(818 S. K. m. 19, 20) (1086 S. K. m. 516) (3499 S. K. m. 129, 130, 131) (1136 S. K. m. 163, 164, 168, 169)
Dava: K.S. ile P.T.A.Ş. Genel Müdürlüğü aralarındaki dava hakkında P. T.A.Ş. Yönetim Kurulunca hakem sıfatiyle verilen 28.6.1973 günlü hükmün davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinden Daireye gönderilen dosya incelendi, gereği konuşuldu:
Karar: 1- Gerek hakimlerin gerek hakemlerin bir uyuşmazlığa bu sıfatla el koyabilmeleri için usulünce açılmış bir davanın mevcut olması şarttır. Davacının 14.3.1973 günlü dilekçesi ücreti vekalet isteğinin hakemler eliyle çözülüp karara bağlanması isteğini kapsayan bir dava dilekçesi niteliğinde değildir. Nitekim davalı da bu dilekçenin kapsam ve niteliğinde tereddüde düşerek gerçek isteğinin ne olduğunu davacıdan sormak ihtiyacını duymuştur. Davacı, davalının bu sorusuna verdiği karşılıkta amacının hakeme ücret alacağı için dava açmak olmadığını açıklamış bulunmaktadır. Gerek dilekçenin neticesi talebinden, gerekse 17.4.1973 günlü karşılık yazıdan 14.3.1973 günlü dilekçenin idari yoldan halli gereken bir isteği kapsamasına, hakeme açılmış bir dava niteliğinde bulunmasına rağmen hakemlerin yetki dışında uyuşmazlığa el koyup karar vermeleri usule aykırı olup bozmayı gerektirir.
2- Davacı ile davalı banka arasında yapılan vekalet sözleşmesinin 11. maddesinde "bu mukaveleden dolayı banka ile avukat arasında çıkacak ihtilaflar banka idare meclisi tarafından hakem sıfatiyle halledilecektir" denilmektedir. Oysa hakim ve hakimin dava konusu çekişmeli işle ilişkisi olmayan üçüncü kişilerden olması şarttır. Usulün 516. maddesindeki sözleşme serbestliği mutlak değildir. Kamu düzeni ile ilgili konularda hakem sözleşmesi yapılamaz. Hakemin uyuşmazlığa konu olan sözleşmenin taraflarından olmaması kuralı da kamu düzeni ile ilgilidir. Aksi halde, sözleşmeden çıkan uyuşmazlığın, uyuşmazlığı çıkaranın hakemliği ile onun yararına çözümleneceğinin peşinen kabul edilmesi demek olurki bu da hakimlik ve hakemlik ödevi ile bağdaşamaz. Bu nedenle sözleşmenin davacı avukatla davalı banka arasında çıkan uyuşmazlıkta banka idare meclisinin hakem olacağına ilişkin şartı geçersizdir. geçersiz hakem sözleşmesine dayanılarak uyuşmazlığın mahkeme yerine hakemde çözülmüş olması kabul şekli yönünden usule aykırıdır.
3- Borçlar kanununun 19 ve 20. maddeleri hükümleri dışında sözleşmelerin serbestliği kuralı kabul edilmiş ise de; Kanun koyucu kamu düzeni düşüncesi ile avukatlık ücreti sözleşmelerini bir takım sınırlayıcı hükümlere bağlamış bu hükümlere aykırı davaranışları kesin olarak yasaklamıştır.
Nitekim 3499 sayılı eski Avukatlık kanununun 129, 130, 131. ve 1136 sayılı yeni Avukatlık kanununun 163, 164, 168, 169. maddelerinde pek az farklarla dava takip ve her türlü danışma ücretleri hakkındaki anlaşmazlıkların yazılı şekilde olacağı, ücretten doğan davalarda yazılı sözleşmeden başka delil getirilemeyeceği, yazılı ücret sözleşmesi yapılmamış olan hallerde asgari ücret tarifesinin uygulanacağı, ücret sözleşmesinin kural olarak belli bir miktarı kapsaması gerektiği, şu kadarki bu miktarın dava olunanın veya hüküm olunacak şeyin % 25 ini geçemeyeceği, avukatın taraf imiş gibi dava konusuna ortak olamayacağı bu kabil sözleşmelerin batıl olacağı emredici bir şekilde düzenlenmiştir. Bu hükümler kamu düzeni ile ilgili bulunduğundan ve bunlara aykırı hakem kararlarının Yargıtay'ca kontrol olanağı da mevcut olmadığından avukatlık ücretine ilişkin uyuşmazlıklar hakemde çözülemez. Dairemizin ve diğer Yargıtay dairelerinin öteden beri uygulamaları da bu yöndedir. Hakemlerin bu hükümlere aykırı olarak avukatlık ücreti sözleşmesinden doğan uyuşmazlık hakkında karar vermiş bulunmaları yine kabul şekli bakımından bozmayı gerektirir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın gösterilen nedenlerle BOZULMASINA, 26.9.1974 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy