(818 S. K. m. 100)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Karar: Davacı, turist rehberi olduğunu, beraberindeki turistlerle birlikte davalı şirkette kaldığı sırada sabah kahvaltısında yabanarıları ve sinekleri kovmak için kullanılan ilacın otelin garsonu tarafından üzerine dökülmesi sonucu feci şekilde yandığını davalı şirketin çalıştırdığı adamdan dolayı sorumlu olduğunu öne sürerek 20.000.000 TL. maddi 250.000.000 TL. manevi giderimin tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, dava dilekçesinde zarara yol açan şahsın açık kimliğine yer verilmediğini o nedenle husumet yönünden davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece, husumet yönünden davanın reddine karar verilmiştir. Hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Sav, savunma ve dosyadaki delil ve belgelerden davacı ile davalı arasında otelde konaklama ve otel hizmetlerinin ifası yönünden sözleşme kurulduğu anlaşılmaktadır.
Davacı, kahvaltı sırasında otelde çalışan garsonun üzerine yabani arı ve sinekler için kullanılan ilacı dökmesi nedeni ile yaralandığını öne sürmektedir. Davalı ve davacının geçirdiği kazaya şirketlerince istihdam edilen bir kişinin sebebiyet vermediğini savunmuştur. Davalı borçlu şirket borcun ifasında (otel hizmetlerinin karşılanması ediminin ifasında) yardımcı kişi kullandığı için BK. md. 100 uyarınca sorumluluğu gündeme gelir. BK. md. 100'de borçlunun borcun ifasında veya bir borçtan doğan hakkın kullanılmasında çalıştırdığı yardımcı kişinin, işini gördüğü sırada alacaklıya vermiş olduğu zarardan sorumluluğu düzenlenmiştir. O nedenle BK. 100 akdi sorumlulukta uygulanır. Sorumluluğun özel şartlarından biri adam çalıştıranla yardımcı kişi arasında bir çalıştırma ilişkisinin mevcut olmasıdır. Diğeri de, zararın yardımcı kişinin kendisine bırakılan işi gördüğü sırada hukuka aykırı bir davranışla meydana getirmiş olmasıdır. Bağımlılık (çalışma) ilişkisinin en önemli unsuru da, adam çalıştırmanın, yardımcının hizmetinden yararlanmanın, adam çalıştıranın amaç ve menfaatine yönelmesidir. Yardımcı hizmeti adam çalıştıranın yararına görmeli, yapmalıdır. Bağımlılık ilişkisi doğrudan doğruya olabileceği gibi olayımızda olduğu gibi dolaylı da olabilir. Davalı gibi büyük işletmelerde adam çalıştıranın, yardımcı kişilerin tamamı üzerinde gözetim ve denetim ödevini yerine getirmesi mümkün değildir. Adam çalıştıran bu gibi hallerde işin görülmesini diğer yardımcı kişiler yönetici gibi kişiler vasıtasıyla kontrol eder. Ancak bu hallerde adam çalıştıran en alt düzeydeki yardımcı kişilerin işin görülmesi sırasında başkalarına verdikleri zarardan sorumludur. Davacının sözleşme gereği davalının sunduğu kahvaltıda hizmet gören zararlandırıcı eylemde bulunan kişinin ismini açıklayıp kanıtlamasına gerek yoktur. Burada önemli olan, az yukarıda açıklanan hukuk kuralları altında davacıya zarar veren kişisinin davalıya bağımlılık (çalışma) ilişkisi içinde bulunup bulunmadığının tesbitidir. Eğer bu kişi garson veya komi veya bu kıyafetle otelde davacıya hizmet veren, verdiği bir kişi olduğu belirlenirse bu kişinin BK. md. 100 anlamında davalının yardımcı kişisi olduğunun kabulü zorunlu olur.
Davacı ısrarla bu yönü aydınlatmak için tanık göstereceğini bildirmiş ise de mahkemece bu konu üzerinde hiç durulmamıştır. Davalıya da kanıt getirme yükümü tanınmamış dosya içeriğine uymayan bir kabulle davanın reddine karar verilmiştir. Bu durumda karar eksik incelemeye dayalı usul ve yasaya aykırı ve isabetsizdir. Bozulması gerekir. O halde mahkemece açıklanan yönler eksiksiz aydınlanıp belirlenmeli davacının delilleri ve davalının karşı delilleri toplanmalı tanıklar dinlenmeli hasıl olacak uygun sonuç çerçevesinde karar verilmelidir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 26.11.1994 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy