(2918 S. K. m. 20/d) (2004 S. K. m. 67)
Dava: Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraflar avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşuldu düşünüldü:
Karar: Davacı, davalının, Tarım Kredi Kooperatifinden satın aldığı traktörün borcunu ödeyemeyince traktörü kendisine sattığını, satış bedeli olarak 4000 DM ödediğini, ayrıca kalan taksitleri de Kooperatife ödemeyi üstlendiğini, edimlerini yerine getirdiğini ancak son taksidi ödeyememesi nedeniyle Kooperatif tarafından asıl borçlu hakkında başlatılan takip sonunda traktörün haczedilerek elinden alındığını, davalının da borcu ödeyerek traktörü teslim aldığını, bu durumda davalıya ödediği 4000 DM ile davalı adına Kooperatife ödediği taksitlerin sebepsiz zenginleşme kuralları gereğince iade edilmesinin gerektiğini ileri sürerek, alacağının tahsili için başlatmış olduğu icra takibine yapılan itirazın iptaline, % 40 inkar tazminatının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, 1995 yılında Tarım Kredi Kooperatifinden satın almış olduğu traktör ve ekipmanlarını 1996 yılında davalıya sattığını, ancak davacının ödemeyi kabul etmesine rağmen 4000 DM ödemediğini, Kooperatif taksitlerini de zamanında ödemediğinden yüksek faizlerle borcu kendisinin ödemek zorunda kaldığını savunarak davanın reddini dilemiş, birleştirilen davada da 4,5 yıl traktörü kullanamaması nedeniyle uğradığı kazanç kaybı, davacının başkalarına verdiği ekipmanların değeri, icraya ödemiş olduğu paralar ve traktördeki hor kullanma nedenleriyle toplam 3.896.500.000 TL tazminatın tahsilini talep etmiştir.
Mahkemece, davacının davalıya 4000 DM ödediğini ispat edemediği gerekçesiyle asıl davanın reddine, davalı-karşı davacının malik ve zilyet olduğu traktör ile ilgili yaptığı masrafları isteyemeyeceği gerekçesiyle de birleştirilen davanın reddine karar verilmiş, hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir.
1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre tarafların aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davacının temyiz itirazlarının incelenmesinde;
Taraflar arasında haricen düzenlenen araç satım sözleşmesi, Karayolları Trafik Kanununun 20/d maddesi gereğince resmi biçimde düzenlenmediğinden geçersizdir. Geçersiz sözleşme ile taraflar aldıklarını aynı anda ve karşılıklı olarak sebepsiz iktisap kurallarına göre birbirlerine iade ile yükümlüdürler. Dosyada mevcut olan belgelere göre davacının davalı adına Kooperatife 31.10.1997 tarihinde 350.000.000 TL, 20.5.1998 tarihinde de 670.000.000 TL olmak üzere toplam 1.020.000.000 TL ödemede bulunduğu sabit olup, traktörün zilyetliğinin de davalıya geçtiği uyuşmazlık konusu olmadığına göre davacı geçersiz sözleşme nedeniyle ödemiş olduğu bu miktarın kendisine iadesini talep edebilir. Mahkemece açıklanan husus gözardı edilerek yazılı şekilde asıl davanın tümüyle reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
3- Davalı-karşı davacının temyiz itirazlarının incelenmesinde;
Davalı-karşı davacı, davacının traktöre ait ekipmanları elinden çıkardığını, bu nedenle bunları teslim alamadığını belirterek, ekipmanların değeri olan 850.000.000 TL.'nın ve ayrıca traktörün hor kullanılması nedeniyle de 900.000.000 TL tazminatın ödetilmesini de istemiş olup, mahkemece bu konuda gerekli araştırma ve inceleme yapılarak davacıya ekipmanların teslim edilip edilmediği, teslim edilmişse davalıya iade edilip edilmediği, öte yandan traktörde hor kullanma bulunup bulunmadığı tesbit edilerek sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, iddiaların sübutu halinde davacının bunlardan sorumlu tutulması gerektiği gözardı edilerek birleştirilen davanın da tümüyle reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
Sonuç: Yukarda 1. bentte açıklanan nedenlerle tarafların diğer temyiz itirazlarının reddine, temyiz edilen hükmün 2. bent gereğince davacı, 3. bent gereğince ise davalı-karşı davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 19.09.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy