(818 S. K. m. 539, 540)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatınca duruşmalı ve davacı avukatınca duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine gereği konuşulup düşünüldü :
Karar: Davacı, davalı ile konfeksiyon imalatı konusunda ortaklık kurduklarını ve ortaklığın 18.12.1978'de davalının işlerine girmesini engellemesi ve hakareti ile son bulduğunu, bu nedenle ortaklığın feshi ile;
a) Koyduğu sermaye 15.000 liranın iadesini,
b) Ortaklığın süresince alınan beş adet sanayi dikiş makinesi, elektrikli makas, çalışma masasının satılarak 1/2 payının kendisine verilmesi suretiyle tasfiyesini,
c) Sözleşme ile kararlaştırılan 30.000 lira ceza şartının ödetilmesini istemiştir.
Davalı, ortaklığın tasfiyesine kendilerinin de muvafakat ettiklerini borçların ve avansların iadesi gerektiği, kalan olursa bölüşülmesi lazım geldiği, ortaklığın yürümesine davacının engel olduğu, makinelerin de kendi malı olup ortaklık malı olmadığı, cezai şartı da isteyemiyeceğini savunarak davanın reddini dilemiştir.
Mahkemece, ortaklığın feshine, makinelerin yarı bedeli 265.000 lira ile 15.000 lira davacı sermayesi ve 30.000 lira ceza şartı olmak üzere toplam 310.000 liranın davalıdan tahsiline, dava gününden faiz yürütülmesine, tedbir dosyasındaki değer üzerinden 7400 lira vekalet ücretinin davalıdan alınmasına, fazla istemin reddine karar verilmiştir.
Karar davacı tarafından vekalet ücreti ve giderler yönünden, davalı tarafından temyiz dilekçesinde gösterilen nedenlerle temyiz edilmiştir.
1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan tarafların temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2 - Davacı ile davalı ortaklığın feshi hususunda birleşmektedirler. O halde arıtımın Borçlar Kanunu'nun 539 ve 540 ıncı maddesindeki usule göre ortaklığa ait malların saptanarak satılması, satış parasından, ortaklığın borçları ödendikten ve ortaklardan herbirinin ortaklığa yaptığı avanslarla ortaklık için yaptıkları masrafları ve ve sermayeleri, iade olunduktan sonra kalan kar olup ortaklar arasında taksim olunmalıdır. Somut olayda ortaklık mevcudu ve ortakların koyduğu sermaye bellidir. Ortakların ortaklık adına başka avans ve gider yaptıkları ileri sürülmediğine göre makinelerin satılarak satış bedelinden satış masrafı düşüldükten sonra ortakların sermayeleri iade edilmeli, kalan bölüştürülmelidir.Mahkemece bu yön gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmiş olması yasaya ve usule aykırıdır.
3 - Sözleşmede kararlaştırılan ceza şartı rızai ayrılmaya bağlanmıştır. Oysa rızai ayrılma olmayıp ortaklık mahkeme hükmü ile son bulmuştur. Anlaşmaya aykırı biçimde şartına hükmedilmiş olması da bozma nedenidir.
4 - a) Ortakların koyduğu sermaye, ortaklığın patrimuanında eridiğine, başka bir deyişle konulan sermaye ile ortaklığa mal alınıp işletildiğine ve sermaye bu malın içinde olduğuna göre ayrıca davacının koyduğu sermayenin makinenin yarı bedelinden ayrı olarak tahsiline hükmedilmiş olması;
b) Taraflar arıtım şekli konusunda anlaşmaya varamamış bulunmalarına rağmen mevcut makinelere (demirbaşlara) biçilen kıymet esas alınarak yarı parasının davalıya verilmiş olmasına karşılık bu malların davalıya bırakılması konusunda karar verilmemiş olması;
c) Ortaklık mal varlığı ve tasfiyeye esas değer belirlenmiş olduğuna göre tedbir kararındaki değerin ücreti vekalete esas tutulması,
d) İstek olmadığı halde faize hükmedilmesi,
Sonuç: Yukarıda 1 no'lu bentte gösterilen nedenle tarafların diğer temyiz itirazlarının reddine, temyiz olunan kararın yukarıdaki 2.3.4./a.b.d bentlerinde gösterilen nedenlerle davalı, 4/c bendi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, (...) 20.12.1982 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy