(818 S. K. m. 520)
Dava: Taraflar arasındaki ortaklığın feshi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılardan Sadık avukatınca temyiz edilmesi üzerine; dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: 1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre temyiz eden davalı ve karşılık davacı Sadık'ın aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2 - Mahkemenin hükmüne dayanak yaptığı bilirkişi raporunda, işçilere bordro dışı fazla ödeme yapıldığı tespit edildiği gerekçesi ile 1980 yılında 226.320 lira 1981 yılında 225.180 lira ve 1982 yılında Nisan ayı sonuna kadar 72.000 lira tutarındaki bu ödemelerden davalı payına düşen toplam 261.750 lira davalı zimmetine geçirilmiş ve bu miktar ortaklıktaki matlubundan düşülmek suretiyle davalının sonuçta 571.850,31 lira tasfiye ve kar payı belirlenmiştir.
Davalı vekili bilirkişi raporuna karşı verdiği 5.7.1982 tarihli dilekçesinde, bilirkişi raporunda işçilere yapıldığı kabul edilmiş olan bu fazla ödemelerin nereden kaynaklanndığını müvekkilinin bilmediği, işletme gideri olan işçi ücretlerinin, ait olduğu yılların giderleri arasında gösterilmiş ve gelirlerden düşülerek ona göre bilançonun yapılmış olması gerektiği, mükerrerlik söz konusu olabileceği nedenleri ile itiraz etmiş ve bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasını istemiştir.
Ne var ki mahkeme, ileri sürülen itirazlar hakkında ek rapor almadan davayı sonuçlandırmıştır.
Gerçekten bilirkişi raporunda ve eklerinde, işcilere bordro dışında ödendiği iddia ve bilirkişilerce kabul edilmiş olan fazla ödemelerin hangi belge ve kayıtlara dayanılarak tespit ve hesap edildiği hakkında yeterli bir açıklama yoktur. Bilirkişi raporunun ekini teşkil eden listelerin 4/2 sayılı sahifesinin 11 numaralı notundaki işçi ücretleri ile ilgili izahattan, bu miktarların davacının beyanına göre hesap edilmiş olduğu sonucu çıkmaktadır. Rapordan fazla ödemelerin bordro dışı olduğu anlaşılmaktadır. Fakat bu fazla ödemelerin ortaklık ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı defterlerde ilgili yılların giderleri arasında gösterilip gösterilmediği, 1980 ve 1981 yılları bilanço hesaplarına intikal edip etmediği hususlarında raporda bir açıklama yoktur. Bilirkişi raporunun yukarıda anılan 11 numaralı notunda değinilen ve dosyaya ibraz edilmiş olan Çalışma Bakanlığı Ankara Bölge Çalışma Müdürlüğü'nün 17.12.1980 tarihli raporunda, işyerinde görülen noksanlar belirtilirken, işçilere bordro dışı fazla ödeme yapıldığının tespit edildiğinin yazılı olması, bu ödemelerin 1981 ve 1982 yılında da devam ettiğine ve öne sürülen miktarına delil olamaz. Esasen Çalışma Bakanlığı Müfettişi, raporunda bu konuda ek bordro verilmesi gereğine işaret etmiş ve davalıya noksanların ikmali için 20 gün de süre verilmiştir. Mahkemece sözü geçen ek bordroların verilip verilmediği, buna göre defterlere gider yazılıp yazılmadığı araştırılmamış ve bu uyarılara rağmen davalının bordro dışı ödemelere devam ettiğinin neden kabul edildiği izah edilmemiştir.
Bu durumda burada mahkemece yapılacak iş, öncelikle bilirkişi heyetinin fazla ödenen işçi ücretlerine ilişkin hesabını veya istinaden çıkarmış olduğunu açıklığa kavuşturmaktır. Sonra, bordro dışı bu ödemelerin işletmeye ait ticari defterlerde yazılı olup olmadığı, 1980 ve 1981 yılları kar ve zarar hesabının çıkarılmasında gözönünde tutulup tutulmadığı, mükerrer indirim yapılıp yapılmadığı ve Bölge Çalışma Müdürlüğünün uyarısı üzerine ek bordrolar düzenlenip düzenlenmediği konularında bilirkişi aracılığıyla inceleme yapılması gerekir. Ticari işletmeye ait defter ve belgeler davalıyı bağlar. Davacı tarafından tutulmuş olan ticari defterlerdeki kayıtları aynı zamanda davacı aleyhinde delil teşkil eder. Bu itibarla mahkemece işçilere ödenen ücretler konusunda da ticari defterlerdeki kayıtlar esas alınmalı, defterde yazılı olanlar dışında kalan ödeme iddiaları dikkate alınmamalı ve red edilmelidir.
Açıklanan hususlar gözetilmeden ve bilirkişiden ek rapor alınmadan işçilere bordro dışı fazla ödeme yapıldığının kabul edilmesi usul ve yasaya uygun değildir. Kararın bu nedenle bozulması gerekir.
3 - Bilirkişi raporunda, demirbaş eşyalara 351.500 lira değer biçilmiştir. Davalı vekili rapora bu konuda da, kabul edilmiş fiyatların gerçeği yansıtmadığı ve düşük olduğu nedeni ile itiraz etmiştir.
Raporda, eşya listesinde sadece eşyanın cinsi yazılı olup, varsa markası modeli yenilik ve eskilik durumu, diğer nitelikleri belirtilmemiştir. Bu itibarla rapor münderecatı, bilirkişi raporuna karşı yapılan itirazı mahkemenin denetlemesine imkan verecek mahiyette değildir. O halde demirbaş eşyalar hakkında ileri sürülen itirazların bilirkişi kuruluna incelettirilerek ek rapor alınması gereklidir. Mahkemenin kararında, bilirkişi raporuna dayanarak itirazı red etmesi isabetli görülmemiştir. Kararın bu nedenle de bozulması gerekir.
Sonuç: Yukarıda birinci bentde açıklanan nedenlerle davalı ve karşılık davacının diğer temyiz itirazlarının reddine ve kararın ikinci ve üçüncü bentlerde yazılı nedenlerden (BOZULMASINA), istek olursa peşin harcın iadesine, 11.2.1983 gününde oybirliği ile karar verildi. ***
Full & Egal Universal Law Academy