(848 S. K. m. 405)
Dava: Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği düşünüldü :
Karar: Davacı, davalı ile aralarında 24.2.1986 tarihinde, gayrimenkul satım işlemine ilişkin bir komisyon sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye göre davalıya ait bulunan Çankaya ilçesi Gaziosmanpaşa bölgesinde bulunan 7200 ada 7 parseldeki arsanın satışının davalı tarafından kendisine verildiğini, sözleşmede arsa bedelinin 180.000.000 TL. komisyonun ise 2.500.000 TL. olarak kararlaştırıldığını, arsanın satıldığını, kendi ücretinin ise ödenmediğini öne sürerek 2.500.000 TL.'nın davalıdan tahsilini istemiştir.
Davalı, açılan davanın yersiz ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu zira davacının söz konusu gayrimenkulün satışına aracılık etmediğin, bu taşınmazın (Ç) Emlak Bürosu tarafından satıldığını ve alıcı ile birlikte 7.400.000 TL. komisyon ödendiğini, davacının yapmadığı bir işle ilgili olarak 2.500.000 TL. gibi fahiş bir ücret istediğini savunarak davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, davalının protokol müddetinde ve bu müddet dolmadan taşınmazı davacının haberi olmadan üçüncü şahıs durumunda bulunan başka bir komisyoncu aracılığıyla satmış olduğu gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık telallık sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Borçlar Kanunu'nun 405 inci maddesi gereğince yaptığı hazırlık veya icra eylediği aracılık akdin kurulmasına müncar olunca tellal, ücreti hak kazanır. Davacının dayandığı sözleşme ile aracılık işini yüklenmiştir. Şu halde davacının tellallık ücretini isteyebilmesi için tellallık sözleşmesinde sözü edilen taşınmaz satışının davacının aracılığı ve çalışması ile gerçekleşmiş olması gerekir. Olayda taşınmaz satışına ilişkin esas sözleşmesinin başka bir tellalın tavassudu ile kurulduğunda uyuşmazlık yoktur. Yasa hükümlerine göre birden çok tellal ayrı ayrı görevlendirilebilir. Taraflar arasındaki sözleşmede de bunu yasaklayan bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durumda esas sözleşmenin kurulmasına kim sebep olmuşsa tellalık ücretini o kazanır. (H. Becker İsviçre Borçlar Kanunu Şerhi. 1 - Küçük Bölüm, Çeşitli Sözleşme İlişkileri, Bern 1934, Mat. 413 Açıklama: 25).
Sözleşmedeki süre tellalın çalışmasına ilişkindir. Olayda esas sözleşme davacının çalışması sonucu kurulmadığı için, davacının ücrete hak kazanması sorununda sürenin, yani taşınmaz satış sözleşmesinin tellallık sözleşmesinde belirlenen yörede gerçekleşmiş olup olmamasının bir rolü yoktur. Davacı tellalın ilan vermesi ve benzer faaliyetlerde bulunması da ücreti kazanma konusunda hukuki sonuç doğurmaz. Bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulü yasaya aykırıdır.
Sonuç: Kararın yukarıda açıklanan nedenlerle davalı yararına BOZULMASINA, 11.000 lira duruşma avukatlık parasının davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, peşin harcın istek halinde iadesine, 16.4.1987 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy