(3533 S. K. m. 1) (1086 S. K. m. 8)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacı, kendisine ait sahada enerji nakil hattı nedeniyle davalıya 49 yıllığına tanınan izin-irtifak hakkı sözleşmesine istinaden 2001 ve 2002 yılı izin-irtifak bedelinin tahsilini talep etmiştir.
Mahkemece, hakem sıfatıyla bakılan davada, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-) Kural olarak 3533 sayılı Yasa hükümlerine göre verilen hakem kararları itirazı kabil olup, itirazı üzerine verilen kararlarda kesindir. Ancak hakemin yetki aşımı suretiyle görevi dışında vermiş olduğu kararlar temyiz edilebilir. Somut uyuşmazlıkta böyle bir yetki aşımı olup olmadığının irdelenmesi gerekir.
3533 sayılı Mecburi Tahkim Kanunu 1. maddesi gereğince, umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar 3533 sayılı Mecburi Tahkim Kanunu da yazılı tahkim usulüne göre halledilir. Bir uyuşmazlığa 3533 sayılı yasa hükümlerine göre bakılabilmesi için davanın her iki tarafının da yasanın 1. maddesinde sayılan kamu kurumundan olması gerekir. Taraflardan birisi yasada belirtilen kamu kuruluşu değilse davaya mecburi hakemde bakılamaz. Davacı Orman Bakanlığının 3533 sayılı yasada belirtilen kamu kurumu olduğu konusunda duraksama yoktur. Davalı TEİAŞ Genel Müdürlüğü'nün statüsüne gelince; Kamu mülkiyetindeki tüm iletim tesislerini devralıp işletmek, iletim, bağlantı ve sistem kullanım tarifelerini ve bununla ilgili mevzuatı düzenlemek, sistemin güvenilirliğini sağlayıp, bu amaçla yan hizmet anlaşmaları yapmak, uluslararası enterkaneksiyon çalışmalarını yapıp, serbest tüketicilere iletim lisansı hükümleri doğrultusunda iletim ve bağlantı hizmeti sunmak ve ayrıca piyasanın gelişime bağlı olarak yeni ticaret yöntemleri ve satış kanallarının uygulanmasına yönelik alt yapının geliştirilmesini faaliyet alanını kapsamakta olup, bu faaliyetleri itibariyle davacı kuruluş ticari şirket olarak faaliyet göstermektedir.
Bu açıklamalar gözetildiğinde TEİAŞ Genel Müdürlüğü 3533 sayılı Yasada gösterilen daire ve kuruluşlardan kabul edilemez. Uyuşmazlığın çözümünde, hakem sıfatı ile mahallin yüksek dereceli hukuki hakimi görevli değildir. Davaya bakmak genel mahkemelerin görevi içinde kalır. Görevle ilgili düzenlemeler, kamu düzenine ilişkin olup, yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Usulü müktesep hak kuralı göreve ilişkin konularda uygulanmaz.
Bu açıklamalar ışığında; davaya bakmak genel mahkemelerin görevi içinde kaldığı halde mecburi hakem sıfatı ile ve yetki aşımı yapılarak karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
2-) Bu aşamada davalı tarafın diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gerek görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda 1. bentte açıklanan nedenlerle temyiz olunan kararın davalı yararına BOZULMASINA, 2. bentte açıklanan nedenlerle diğer temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin harcın istek halinde iadesine, 18.10.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy