(2918 S. K. m. 20) (818 S. K. m. 66, 125)
Dava: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın zamanaşımı nedeniyle reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği düşünüldü:
Karar: Davacı, 25.000.000 lira peşinat ödeyerek 39 .. 665 plaka sayılı kamyonu harici sözleşme ile davalıdan satın ve teslim aldığını, bakiye bedeli ödeyemediği için davalının aracı resmi olarak başkasına sattığını beyanla ödediği peşinatın yasal faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davalı, davanın 1 yıllık zamanaşımı süresinin geçmesinden sonra açıldığını beyanla reddine karar verilmesini savunmuştur.
Mahkemece, davanın 1 yıllık haksız iktisap zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığı gerekçesiyle reddine karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Bir davada ileri sürülen olayları doğru olarak nitelendirmek, uygulanacak yasa maddelerini arayıp bulmak ve uygulamak hakimin doğrudan görevidir. (HUMK. m. 76)
Davacının bu davada varlığını ileri sürdüğü trafikte tescilli araç satışına ilişkin sözleşme, 2918 sayılı Karayolları Trafik Yasasının 20/d maddesi hükmü karşısında noterde yapılmadığı için geçersizdir. Ancak bu geçersizlik hükmü, tescilli aracın mülkiyetinin nakline yöneliktir. Araç mülkiyetinin nakli yönünden geçersiz bulunan bu nitelikteki sözleşmelerde, satıcının mülkiyeti nakletmediği takdirde aldığı bedeli iade borcunu üstlenmiş olduğu, alıcının da bedeli bu koşulla ödediğinin kabulü gerekir. Alınan bedelin iade koşul ve kapsamı sözleşme metninde yazılı olabileceği gibi hal ve şartlardan veya tarafların durumundan da anlaşılabilir.
Somut olayda, ileri sürülüşe göre davalı, geçersiz sözleşme ile davacıya araç satmış 25.000.000 lira da peşinat almıştır. Geçersiz sözleşmeye konu 35 .. 665 plaka sayılı aracın mülkiyeti davacıya intikal ettirilmediğine göre davalı bu durumda aldığını iade etme durumundadır. Aldığını iade etmemek suretiyle bu konudaki borcuna aykırı davranmıştır. Davacının dava dilekçesinde davasını haksız iktisap davası olarak tavsif etmesi hakimi bağlamaz. Hakim olaya uygun hukuki tavsifi yapmak durumundadır. (HUMK m. 76) Davada davalının aldığını iade borcuna aykırı davranışına dayanılmış olmasına göre haksız iktisaba ilişkin 1 yıllık zamanaşımı süresi değil, sözleşme sorumluluğundaki B.K.nun 125 maddesinde hükme bağlanan 10 yıllık zamanaşımı süresi uygulanmalıdır. Dava tarihi itibariyle bu 10 yıllık sürenin de henüz dolmadığı sabittir. Öyle ise mahkemece davalının zamanaşımına ilişkin itirazı reddedilip işin esasına girilerek hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmelidir.
Mahkemenin nitelendirmede ve yasa maddelerinin uygulanmasında yanılgıya düşerek zamanaşımı yönünden davanın reddine karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.
Sonuç: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenle davacı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 26.01.1995 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy