(818 S. K. m. 96, 98, 332)
Dava: Davacı, davalının patoz denen harman makinasında çalışırken gerekli emniyet tedbirlerinin alınmaması yüzünden dişli kısma düşmek suretiyle ayaklarının kesilmesine sebebiyet verildiğinden bundan doğan zararının ödetilmesini istemiş, mahkemece, şahadete ve bilirkişi raporuna göre davalının kusuru bulunmadığından söz edilerek davanın reddine karar vermiştir.
Davacı patoz makinasında besleyici diye nitelendirilen bir işçi olarak çalışmaktadır. Makinayı çalıştıran başkalarıdır.
Makinayı çalıştıranların saman borusunun tıkandığını bildirmeleri üzerine boruyu açmak üzere, davacı diğer bir işçi arkadaşı ile gidip boruyu açmış ve dönerken ayağını dişlilere kaptırarak bacaklarının dizden aşağısının kesilmesine sebep olmuştur.
Şahadete ve bilirkişi raporuna göre kaza balaban kapağı denen kapağın davacı tarafından kapatılmamasından ileri gelmiştir. Olay sırasında makinanın çalışmaya devam ettiği konusunda uyuşmazlık yoktur. Bilirkişi davacının sarhoşluk veya uykudan ötürü ayaklarını çarklara kaptırmış olacağını bildirmektedir. Davacının sarhoşluğu hakkında hiç bir delil yoktur. Ancak uykusuz olduğuna ilişkin şahadet mevcuttur.
Bilirkişi raporunda kazanın önlenmesi için ne gibi tedbirler alınması gerektiğine ve bunların işveren tarafından yerine getirilmiş olduğuna dair hiçbir bilgi yoktur. Aksine aydınlatmanın kafi olmadığı, fakat davacının eski işçi olması nedeni ile bu yola alışmış olması gerekeceği ileri sürülmektedir. Dava, Borçlar Kanununun 332 inci maddesine aykırı hareketten doğan bir tazminat davasıdır. Bu madde hükmüne göre, iş veren, işçinin iş dolayisiyle karşılaşabileceği tehlikeyi önlemek üzere işin niteliği bakımından ve hakkaniyet dairesinde kendisinden beklenebilecek tedbirleri almakla yükümlü bulunmaktadır. Bu mükellefiyetlerin yerine getirilmiş olması sadece belli bir iş muhitinde yerleşmiş bulunan bir takım itiyatlara ve usulllere uygun olan tedbirle alınmış olması kafi görülemez.
Zira birçok iş muhitlerinde hadisenin gerektirdiği normal tedbirlerin alınması şeklinde neticeler doğuran bir takım ihmalkarane usul ve itiyatların yerleşmiş olması mümkündür. Bir makinanın kullanılmasının birlikte getirdiği tehlikeleri kavramak, bunların nasıl önleneceğini düşünmek ve buna uygun davranmak, ön planda işverene düşen ödevlerdendir. Özellikle makinalarda çalışan cahil işçilerin tehlikelerden en sağlam yolda kaçınmalarına imkan veren açık emirlerin verilmesi bu ödevlerin çevresine girer. Bu ödevi yerine getirmeyen işveren, kendisinden beklenen dikkati göstermeyen işçiden daha ağır bir kusur işlemiş olur.
İşveren 332 inci madde hükmüne aykırı hareketinden doğan zararı B.K.nun 96 ıncı maddesi hükmünce tazmine mecburdur ve aynı K.nun 98 inci maddesi hükmünce tazmine mecburdur ve aynı K. nun 98 inci maddesi hükmünce davalının her türlü kusurundan yani hafif tedbirsizliğinden dahi mes'ul tutulması gerektirir. Davalının sorumlu tutulması için kasdi hareketi kanuni şartlardan olmadığı gibi 96 ıncı maddeye göre davacının, davalının kusurlu olduğunu ıspat mükellefiyeti de yoktur.
Olayda bilirkişi, davacının yorgun ve uykulu olarak çalıştırılmasını, aydınlatmanın noksanlığını dahi davacı işçi aleyhine yorumlamıştır. Bundan başka kazanın önlenmesi için alınması gereken bir tedbir olup olmadığı araştırılmamıştır. Saman borusunun temizlenmesi sırasında makinanın durdurulması gerekip gerekmediği üzerinde durulmamıştır. Bilirkişi raporu açıklanan noksanları dolayisiyle hükme yeterli değildir. Birbirine çelişik düşünceleri muhtevidir. Yukarıda açıklanan ilkelere cevap verecek bir bilirkişi raporu alınmadan, gerektiğinde bilirkişi ropuru İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Kürsüsüne gönderilerek isabet derecesi araştırılmadan noksan inceleme ile davanın reddine karar verilmesi bozmayı gerektirir.
Sonuç: Temiz olunan kararın gösterilen nedenle BOZULMASINA, 14.10.1974 günüde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy