iddia ettiği bakiye samanların davacının talimatı üzerine 3. kişilere gönderildiğine ilişkin savunmasını yasal delillerle kanıtlamalıdır. Davalı isticvap edildiği 04.06.2001 tarihli duruşmada samanların gönderildiği 3. kişilerin isimleri ile saman miktarlarını gösteren liste ibraz etmişse de bu belgeler alıcının imzasını içermediğinden teslimi kanıtlayan yasal delil olarak kabul edilemez. Bu durumda davacının teslim edilmediğini belirttiği eksik samandan davalı-satıcı sorumlu olduğu halde samanların tamamı teslim edildiği kabul edilerek karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
3- Davacı alıcı, teslim edilen samanların çürüme olması nedeniyle hayvan beslenmesinde kullanılma özelliğini kaybettiğini iddia etmiştir. Yaptırılan delil tespiti sonrası alınan 02.11.2000 tarihli bilirkişi raporunda samanların nemli ve ıslak olarak torbalanmış olduğu, küflenip çürümeye yüz tuttuğu, hayvan yemi olma özelliğini kaybettiği tespit edilmiştir.
Mahkemece BK. 183. maddesi gereğince menkul satımında hasarın akdin yapılması ile alıcıya geçeceği, satıcının malın vagona tesliminden sonra sorumluluğunun bulunmadığı, samanlarda meydana gelen çürümenin teslimden önce meydana geldiğini, ispat yükünün davacı alıcıda olduğu, davacının samanların vagona tesliminden önce hasarlı olduğunu kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.
Mahkemenin satış akdinin yapılması ile hasarın alıcıya intikal edeceği, somut uyuşmazlıkta samanların vagonlara teslim edilinceye kadar oluşacak hasardan satıcının sorumlu olacağına ilişkin kabulü ilke olarak doğrudur. Ne var ki, satıcı samanları vagonlara ayıpsız ve hasarsız olarak teslim ettiğini, samanların çürümesi ve hayvan yemi olma özelliğini kaybetmesinin vagona yüklendikten sonra oluştuğunu kanıtlamalıdır. Mahkemenin samanlardaki çürümenin vagona teslimden önce meydana geldiğini ispat yükümlülüğünün davacıda olduğunun kabulü doğru değildir.
Öte yandan bilirkişi raporunda samanların ıslak ve nemli olarak torbalandığı, torba ağızlarındaki samanların kuru ancak torba boşaltıldığında alt kısımlardaki samanların nemli ve ıslak olup çürümeye yüz tuttuğu belirlenmiştir. BK. 96. maddesi gereğince alacaklı hakkını kısmen veya tamamen istifa edemediği takdirde borçlu kendisine hiçbir kusurun isnat edilemeyeceğini ispat etmedikçe bundan mütevellit zararı tazminle mecburdur. Satıcı hafif veya ağır, doğrudan ve dolaylı kusur ile zararın meydana gelmesine neden olmuşsa hasar alıcıya geçmez. Bilirkişi samanların nemli ve ıslak olarak torbalandığını belirlediğine göre bundan dolayı oluşacak çürümeden davalı-satıcı sorumludur. (Turgut Uygur. Borçlar Kanunu, Cilt 4, sayfa 4539)
Yukarıda yapılan açıklamalar gözetildiğinde, samanların çürümesinden ve eksik teslim edilmesinden davalı sorumlu olduğunu göre davacının dava dilekçesindeki alacak kalemleri incelenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken davanın reddi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Sonuç: Davacının M.'ye yönelik temyiz itirazlarının ( 1 ) nolu bentte gösterilen nedenle reddine, 2 ve 3 nolu bentte gösterilen nedenle hükmün temyiz eden davacı lehine BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 05.07.2004 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy