(818 S. K. m. 535, 538)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine, dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü :
Karar: Davacı, davalı ile Nisan 1981 den beri özel Cerrahpaşa Ortopedi ünvanlı bir ortaklık kurduklarını, işin muhasebesini davalının kardeşinin tuttuğunu ve hesapları istedikleri gibi düzenlediklerini, davalının bu güne kadar kendisine 2.250.971,75 lira eksik ödeme yaptığını, bu tutarın net alacağı olduğunu, dolandırıldığını ileri sürerek ortaklığın feshine karar verilmesini istemiştir.
Davalı, bilirkişi incelemesi ile sağlıklı bir hesap çıkarılabileceğini, ortaklık borçlarının da gözetilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece, resmi kayıtların sağlıklı olmadığı gerekçesiyle özel olarak tutulan kayıtlara göre 1.4.1981 ila 1.4.1985 dönemi kar payı 3.351.883,50 liradan davacının ortaklıktan çektiği 1.482.645 lira indirildiğinde kalan 1.869.238,50 liraya demirbaşların yarı bedeli 1.271.485 liranın ilavesiyle bulunan 3.140.723,50 lira davacı alacağı olduğu gerekçesiyle taleple bağlı kalınarak 2.250.971 liranın davalıdan alınmasına, ortaklığın feshine ve böylece ortaklığın tasfiyesine karar verilmiştir.
Karar, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1 - Mahkemece, tasdiksiz, davalı tarafından imzasız özel defterlerdeki kayıtlar esas tutularak, davalının ortaklığı yönettiği 1.4.1981 ile 1.4.1985 tarihine kadar geçen süre için ortaklık kararın tespit etmiş ve bundan davacının çekmiş olduğu miktarı da gözeterek sonuçta davacının 1.869.238.50 lira kar payından alacaklı olduğu kabul edilmiştir. Hesaba esas tutulan bu defterler tasdiksiz özel niteliktedir. Kayıtlar davalının imzasını taşımamaktadır. O halde özel defterdeki bu kayıtlar davalıyı bağlamaz. Bu yönden, mahkemenin sözü edilen defterlere göre çıkarılmış hesaba göre, kar payına hükmetmesi doğru değildir. Ne var ki davalı delil tespiti sırasında bilirkişiler de dahil olmak üzere taraflarca düzenlenen 15.3.1985 günlü tutanak ile çıplak geçmiş hesap borcunun 2.250.971 lira olduğunu kabul etmiştir. bu belgedeki imzayı kabul ettiğine göre davalı belgenin münderecatı ile bağlıdır. davacının bu konuda bir temyizi olmadığı gözetilerek geçmiş yıllara ilişkin davacı alacağının 1.869.338,50 lira kabul edilmesi yasaya aykırı görülmemiştir. Davalının bu yöne ilişen temyiz itirazlarının açıklanan nedenle reddi gerekir.
2 - Ortaklığın davadan sonra davacı tarafından yönetildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece ortaklığın feshine karar verildiğine ve tasfiye hesabı çıkarıldığına göre, taraflar arasındaki uyaşmazlığın kesin olarak çözülmesi için davacının ortaklığı yönettiği devredeki ortaklık işlerine ilişkin gelir gider kalemlerinin de tasfiye hesabına dahil edilmesi ve buna göre davalının borçlu olduğu miktarın belirlenmesi gerekir. Bu amaçla mahkeme, davacıdan ortaklığının karşı açıklamaları tespit edilmeli, hesapta uyuşmazlık konusu teşkil eden kalemler için davacıya delil ve belgeleri ibraz ettirilmeli ve gerekiyorsa bu devre için bilirkişi aracılığı ile ortaklığın iştigal konusu, sermaye ve mali imkanları, iş hacmi ve emsal yerlerin faaliyeti gözönünde tutularak ortaklığın gider ve gelirleri ve kar ve zarar edip etmediği belirlenmeli ve sonuçta bu devre için şirketin kar ettiği anlaşılırsa bundan davalıya isabet eden miktar 1 inci bentte kabul edilen 1.869.338,50 lira borçtan indirilmelidir. Bu yönün eksik bırakılmış olması yasaya uygun değildir ve bozma nedenidir.
3 - Mahkemece demirbaş tutarının yarısı olan 1.271.485 liranın da davalıdan tahsiline karar verilmiştir. Davalıdan demirbaşların değerinin yarısının alınmasına karar verilebilmesi için, bu eşyaların davalı elinde kaldığının tespit edilmesi ve demirbaşların davalıya ait olduğuna, başka ifade ile ona bırakıldığına karar verilmiş olması gerekir. bu konuda böyle bir karar verilmeden yarı demirbaş bedelinin davalıdan alınmasına hükmolunması doğru değildir. Öte yandan demirbaşların dışında 1.167.000 liralık ortaklığa ait ticari emtia olduğu saptanmıştır. Bu emtialar yönetici olarak davacı elinde bulunduğu takdirde bu emtianın yarı bedelinin davalının aktifine yazılması gerekir. Bu yönün tasfiye hasabında gözönünde tutulması da yasaya aykırıdır.
Kararın bu nedenlerle de bozulması gerekir.
Sonuç: Yukarıda 1 inci bentte açıklanan nedenlerle davalının diğer temyiz itirazlarının reddi ile 2 ve 3 üncü bentlerde yazılı nedenlerle kararın davalı yararına BOZULMASINA, 28.3.1986 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy