(818 S. K. m. 81, 167)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatınca duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü :
Karar: Davacı, davalının sahibi olduğu Kadıköy, Cadde bostan 368 ada 108 parselde kayıtlı apartmandaki 5 no'lu daireyi dava dışı (M.Ç.)'e 15.500.000 lira bedelle ve 2.1.1981 günlü harici senetle sattığını, sonra satıştan vazgeçilmiş ve bir başka dava ile de bu satışın geçersiz sayılmış olması nedeni ile satış bedelinin davalının zimmetinde kaldığını, dava dışı (alıcı) (M.)'in bu alacağının 5.000.000 liralık kısmını kendisine temlik ettiğini öne sürerek temlik yolu ile alacaklı olduğu 5.000.000 liranın davalıdan alınmasını istemiştir.
Davalı, alacağın muvazaalı olduğunu, davacıya temlikte bulunan dava dışı (M.)'in kendisinden aldığı 15.500.000 lira bedelli daireyi 3.000.000 lira bedelle eşi (Ş.Ç.)'e devrettiğini, taşınmazın zilyedliği iade edilmeden bedelin talep edilmiyeceğini, satış bedelinin muaccel hale gelmediğini savunmuştur.
Mahkemece, temyiz geçerli kabul edilerek 5.000.000 lira temlik alacağının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
Karar, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2 - Dava ve satışa konu olan 5 no'lu dairenin davalı tarafından geçersiz ve 2.1.1981 günlü sözleşme ile dava dışı (M.)'e onun tarafından da eşi ve yine dava dışı (Ş.)'ye 28.12.1981 günü satış vaadi sözleşmesi ile satıldığı, satım konusunun halen davalının elinde olmadığı, ancak bu yere davalının tapu ile sahip olduğu uyuşmazlık konusu değildir.
Davada dayanılan 7.10.1983 günlü temlik geçerlidir. Ne var ki, davalı BK.Inun md. 167 gereğince temlik edene karşı haiz olduğu def'i ve itirazları, temellük edene karşı dava ileri sürebilir. Olayda, davacıya temlik edilen alacak geçersiz taşınmaz satış sözleşmesi uyarınca davalıya verilmiş olan satış bedelinden kaynaklanmaktadır. Sözleşmenin hükümsüzlüğü sebebiyle alıcı teslim aldığı taşınmazı, satıcı da satış bedelini iadeye mecburdurlar. Ancak bir taraf iade borcunu yerine getirmedikçe diğer taraf borcunu ifaya davet edemez. (10.7.1940 tarih ve 2/77 sayılı İçtihadı birleştirme Kararı). Temlik eden (M.), davalı satıcıdan, ödemiş olduğu satış bedelini geri alabilmesi için MK. Md. 81 uyarınca kendi edimini yerine getirmiş ya da ifasını teklif etmiş olmalıdır. Başka bir deyişle geçersiz sözleşme ile temlik eden durumunda olan alıcı (M.)'e teslim edilmiş olan taşınmazın, davalı satıcıya iade edilmiş olması gerekir.
Olayda, tayınmazın zilyedliğinin davalıya geri verilmediğinde veya ifasının teklif edilmediğinde uyuşmazlık yoktur.
O halde, davalı, burada BK.'nun 81 inci maddesinden kaynaklanan haklarını, aynı yasanın 167 nci maddesi gereğince davacıya karşı da ileri sürebilir ve taşınmaz kendisine geri verilinceye kadar satış bedelinin bir bölümünü iadeden kaçınabilir. Bu nedenle açılmış olan davanın reddine karar verilmek gerekir.
Ne var ki red kararı verilmeden önce davacı söz konusu dairenin davalıya iadesini sağladığı takdirde dava ekonomisi gereği, davanın kabulüne karar verilmelidir.
Mahkemece açıklanan bu yönler gözetilmeden ödetmeye karar verilmesi yasaya aykırıdır ve bozma nedenidir.
Sonuç: Yukarıda 1 inci bentte yazılı nedenlerle davalının diğer temyiz itirazlarının reddine ve kararın 2 nci bentte gösterilen nedenle davalı yararına BOZULMASINA, 6500 lira duruşma avukatlık parasının davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,peşin harcın istek halinde iadesine, 27.1.1986 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy